In een hypothetische beroepsgroep met alleen maar mannen maakt een vrouwelijke sollicitant 3 procentpunt minder kans dan een man met een vergelijkbaar cv, zo schrijven onderzoekers vrijdag in een analyse in het vakblad Science Advances. Maar in beroepsgroepen met alleen maar vrouwen heeft een vrouw juist 5 procentpunt voorsprong.
Dat zowel mannen als vrouwen tijdens een sollicitatie gediscrimineerd kunnen worden maakt het probleem overigens niet kleiner, zegt socioloog Diana Galos van de Universiteit van Aarhus in Denemarken, een van de auteurs van het artikel. ‘Het gaat erom dat je mensen de kans op een baan ontneemt, puur op basis van hun gender.’
Het nieuwe onderzoek voegde de resultaten van 57 eerdere studies naar genderdiscriminatie samen. In die eerdere studies stuurden onderzoekers fictieve cv’s rond waarin ze het gender van de ‘sollicitanten’ willekeurig bepaalden. Andere eigenschappen waren hetzelfde tussen mannen en vrouwen. Vervolgens hielden ze bij welke kandidaten werden teruggebeld door de werkgever of uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek.
Voor het eerst keken de onderzoekers daarbij systematisch naar het percentage mannen en vrouwen in elke beroepsgroep. Ze zagen dat dat grote invloed had op de vraag of vrouwen of juist mannen werden gediscrimineerd.
‘Een overtuigende en robuuste studie’, reageert Floor Rink, hoogleraar organisatiegedrag aan de Rijksuniversiteit Groningen en niet betrokken bij het onderzoek. De conclusies sluiten volgens haar aan bij het heersende beeld in de wetenschap. ‘Selectieprocedures hebben een subjectief karakter, waardoor iemands gender vaak (onbewust) wordt meegewogen in het besluit.’
De gevolgen van discriminatie aan de poort zijn voor vrouwen wel vaak groter dan voor mannen, schrijven de onderzoekers. Neem alleen al het loon. Beroepen met veel mannelijke werknemers, zoals technici en softwareontwikkelaars, betalen gemiddeld genomen beter dan beroepen met veel vrouwen, zoals docenten en zorgmedewerkers.
En dan zijn mannen ook nog oververtegenwoordigd in hogere functies, zodat vrouwen door genderdiscriminatie minder kans maken op promoties. ‘De doorstroom van vrouwen naar hogere posities is als een lekkende pijpleiding: vrouwen vallen uit of blijven haken’, zegt Rink. Naar dat glazen plafond deden Galos en haar collega in deze studie overigens geen onderzoek.
De samenstelling van een beroepsgroep is weliswaar een goede voorspeller van genderdiscriminatie, maar het is niet per se de oorzaak. Volgens Rink ontstaat genderdiscriminatie door achterliggende stereotypen. ‘De maatschappij ziet vrouwen als sociaal en coöperatief en mannen als onafhankelijk en objectief’, zegt ze.
Bij beroepen waarin bijvoorbeeld het sociale vermogen belangrijk is, zijn vrouwen daardoor oververtegenwoordigd. Wanneer werkgevers zoeken naar sollicitanten geven ze onbewust de voorkeur aan mensen van wie het stereotype bestaat dat ze socialer zijn: vrouwen.
Je zou die kennis kunnen gebruiken om genderdiscriminatie in de toekomst tegen te gaan. ‘Zodra de werkomgeving diverser wordt, krijgen mensen het signaal: hier is zowel objectiviteit en onafhankelijkheid als sociaal gedrag en samenwerking nodig’, zegt Rink. ‘Maar uiteindelijk moeten we vooral leren niet op stereotypen te leunen. Zowel mannen als vrouwen kunnen coöperatief en objectief zijn.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden