Onvoorstelbaar: de vrouw die maandagavond haar tweede grote literaire prijs binnen een half jaar binnensleepte, zat een paar jaar geleden bijna zonder uitgeverij. Thomas Rap wilde de boeken van Anjet Daanje niet meer uitbrengen. Alleen Anton Scheepstra, van de kleine Groningse uitgeverij Passage, wilde het nog wel met haar proberen; Daanje woont tenslotte ook in Groningen. In 2019 verscheen daar de dikke roman De herinnerde soldaat. Het werd een bestseller.
Scheepstra’s verwachtingen voor Daanjes volgende roman waren dan ook hoog. In december 2021 kreeg hij het manuscript in zijn mail. ‘Ik begon met lezen en kon niet meer stoppen. Ik heb het in elf dagen uitgelezen, elke dag een hoofdstuk. En ik had elf maanden nodig om ervan bij te komen. Ik heb het nog steeds niet helemaal verwerkt eigenlijk.’
Scheepstra voelde dat deze roman nog meer mensen zou kunnen bereiken dan De herinnerde soldaat. ‘Ik besloot: we moeten dit héél mooi uitgeven. Hardcover, leeslint, alles. Een boek dat je meteen wil oppakken om vervolgens niet meer weg te leggen. De kwaliteit van het verhaal zou de rest wel doen. En dat deed het ook.’
Over de auteur
Bo van Houwelingen is sinds 2015 literair recensent voor de Volkskrant. Ze schrijft met name over nieuwe Nederlandse fictie.
Het boek werd tot ‘instant klassieker’ gebombardeerd en Daanje werd in één adem genoemd met Nabokov, Flaubert en Kafka. Inmiddels is de roman aan de negende druk toe. Er zijn ruim 40 duizend exemplaren verkocht – dat is veel, zeker voor een dik en daarom (met 37 euro) ook kostbaar boek.
Voorafgaand aan de uitreiking van de Libris Literatuurprijs zaten Daanje en Scheepstra dan ook behoorlijk ontspannen aan het traditionele diner in het Amsterdamse Felix Meritis: wie de prijs ook zou krijgen, Daanje hád in feite al gewonnen. Sinds de verschijning van het boek – nu een jaar geleden – is er niets dan lof geweest. Recensenten buitelden over elkaar heen met hun superlatieven: ‘briljant’, ‘fenomenaal’, ‘geniaal’, ‘woest ingenieus’, ‘meeslepend vertelspektakel’, ‘cerebraal, diepzinnig en sensitief’, ‘magnum opus’, ‘tour de force’ – om maar een greep uit de vele vijfsterrenrecensies te doen.
Het was dan ook voor weinigen een verrassing dat Daanje na het dessert (maanzaadcake met citroenglazuur, ananas uit de oven en huisgemaakt ijs van duindoornbessen) als winnaar werd aangewezen. Haar naam wás al talloze malen genoemd; alle voorspellingen gingen unaniem van Daanje uit. Franz Kafka zei ooit dat een goed boek ‘als een bijl het bewustzijn splijt’, en dat is precies wat Het lied van ooievaar en dromedaris doet, volgens de jury.
Die bijl nekte tevens de mannen op de shortlist (Daanje was de enige genomineerde vrouw). Het werk van Oek de Jong, Donald Niedekker, Yves Petry, Peter Terrin en Peter Zantingh – toch niet de minsten – stak schraaltjes af tegen de weelderige roman van Daanje, waarin honderdvijftig personages figureren, elf verhalen in verschillende stijlen – van gothic tot postmodernistisch – zijn vervlochten en natuurbeschrijvingen, romantische poëzie en metafysische bespiegelingen elkaar afwisselen.
De Libris Literatuurprijs is de tweede prijs die de schrijfster met deze roman wint: in november ontving zij ook al de Boekenbon Literatuurprijs. Nooit eerder won een auteur met een en hetzelfde boek deze twee grote, prestigieuze prijzen - die elk vergezeld gaan van een geldbedrag van 50.000 euro. Maar ook nooit eerder verscheen er in Nederland een roman zoals die van Daanje: een ‘ongeëvenaard literair bouwwerk’ en een ‘roman van de buitencategorie’ met ‘internationale allure’, om uit het juryrapport te citeren.
Over internationaal gesproken: de prestigieuze New Yorkse uitgeverij New Vessel Press heeft zich al bij de kleine Groningse uitgever gemeld voor het werk van Daanje. Inmiddels zijn er Engelse, Duitse en Franse vertalingen in de maak. Met Italië, Tsjechië en Bulgarije wordt onderhandeld. Maar het kan allemaal nog wel even duren, zegt Scheepstra. ‘Iedereen wil eerst De herinnerde soldaat uitgeven en dan pas Het lied van ooievaar en dromedaris. En het vertalen is veel werk; het zijn dikke boeken.’
Naast de buitenlandse connecties die Scheepstra opdeed heeft hij dankzij Het lied ook de kas lekker kunnen spekken. ‘We hebben nu wat meer armslag om andere boeken uit te geven. Ik heb bijvoorbeeld een poëzieredacteur aangesteld - een enorme luxe.’
Nu is het wachten nog op Netflix, HBO of een ander productiehuis. Want van Daanjes roman moet toch gewoon een serie gemaakt worden? Nou ja, Daanje – die ook scenario’s heeft geschreven – ziet het nog niet echt voor zich: het lijkt haar een veel te ingewikkelde klus, iets waar ze zelf in elk geval voor geen goud aan zou beginnen. Daar heeft ze ook helemaal geen tijd voor, want in haar hoofd borrelt het alweer. Ze verlangt enorm naar het moment dat alle Librisdrukte voorbij is en ze zich weer thuis terug kan trekken, achter haar vertrouwde bureau, om aan een nieuwe roman te beginnen. ‘Ja, ze heeft me erover verteld’, zegt Scheepstra, ‘maar ik kan er niet veel over zeggen. Behalve dat het weer iets heel anders is. Verrassend anders. En heel veelbelovend…’
De Libris-stichting heeft over alle romans op de shortlist een podcast (‘De Shortlist’) gemaakt, waarin jonge lezers in gesprek gaan over het boek en vragen voorleggen aan de auteur. Van alle titels op de longlist zijn lesmodules gemaakt, vrij te gebruiken door docenten en studenten via LessonUp.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden