De ontslagen Fox News-presentator Tucker Carlson beheerste als geen ander de kunst om de feitelijkheid te lijf te gaan met achterdocht, althans als de camera liep.
Je mag de rol van een individu in een grote historische ontwikkeling nooit overschatten. Maar het is al vaak betoogd dat je het aandeel van Fox News-presentator Tucker Carlson in de afbrokkeling van het maatschappelijk cement van de VS ook niet moet onderschatten. Vorige week werd hij onverwacht ontslagen, nadat Fox News eerst voor 787,5 miljoen dollar een smaadzaak had geschikt met stemmachinefabrikant Dominion. In die zaak kwam weinig fraaie interne communicatie naar buiten. Gespeculeerd wordt dat een tekstbericht over drie Trump-aanhangers die één jonge tegenstander aftuigden (‘It’s not how white men fight’) Carlson de das om deed. Rechtszaken baren Fox-eigenaar Rupert Murdoch steevast meer zorgen dan maatschappelijke ontwrichting als gevolg van talkshows die kijkcijferrecords breken.
In de nieuwsshow Tucker Carlson Tonight ging het over omvolkingsplannen van de Democratische Partij, coronavaccins die het immuunsysteem verzwakken, frauduleuze stemmachines die Trump benadeelden, agenten die het Capitool bestormden om Trump in diskrediet te brengen en meer. De truc van Carlson was dat hij nooit expliciet zei dat het allemaal klopte – hij beleed wantrouwen tegenover mensen die zeiden dat het niet klopte. Kijkers zagen op zijn gezicht dan die o zo typerende afkeurende grimas verschijnen.
Zijn bijnaam ‘anti-anti-Trump’ dankte hij aan royale hoeveelheden achterdocht jegens Trumps critici. In zijn laatste jaar bij Fox was Carlson een voorbeeldige ‘anti-anti-Poetin’. Zijn analyse van de oorlog in Oekraïne werd ook op de Russische staatstelevisie uitgezonden. Toch zei Carlson nooit: ‘Poetin verdient ieders steun.’ Typisch Carlson was: ‘Poetin haat ons land minder dan linkse Amerikanen ons land haten.’ En: ‘Kijkers, heeft iemand van jullie weleens persoonlijk last gehad van Poetin?’
Carlson (1969) verklaart zijn gedrevenheid uit een afkeer van morele zelfgenoegzaamheid, van mensen die uitstralen ‘ik ben een goed iemand en jij niet’. Weinig subjectiever dan wie er lijdt aan morele zelfvoldaanheid. Wie het bestrijden ervan tot zijn missie maakt, riskeert het pad te effenen voor politici met lak aan wetten of voor complotdenkers met lak aan feiten. Er loopt een dunne lijn tussen achterdochtig grijnzen bij een zelfvoldane epidemioloog en het voeden van een complottheorie.
Carlson groeide in zijn zeven Fox-jaren uit tot de belichaming van een mechanisme dat oud-Amerika-correspondent Michael Persson beschreef in de Volkskrant: het zaaien van twijfel nádat vragen duidelijk zijn beantwoord. Achterdocht werd bij hem de talkshowversie van de molotovcocktail: je kunt zo veel feitelijkheden serveren als je wilt, ik blijf er met een vies gezicht op reageren.
Dankzij de rechtszaak die stemmachinefabrikant Dominion aanspande tegen Fox News, wegens het verspreiden van onwaarheden na de presidentsverkiezingen van 2020, kwam naar buiten dat Carlson achter de schermen minder moeite had met feiten. In interne communicatie noemde hij Trumps beschuldiging van stembusfraude zelfs ‘absurd’.
Van The New York Times is de serie ‘Inside the Apocalyptic Worldview of Tucker Carlson Tonight’. Daarin leren we een man kennen bij wie ambitie en eerzucht gepaard gaan met cynisme en nihilisme. Hij begon bij wat ze tegenwoordig de mainstreammedia noemen, zinde op een sterrenstatus op tv, maar zag zijn show op MSNBC sneuvelen vanwege slechte kijkcijfers. Toen hij bij Fox op de vleugels van Trump ten leste een groot publiek bij de lurven had, was geen aberratie te gek om die aandacht vast te houden. De klassieke film Network uit 1976 gaat over wat er gebeurt als alles geoorloofd is voor kijkcijfers. Tucker Carlson Tonight was extremer, en non-fictie.
Source: Volkskrant