De ruk naar rechts is het gevolg van een stemming die afgelopen weekeinde werd gehouden onder de Chileense bevolking. Bij die stemming behaalde de conservatieve oppositie, onder leiding van de rechtse onruststoker Jose Antonio Kast, een royale meerderheid. Rechts zal daarmee ook de meerderheid krijgen in de Constitutionele Raad die toeziet op de grondwetsherziening.
Een eerdere herzieningspoging mislukte onder leiding van de linkse regering van president Gabriel Boric. De voormalige student-activist versloeg Kast bij de presidentsverkiezingen van 2021 en werd met zijn 35 jaar de jongste Chileense president aller tijden. Op de golven van zijn populariteit liet hij een nieuwe grondwet opstellen, die volgens persbureau Reuters werd beschouwd als ‘een van de meest progressieve grondwetten ter wereld’.
Over de auteur
Michel Maas is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij oorlogsverslaggever en correspondent in Oost-Europa en in Zuidoost-Azië.
In 2020 had 80 procent van de Chilenen voor een vernieuwing van de grondwet gestemd, om de oude, die nog geschreven was onder de militaire dictatuur van generaal Augusto Pinochet, te vervangen. Boric’ grondwet legde de nadruk op sociale zekerheid, milieurechten, gelijkheid van seksen en de rechten van de oorspronkelijke bevolking. Deze versie ging de Chilenen veel te ver. Ze werd te polariserend gevonden, en werd met bijna 62 procent van de stemmen meteen weer weggestemd.
Nu is het de beurt aan de oppositie om het te proberen. Kasts Republikeinse partij kreeg zondag 35 procent van de stemmen en een coalitie van andere rechtse en centrumrechtse partijen haalde ongeveer 20 procent. De linkse coalitie van president Gabriel Boric bleef steken op zo’n 29 procent.
Verwacht wordt dat de twee (centrum)rechtse groepen zullen samenwerken, en in dat geval zal de coalitie van Boric weinig invloed hebben op de nieuwe grondwet van Chili. Gevreesd wordt daarom dat die een uiterst rechts stempel zal dragen. Alle grondwetsartikelen zullen uiteindelijk moeten worden voorgelegd aan het parlement, en hebben daar ieder een meerderheid van 60 procent nodig om te worden ingevoerd.
De populariteit van Boric is gekelderd door de tegenvallende economie en stijgende misdaadcijfers. De stemming van zondag was daarom meteen een graadmeter voor zijn linkse regering. Kast, die bij de presidentsverkiezingen van 2021 nog met duidelijke cijfers van Boric had verloren, reageerde daarom euforisch op de uitslag. In een toespraak in Santiago zei hij: ‘Vandaag is de eerste dag van een nieuw begin voor Chili. Chili heeft een mislukte regering verslagen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden