Daarom rijzen er terecht vragen over het werk en de onafhankelijkheid van de belangrijkste accountant in de Amerikaanse bankensector. Onder zijn klanten zitten grote namen zoals Wells Fargo, Citigroup en zelfs de Amerikaanse centrale bank. KPMG verdiende met die dienstverlening in 2021 meer dan 325 miljoen dollar (295 miljoen euro).
Accountants moeten rapporteren of de jaarrekening in alle belangrijke opzichten een getrouw beeld geeft van de financiële situatie van een bedrijf. Het is geen evaluatie van de prestaties van het management of van de degelijkheid van de beleggingen. Deze vragen zijn eerder voor analisten, beleggers en toezichthouders.
Over de auteur
Daan Ballegeer is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over financiële markten en centrale banken. In Van Kapitaal Belang duikt hij in boeiende en opmerkelijke economische gebeurtenissen.
KPMG moet geweten hebben dat er problemen waren bij de nu failliete banken. Daar waren voldoende signalen voor. Zo oordeelde de consultancytak van BlackRock begin 2022 dat het risicobeheer bij Silicon Valley Bank (SVB) ‘substantieel’ lager was dan dat van vergelijkbare banken. De bank was bijvoorbeeld niet eens in staat om wekelijkse updates te krijgen over de ontwikkelingen in de beleggingsportefeuille.
Maar wat doet een accountant met die kennis? Bij substantiële twijfel over de levensvatbaarheid van een onderneming in het komende jaar moet er in de toelichting bij het jaarverslag een waarschuwing worden gegeven. In het geval van een bank is dat bijvoorbeeld als die moeite heeft om aan de kapitaaleisen te voldoen.
Dit is een drastische maatregel die accountants terecht niet lichtvaardig inzetten. KPMG had echter ook subtielere mogelijkheden om de aandacht te vestigen op ernstige problemen. Het had bijvoorbeeld een ‘emphasis of matter’-paragraaf kunnen invoegen. Het doel daarvan is om dingen te markeren die ‘fundamenteel’ zijn voor het begrijpen van de algehele cijfers. In het geval van SVB had dit kunnen gaan over het gebrekkige risicobeheer of het hoge aantal depositohouders uit de techsector.
Ook zo’n speciale paragraaf had een bankrun kunnen veroorzaken, erkent Bloomberg-columnist Chris Hughes. Toch denkt hij dat juist dit gevaar het management van SVB had kunnen aanzetten om in te grijpen, bijvoorbeeld door voorafgaand aan de publicatie van het rapport vers kapitaal op te halen, of door de bank te proberen te verkopen.
Het is praat voor de vaak, want het is noch bij SVB, Signature of First Republic gebeurd. Volgens KPMG, dat bijzonder spaarzaam is met commentaar, kunnen zijn accountants geen ‘onverwachte gebeurtenissen of acties van het management’ voorspellen die plaatsvinden nadat beleggers het verslag hebben gekregen. De topman van de Amerikaanse divisie van KPMG, Paul Knopp, verwees onder meer naar het ‘onvoorspelbare’ gedrag van rekeninghouders.
Met andere woorden: wij konden toch niet weten dat het management knullig zou communiceren, en dat spaarders vervolgens in paniek zouden raken? Dat lijkt wel erg gemakkelijk (overigens heeft ook de Federal Reserve als toezichthouder een dikke plak boter op het hoofd).
Er zal ongetwijfeld een grondig onderzoek komen naar de rol van KPMG in dit debacle, en dat van zijn concurrenten, die er evenmin in zijn geslaagd om de juiste waarschuwingen te geven. Waarschijnlijk zal dan weer een oud belangenconflict aan het licht komen.
Accountants hebben namelijk sterke prikkels om hun klanten tevreden te houden. Ze willen dat bedrijven klant blijven, en ze willen hun extra diensten verkopen. De relatie tussen KPMG en het trio failliete banken gaat ver terug. KPMG was bij elk van hen al meer dan twintig jaar de accountant.
Dat brengt de onafhankelijkheid van de controleur in gevaar. Het helpt al helemaal niet als de klant gaat schoppen naar personeel bij zijn accountant. In 2021 werd Keisha Hutchinson aangesteld als chef risicobeheer, twee maanden nadat ze als KPMG-accountant het auditrapport over 2020 had afgetekend.
Volgens de regels moet er een afkoelingsperiode zijn van minstens een jaar, maar het is onduidelijk of dit ook geldt voor een functie zoals chef risicobeheer (voor de functie van financieel directeur staat dat buiten kijf). Voor de perceptie is het in elk geval niet goed, en het heeft de bank niet eens voor de ondergang behoed.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden