In haar werkkamer wijst antropoloog Irene Stengs trots op een beeldje van André Hazes, de óúde André Hazes, in een glazen kast met parafernalia. Het is een kopie van het standbeeld van de Amsterdamse volkszanger (1951-2004) dat een jaar na zijn dood werd onthuld op de Albert Cuypmarkt, vlak bij de plek waar hij opgroeide.
Het was een bijzondere dag, om meerdere redenen. Een deel van de as van Hazes werd ’s avonds in een vuurpijl boven de Noordzee afgeschoten – óók een gebeurtenis die zeer tot de verbeelding spreekt van de wetenschapper.
Over de auteur
Paul Onkenhout werkt sinds 1990 voor de Volkskrant. Hij schrijft over media, muziek en voetbal.
Stengs (64) is onderzoeker etnologie aan het eerbiedwaardige Meertens Instituut in Amsterdam. Als bijzonder hoogleraar antropologie van ritueel en populaire cultuur is ze daarnaast verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam. In 2015 verscheen er een boek van haar hand, Het fenomeen Hazes, waarin ze de aantrekkingskracht van de zanger analyseerde en onder meer de opkomst van de ‘BN’er-cultuur’ beschreef.
‘Een van mijn schatten’, zegt de prof. dr. in haar werkkamer over het beeldje in de kast waarin ‘Hollandsheid’ is verzameld. Het Meertens Instituut betaalde er 100 euro voor en was daarmee een van de financiers van het standbeeld op de Albert Cuyp. Het initiatief was van de weduwe van Hazes, Rachel. ‘Dat was slim, ze gaf de fans het gevoel dat het standbeeld van hen was.’
De familie Hazes is van iedereen. Het is de meest besproken familie van Nederland, een sterke, nimmer verzwakkende magneet voor het deel van de media dat zich op de entertainmentindustrie richt. Onophoudelijk, dagelijks in sommige perioden, wordt bericht over de familie – ze vormen de Kardashians van de Lage Landen. Waarom, is de vraag.
De aandacht richt zich de laatste jaren op de kinderen van Hazes, André (1994, voorheen Dreetje en Dré) en Roxeanne (1993). De derde magneet is Rachel Hazes, de vrouw die met het bedrijf Melvin Produkties B.V. het zakelijk imperium beheert. In dit doorlopende theaterstuk met talloze plotwendingen heeft ze de rol van de kwaadaardige weduwe aangemeten gekregen; de ‘gecremeerde kroket’, volgens juiceverspreider (en ‘hazoloog’) Yvonne Coldeweijer.
De berichtgeving is vaak onzuiver en insinuerend. Het liefdesleven van Hazes junior en zijn ‘knipperlichtverloofde’ (Monique Westenberg) is een onuitputtelijke bron van inspiratie, net zoals zijn burn-out en zijn (overwonnen) alcohol- en cocaïneverslaving. Dit jaar domineerden twee kwesties die na een groots publicitair voorspel culmineerden in rechtszaken.
In de zaak van de reeds genoemde ‘gecremeerde kroket’ stonden Rachel Hazes en Yvonne Coldeweijer tegenover elkaar. Een maand later, in februari, volgde een nieuwe field day voor de roddelpers vanwege een dochter-moederconflict over de erfenis van Hazes. De roddelshows Shownieuws (SBS) en RTL Boulevard hielden de kijkers dagelijks op de hoogte en een leger commentatoren stond klaar om het nieuws te duiden.
Een aanleiding om de ophefmachine aan te slingeren is snel gevonden. Als Hazes junior tijdens zijn vakantie in de VS op Instagram een foto post van zijn zoontje André Hazes junior junior (6) met een blikje energiedrank, zoals hij vorige week deed, staat Patty Brard in Shownieuws opgewonden klaar met een stevige mening: ‘Zó raar.’ Naast Brard zet Shownieuws Rob Goossens en Evert Santegoeds in als Hazes-specialisten. RTL Boulevard heeft met Luuk Ikink en Aran Bade twee Hazes-watchers.
Al het nieuws wordt samengevat op mediacourant.nl, de vergaarbak van showbizznieuws, roddel en achterklap die door velen in het métier wordt verafschuwd én door velen wordt geraadpleegd. In de eerste vier maanden van dit jaar verschenen er op de site 54 berichten waarin André Hazes figureerde, variërend van ‘Leontien van Moorsel vindt André en Monique er chagrijnig uitzien’ tot ‘Johan Derksen bezorgd: ‘Is André Hazes jr. weer aan de drugs?”
De geschreven pers, bladen als Privé en Story, doen fanatiek mee, maniakaal en vaak meedogenloos. In 2022 en 2023 stond op 23 van de 65 covers van Story een lid van de clan, met André Hazes jr. als koploper (19 keer). Ook Rachel (12 keer) en Roxeanne en Monique Westenberg (ieder 6 keer) werden op de voorpagina veelvuldig genoemd. In 2022 waren leden van de familie Hazes of bijfiguren zoals Klaas Otto – de voormalige leider van motorclub No Surrender had een ultrakorte relatie met Rachel – en Sarah van Soelen (een ex van junior) op 40 procent van de Story-covers te zien.
De berichtgeving beperkt zich niet alleen tot de geïsoleerde gossiphoek van de media. De Telegraaf geeft vol gas, het AD eveneens. Van 2018 tot 2023 werd André Hazes (jr. en sr.) door het AD in de krant en (vooral) online 1.600 keer genoemd, vaker dan bijvoorbeeld koningin Máxima, Sigrid Kaag, Linda de Mol, Jesse Klaver en Marco Borsato.
Het publiek wil Hazes. De cocktail van ruzies, seks, drank & drugs, muziek en rechtszaken is voor velen onweerstaanbaar. André Hazes junior heeft bijna 900 duizend volgers op Instagram, Monique Westenberg 745 duizend. Dus verwonderlijk is het niet dat op 24 mei een boek over junior verschijnt, een ongeautoriseerde biografie. Het is van de hand van Guido den Aantrekker, de hoofdredacteur van Story die er door de concurrentie van wordt beticht dat hij een volgzame familievriend is. De titel – Grote jongen: Zoon, zanger, zondaar. André Hazes – vat het leven van de 28-jarige hoofdpersoon adequaat samen.
Vorige maand werd een boek van biograaf Bert Hiddema uitgebracht over senior, Hazes – Het ware levensverhaal (Just Publishers). Het is al het derde boek van Hiddema over Hazes, de man met wie het allemaal is begonnen en die bijna twintig jaar na zijn dood allesbehalve is vergeten; de man die vorig jaar met dertien liedjes in de Top 2000 was vertegenwoordigd – junior stelt er twee tegenover – en een Amsterdamse antropoloog zover krijgt dat ze snuisterijen verzamelt die de Hazes-cultus onderstrepen.
Naast het Hazes-beeldje liggen in de glazen kast van Irene Stengs een Hazes-aansteker, een Hazes-notitieblok, een plastic munt die als betaalmiddel diende tijdens een Hazes-herdenking in de Amsterdamse Pijp – hij groeide er op in de Gerard Doustraat en had daar zijn stamcafé, de Eddy Bar – en een Hazes-tas. De tas is afkomstig uit de collectie van Lidl, de supermarktketen die in 2021 een Hazes-kledinglijn op de markt bracht, op initiatief van zijn weduwe, die onmiddellijk van hebzucht werd beticht.
Op de tas staat, behalve het silhouet van Hazes, een tekst uit een van zijn liedjes, Een glaasje bier. Stengs kent de tekst uit haar hoofd:
O een bier, een bier, een glaasje bier
Dat gaat er altijd in
Een bier, een bier, een glaasje bier
Ik heb toch zo een zin
Stengs: ‘Niet zijn beste nummer.’ Thuis heeft ze trouwens ook nog een paar Hazes-sokken liggen.
Haar professionele interesse in André Hazes werd pas na diens dood gewekt, op de dag van zijn uitvaart in de Amsterdam Arena. In het stadion zaten vijftigduizend mensen, op tv keken in Nederland en Vlaanderen 6 miljoen mensen mee. Op de middenstip stond de doodskist in een zee van bloemen. Het zoontje van Hazes was een van de sprekers, hij was pas 10. ‘Het was het begin van een reeks rituelen en media-events die in de populaire cultuur niet eerder te zien waren geweest.’
De antropoloog begon met veldwerken. Ze bezocht jarenlang bijeenkomsten van fans en herdenkingen, bij het standbeeld van Hazes op de Albert Cuyp onder meer, en sprak met het publiek bij Hij gelooft in mij, de musical uit 2012.
‘Het duurde niet lang voordat ik door de vaste fans werd herkend. Ik vond het ook leuk om mee te zingen tijdens de herdenkingen.’ Dat deed ze onder meer tijdens Holland zingt Hazes, de ‘meezingconcerten’ die sinds 2013 in de Ziggo Dome worden georganiseerd en voor Hazes junior en zijn zus Roxeanne de springplank naar een groot publiek betekenden. Als kind al waren de zoon en de dochter in de voetsporen van hun vader getreden. Rachel Hazes ontpopte zich als de zakenvrouw die na de dood van haar man met succes de muzikale en financiële erfenis beheerde.
In haar boek Het fenomeen Hazes introduceerde Stengs in 2015 een nieuw begrip, ‘afgeleid Bekende-Nederlanderschap’. Met de definitie van deze ‘ABN’ers’ wordt deels verklaard waarom vooral Hazes junior en zijn moeder in de media zo worden verketterd. ‘Mensen die koketteren of hun voordeel doen met hun in de schoot geworpen status worden vaak niet al te serieus genomen’, schrijft ze. ‘Hun bekendheid is immers niet gestoeld op enige uitzonderlijke prestatie of talent.’
Stengs had destijds de kinderen nog niet in gedachten. Inmiddels heeft zowel junior als Roxeanne een eigen carrière opgebouwd. Het verschil tussen de zoon en de dochter is groot. Hij bouwt met zijn repertoire voort op dat van zijn vader, zij koos de richting van de popmuziek en doet er, anders dan haar broer (en soms tevergeefs), alles aan om publiciteit te vermijden. Met zowel haar broer als haar moeder heeft ze geen contact meer.
Stengs: ‘Ze kunnen best goed zingen en hebben als artiesten een eigen plek veroverd, maar het is begonnen met meeliften. Het punt is dat ze Hazes heten. Net zoals de kinderen van bijvoorbeeld Dries Roelvink en Boudewijn de Groot profiteren ze van hun achter Source: Volkskrant