Zachar Prilepin vergelijkt zichzelf graag met Leo Tolstoj en Michaïl Lermontov: Russische schrijvers die zelf meevochten in het Russische leger. En dat leger moet hoognodig het grondgebied van het vaderland uitbreiden, zei Prilepin in 2017 al, toen de Russische invasie van Oekraïne zich nog beperkte tot de Krim en de Donbas. ‘Laten we er niet omheen draaien’, zei Prilepin. ‘Kyiv is het ultieme doel.’
Zaterdag raakte Prilepin, een van de bekendste schrijvers van Rusland, zwaargewond bij een bomaanslag in Nizjni Novgorod, de provincie waar hij woont. Volgens Russische media kwam de chauffeur van zijn Duitse terreinwagen daarbij om het leven. De gouverneur van de provincie zei zondag dat Prilepins toestand stabiel is.
De aanslag op de 47-jarige Prilepin geldt als een aanslag op de prominentste oorloghitser van de Russische kunstwereld. ‘Oorlog is kunst’, schreef Prilepin. Hij vocht mee in de Eerste Tsjetsjeense Oorlog, leidde naar eigen zeggen een eenheid in Oost-Oekraïne en reisde regelmatig naar bezet gebied – hij was net terug uit de Donbas toen zijn auto werd opgeblazen.
Over de auteur
Tom Vennink schrijft voor de Volkskrant over Rusland, Oekraïne, Belarus, de Kaukasus en Centraal-Azië. Hij reist geregeld naar de oorlog in Oekraïne. Eerder was hij correspondent in Moskou.
Zijn boeken, waarmee hij vrijwel alle grote Russische literaire prijzen heeft gewonnen, gaan vaak over oorlog en revolutie. Zo vertelt zijn debuutroman Profetieën het verhaal van een speciale eenheid die zich drinkend en moordend door de Tsjetsjeense oorlog worstelt. In Vzvod profileert hij Russische schrijvers en dichters die ‘niet alleen met een pen konden omgaan, maar ook met een wapen’.
Het Kremlin maakt handig gebruik van Prilepin om de oorlog tegen Oekraïne te populariseren onder de bevolking. De schrijver is vaste gast bij praatprogramma’s op de staatstelevisie. Daar vertelde hij bijvoorbeeld dat Russen grondwettelijk zijn verplicht om het Russische leger in Oekraïne te steunen. Ook maakte hij reclame voor de mobilisatie en rechtvaardigde hij bombardementen op civiele infrastructuur in Oekraïne.
Maar Prilepin is niet altijd Poetin-aanhanger geweest. Het voorwoord van zijn bekendste boek, Sankja uit 2006, is geschreven door oppositieleider Aleksej Navalny, Poetins grootste vijand. Het boek gaat over een groep vrienden van het platteland die gedesillusioneerd zijn in het corrupte Rusland van na de Sovjet-Unie en met geweld een revolutie ontketenen om Rusland te herbouwen.
Het boek stamt uit de tijd waarin Prilepin teleurgesteld was in het Russische vervolg op de Sovjet-Unie. Hij nam deel aan demonstraties tegen stemfraude door Poetin en was actief binnen de Nationaal Bolsjewistische Partij, een radicaal-nationalistische groep die terugverlangde naar de harde kanten van de Sovjet-Unie en Poetin soft en corrupt vond.
Alles veranderde voor Prilepin door Poetins annexatie van de Krim en zijn ontketening van een oorlog in het oosten van Oekraïne. Prilepin schaarde zich ineens achter de president. ‘Wat er nu in Rusland gebeurt, is waar ik sinds de mid-jaren negentig over heb geschreven en van heb gedroomd’, zei hij.
Prilepin reisde af naar het front in Oost-Oekraïne en schept sindsdien op over zijn gevechtservaring. ‘Ik leidde een gevechtseenheid die een heleboel mensen heeft gedood’, pochte hij in 2019. Ook is hij trots op vriendschappen met rebellenleiders die in opdracht van Moskou een schrikbewind invoerden in de Donbas.
Oekraïne heeft Prilepin al jaren geleden bestempeld als terrorist. De Russische schrijver staat sinds de invasie van vorig jaar ook op de sanctielijst van de Europese Unie.
Prilepin presenteert zich naast imperialist als voorvechter van een ander speerpunt van Poetins Rusland: ‘traditionele gezinswaarden’. In tegenstelling tot Poetin, die een echtscheiding achter de rug heeft en volgens geruchten buitenechtelijke kinderen heeft, voldoet Prilepin, voor zover bekend, wel aan het Russische ideaalbeeld: één vrouw, vier kinderen. Prilepin laat zich voortdurend vastleggen met zijn gezin, soms zelf met ontbloot bovenlichaam, en schrijft verhalen over zijn gezinsactiviteiten, zoals uitjes naar slagvelden en militaire ziekenhuizen in bezette delen van Oekraïne.
Prilepin heeft plannen om mee te doen aan de presidentsverkiezingen van 2024. Hij opende vorig jaar alvast een aantal campagnebureaus. Het is onduidelijk of het Kremlin, dat de verkiezingen strak regisseert, Prilepin zelf naar voren heeft geschoven als kandidaat. Zakenkrant Vedomosti berichtte vorig jaar dat het Kremlin Prilepins presidentsambities beschouwde als ‘niet al te best’.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden