Elke aflevering van de indrukwekkende achtdelige Belgische serie 1985 begint met een disclaimer van formaat. Eerste regel: ‘1985 is geen documentaire maar een fictiereeks, gebaseerd op waargebeurde feiten. Elke aflevering eindigt met archiefbeelden en informatie over die feiten – verbijsterend is het woord, ook zoveel jaar na dato. Een groep mannen (de zogenoemde Bende van Nijvel) pleegde tussen 1982 en 1985 een reeks extreem gewelddadige overvallen, waarbij 28 mensen vermoord werden en een heel land in een angstpsychose terechtkwam. Het is een schandaal in minstens twee bedrijven: de aanslagen zelf en vervolgens het onvermogen (of de onwil) van de Belgische justitie om de daders te pakken en te veroordelen. Dat dit nog altijd niet is gebeurd, verklaart ook waarom het spoor dat de Bende van Nijvel heeft getrokken nog altijd voelt als een open wond.
Over de auteur
Mark Moorman schrijft voor de Volkskrant over series, fotografie en populaire cultuur.
Scenarist Willem Wallyn en regisseur Wouter Bouvijn keren terug naar de jaren tachtig en vertellen het verhaal, effectief en aangrijpend, aan de hand van drie jonge (fictieve) personages die midden in de gebeurtenissen rond de Bende terechtkomen. Het feit dat de daders nooit gepakt zijn, wil niet zeggen dat er niet heel plausibele theorieën over de gang van zaken zijn ontwikkeld. In de serie 1985 wordt verteld hoe er in het hart van de door en door corrupte Rijkswacht, aangevuld met extremisten van allerhande pluimage, het idee ontstond dat de samenleving ontwricht moest worden, zodat de Rijkswacht de macht naar zich toe kon trekken.
1985 wordt verteld aan de hand van de lotgevallen van twee beste vrienden Marc (Tijmen Govaerts) en Franky (Aimé Claeys), met de zus van Franky (Mona Mina Leon) daartussen. Allereerst: wat een geweldige jonge acteurs zijn dit. Wallyn heeft in zijn scenario een mooie klassieke lijn aangelegd van twee hartsvrienden die aan twee kanten van de zaak terechtkomen nadat ze zich als naïeve jongeren aanmelden bij de Rijkswacht. In beide gevallen is er een vaderfiguur waarmee moet worden afgerekend. Dat leidt in het geval van Marc tot een nietsontziende speurtocht naar de waarheid, terwijl Franky langzamerhand wordt geronseld door de duistere krachten binnen de Rijkswacht.
Ondertussen worden de jaren tachtig in België sterk neergezet als een periode waarin het land elk moment ideologisch kon imploderen, terwijl de soundtrack en de artdirection de cultuur van de tijd scherp neerzetten. Wallyn en Bouvijn kiezen in 1985 voor een bijna klassieke tragedie, met zeker richting het slot sterk aangezet melodrama. Maar dat voelt passend bij deze zaak die nog lang niet is afgesloten.
★★★★☆
Drama
Achtdelige serie van Willem Wallyn (scenario) en Wouter Bouvijn (regie)
Met Tijmen Govaerts, Aimé Caeys, Mona Mina Leon
Te zien op NPO Plus (en vanaf 11 mei wekelijks op NPO3)
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden