De Oekraïense gevechtspiloten vliegen nu ruim veertig jaar oude Sovjet-toestellen, zoals de MiG-29 en de Su-27, die technologisch en qua wapensystemen niet zijn opgewassen tegen de Russen.Omdat Rusland de S-400 inzet, een van ’s werelds gevaarlijkste luchtverdedigingssystemen, kunnen ze elk moment uit de lucht worden geschoten.
Noodgedwongen moeten de Oekraïners nu op lage hoogte missies uitvoeren. De gedachte van Kyiv is: als we met de moderne westerse wapens die we de afgelopen veertien maanden hebben gekregen de Russische beer konden tégenhouden, wat kunnen we dan nog meer bereiken met de F-16?
Met dit geavanceerde toestel, al decennialang ’s werelds succesvolste gevechtsjager, willen de Oekraïners de Russische kruisraketten en kamikazedrones te lijf gaan en het luchtruim heroveren. Bewapend met moderne Amerikaanse hightechbommen en -raketten kan de F-16 ook gebruikt worden om de Russische eenheden op de grond aan te vallen.
Omdat het toestel ook kan worden uitgerust met antischipraketten, zoals de Harpoon, zal ook de Zwarte Zeevloot op de Krim op zijn tellen moeten passen. ‘Het is noodzakelijk om de offensieve operaties van de vijand te stoppen, luchtsuperioriteit te verwerven en het materieel, munitie en de aanvoerlijnen van de vijand te vernietigen’, twitterde de Oekraïense luchtmacht vorige maand om het Westen nogmaals te overtuigen. ‘De F-16 zal al deze taken kunnen uitvoeren!’
De F-16, waarvan er ruim vierduizend zijn gebouwd, is sinds eind jaren zeventig operationeel. Omdat hij daarna steeds werd gemoderniseerd, behoort de F-16 nog altijd tot een van de meest geduchte gevechtsjagers in de wereld. Hoewel ze nu geleidelijk overstappen op de stealth-opvolger, de F-35, vliegen nog tal van landen met het toestel: van de VS tot Nederland.
Hoe gevaarlijk de F-16 is, bleek in 1982 toen Israël en Syrië een van de grootste luchtgevechten van na de Tweede Wereldoorlog voerden. In korte tijd schoot de Israëlische luchtmacht een kleine negentig Syrische MiG-21’s en MiG-23’s van Russische makelij neer boven de Libanese Bekaa-vallei. Zeker 44 werden neergehaald door F-16’s. Mede dankzij de Sidewinder-raket hadden de Syriërs geen schijn van kans en werden de MiG’s van grote afstand uit de lucht geschoten.
Dit luchtgevecht, en de inzet daarna van de F-16 in de twee Golfoorlogen en de Kosovo-oorlog, droegen bij aan het imago van onoverwinnelijkheid dat de gevechtsjager uiteindelijk kreeg. Het gemak waarmee de F-16 tegenhangers te lijf ging, zoals later de MiG-29, was geen reclame voor Russisch wapentuig. De Russen wimpelden de kritiek af door te beweren dat hun gevechtspiloten veel ervarener zijn en dat het luchtdebacle boven de Bekaa hen daarom nooit zou zijn overkomen.
F-16’s en andere gevechtsvliegtuigen konden onder meer tijdens de Golfoorlogen zo vrij opereren, omdat de vijandelijke luchtverdediging al zo veel mogelijk was uitgeschakeld. In Oekraïne is dat niet het geval. Vooral van het S-400-systeem gaat veel gevaar uit. Hiermee kunnen de Russen tot op zo’n 400 kilometer honderd vliegtuigen tegelijk volgen en razendsnel uit de lucht schieten.
Op de grond mag het Russische materieel weliswaar kwetsbaar zijn gebleken in de oorlog, in de lucht vormen hun luchtdoelraketten een geducht gevaar. ‘Russische luchtdoelsystemen zijn uiterst dodelijk gebleken tegen Oekraïense vliegtuigen’, aldus luchtmacht-deskundige Justin Bronk vorige maand in een studie voor de Amerikaanse denktank CNA.
De voormalige Amerikaanse F-16-vlieger John Venable vindt het eventueel sturen van F-16’s een grote fout. Volgens hem is het toestel te oud en maakt het geen schijn van kans tegen de moderne Russische luchtdoelraketten. ‘Hoewel het sentiment achter het geven van Amerikaanse F-16’s aan Oekraïne nobel is, zou het een kostbare vergissing zijn en vrijwel geen invloed hebben op de oorlog’, aldus Venable, verbonden aan de denktank Heritage, onlangs in een opiniestuk op de website van de denktank.
Dat hangt af van de VS, die toestemming moeten geven omdat het een Amerikaans vliegtuig is. President Joe Biden is nog altijd doodsbang voor een escalatie van de oorlog als ze Russische vliegtuigen gaan neerhalen. Ook vindt Washington het sturen van andere wapens een grotere prioriteit. Het Pentagon wijst er ook op dat de training van piloten lang gaat duren. Maar sommige partijgenoten vinden dat Biden overstag moet gaan.
‘Oekraïne bevindt zich nu op een cruciaal moment in de oorlog’, aldus parlementariër Jason Crow. ‘F-16’s vergroten het bereik van het leger en ze kunnen burgers beter beschermen tegen tegen willekeurige Russische aanvallen.’ De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmitri Koeleba wijst erop dat het sturen van tanks ook niet heeft geleid tot een boze militaire reactie van Moskou. ‘De inzet van F-16's in Oekraïne zal Rusland eerder afschrikken dan ‘provoceren’’, twitterde Koeleba onlangs. ‘Het is tijd om deze stap te zetten.’ Biden weet nog altijd van geen wijken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden