‘Vanwege de toegenomen kosten voor migratie moeten er keuzen gemaakt worden’, laat het ministerie van Justitie en Veiligheid weten. De beslissing is opvallend, omdat in het coalitieakkoord van Rutte IV juist is afgesproken dat dit type opvang landelijk uitgebreid zou worden.
Ook de timing is precair: het Rijk heeft de gemeenten dit jaar hard nodig om opvang van asielzoekers te regelen, maar zij zijn zeer onaangenaam verrast door het schrappen van de financiering. Het nieuws zet de verhoudingen tussen de twee bestuurslagen verder op scherp. Rutger Groot Wassink, wethouder in Amsterdam en voorzitter van de commissie asiel bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten, noemt de zet van het kabinet ‘zeer merkwaardig’.
In een LVV worden ongedocumenteerden opgevangen. Ze krijgen begeleiding bij terugkeer naar het land van herkomst, verhuizing naar een ander land of bij het opnieuw aanvragen van een verblijfsvergunning. Dat laatste is alleen mogelijk als hun persoonlijke situatie of die in het herkomstland is gewijzigd.
De LVV is een zwaarbevochten compromis. In 2015 struikelde het kabinet-Rutte II bijna over de opvang van afgewezen asielzoekers: de VVD wilde illegaliteit strafbaar stellen, terwijl de PvdA voor een bed-bad-broodregeling was. Pas drie jaar later, ten tijde van Rutte III, lukte het om een bestuursakkoord te sluiten: er zou een pilot komen in de vorm van de LVV’s. Onlangs is die pilot geëvalueerd en sindsdien praten Rijk, gemeenten en andere betrokkenen verder over de landelijke uitbreiding van de voorzieningen. ‘Als je met elkaar in gesprek bent, is het onacceptabel als plotseling gezegd wordt: wij trekken er geen geld meer voor uit’, zegt Groot Wassink.
Voor gemeenten is dit type opvang van groot belang vanwege de openbare orde en veiligheid. Afgewezen asielzoekers zwerven anders door de stad. Het welzijn van de vreemdelingen verbetert door de begeleiding en het onderdak, bleek uit de evaluatie. ‘De LVV is een soort last resort in de asielketen’, zegt de Amsterdamse wethouder. ‘Bij ons gaat het om honderden mensen. Moeten we die dan op straat zetten? Dat is zeer onwenselijk.’
Door de jaren heen zijn ruim tweeduizend personen opgevangen en begeleid in de LVV’s, bleek uit de evaluatie. Van de 1.258 mensen die uitstroomden, wacht 41 procent nog op uitsluitsel van een nieuwe asielaanvraag. Een definitieve oplossing was er voor 18 procent. Daarvan kreeg de helft alsnog een verblijfsvergunning, de andere helft vertrok uit Nederland.
Staatssecretaris Eric van der Burg (VVD) wilde vorig jaar al de opvang strenger inrichten: alleen asielzoekers die meewerken aan vertrek zouden nog toegang tot de voorzieningen en begeleiding krijgen. De gemeenten en andere betrokkenen noemden dat plan ‘onhaalbaar en onrealistisch’.
Besloten werd om de evaluatie af te wachten. Hoewel die nog altijd niet door de Tweede Kamer besproken is, kiest het kabinet er vooralsnog voor geen geld meer beschikbaar te stellen. Groot Wassink wil snel duidelijkheid, Van der Burg laat weten met de vijf gemeenten in gesprek te willen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden