Bijzonder knap van Saoedi-Arabië: op de ranglijst van toonaangevende wetenschappelijke landen, gebaseerd op geciteerde artikelen, heeft het zich boven erkende academische bolwerken als Nederland en Zwitserland genesteld. Opmerkelijk, omdat de academische vrijheid er net als andere vrijheden niet echt hoog in het vaandel staat.
De positie is dan ook niet gebaseerd op eigen verdienste. Saoedi-Arabië betaalt buitenlandse wetenschappers een aanzienlijk bedrag om als eerste affiliatie de King Saud Universiteit te vermelden, nog voor de eigenlijke werkgever. Ook twee Nederlandse hoogleraren gingen op het aanbod in, ontdekte deze krant. Op die manier krijgt de Saoedische universiteit punten die eigenlijk een ander land toekomen, en stijgt het op onheuse wijze in de wereldwijde wetenschappelijke achting.
Deze zucht naar erkenning staat niet op zichzelf. Ook sport en cultuur zijn twee dimensies waarin Saoedi-Arabië zich maatschappelijk probeert te profileren. Met een overvloed aan oliedollars lokken de sjeiks mannen als Christiano Ronaldo en Jean Nouvel naar het Arabische schiereiland om daar hun voetballende en architectonische kunsten te vertonen.
De Saoedi’s zijn erachter dat hun olievoorraden eindig zijn en dat hun toekomst minder fossiel moet worden. Met zijn ‘Vision 2030’ probeert de facto heerser Mohammed Bin Salman (MBS) nieuwe inkomstenbronnen aan te boren, waaronder toerisme. Daartoe moet het land ingrijpend worden gemoderniseerd, waarbij sport, cultuur en wetenschap essentiële uithangborden zijn.
Een hele eer natuurlijk voor de westerlingen die daarmee moeten helpen en die er tevens grof geld mee kunnen verdienen. De Saoedi’s steken onder meer 20 miljard euro in de ontwikkeling van een Vallei der Kunsten, een stukje werelderfgoedwoestijn waar acht à negen musea moeten verrijzen die er een toeristisch statusobject van moeten maken. Het Centre Pompidou is al gestrikt. Nouvel hakt er een hotel in de rotsen uit. Met name de Fransen proberen er hun (culturele) invloedsfeer te vergroten.
Tegelijkertijd is Saoedi-Arabië nog steeds het land waar vrouwen worden achtergesteld, waar elk jaar tientallen openbare executies worden uitgevoerd, het land dat zelfs de naar het buitenland gevluchte criticus Jamal Khashoggi in een ambassade in stukjes liet zagen. Hoewel MBS de afgelopen jaren iets meer vrijheid toeliet – ook vrouwen mogen nu autorijden en in hun eentje op reis – zijn sport, kunst en wetenschap nog steeds vlaggen op een dictatoriale modderschuit.
Dat sporters en kunstenaars zich daarvoor laten lenen is één ding – daar staat in elk geval nog iets van toegevoegde waarde tegenover. Maar dat wetenschappers zich laten gebruiken om deze academische lippenstift op een varken te smeren, is nog een treetje lager. Zij laten zich betalen om de werkelijkheid te vervalsen. Daarmee maken ze deel uit van de nepperij die eigen is aan dictaturen, en waartoe ook de ontkenning behoort waarmee MBS zich van de moord op Jamal Khashoggi vrijpleitte.
De moderniseringspogingen van Saoedi-Arabië kunnen een opmaat zijn naar een daadwerkelijke Arabische Verlichting, of naar een verlicht despotisme. Maar zolang het daarbij zijn toevlucht neemt tot manipulatie en nepperij verdient het daarvoor respect noch het voordeel van de twijfel.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant