Een nogal papieren exercitie overigens, want het virus zelf woedt onverminderd voort. Zo opperden experts in het Verenigd Koninkrijk vorige week nog dat het misschien weer tijd werd voor mondkapjes in het openbaar vervoer, vanwege de nieuwe variant ‘XBB 1.16'. Die variant is weliswaar niet ziekmakender dan andere verschijningsvormen van de omikronvariant, maar wel weer besmettelijker.
Maar voor de hoogste alarmfase moet een uitbraak behalve ‘ernstig’ volgens de definities ook ‘plotseling, ongebruikelijk of onverwacht’ zijn. Dat gaat voor het coronavirus nauwelijks meer op. Doorgaans neemt WHO-baas Ghebreyesus de adviezen van de alarmfasecommissie dan ook over. Of Ghebreyesus daarmee ook meteen de ‘pandemie’ officieel ten einde verklaart, zal moeten blijken.
Overigens sluiten experts allerminst uit dat het coronavirus dit najaar nogmaals opleeft. Op de conferentie van het Europese virologengenootschap ESV, dat toevallig net dit weekeinde plaatsvindt in het Poolse Gdánsk, wees viroloog Stefan Pöhlmann van het Duitse Primatencentrum in Göttingen er bijvoorbeeld op dat omikronvariant BA.5 toch weer iets gevaarlijker was dan zijn voorgangers.
‘Er zullen meer varianten opduiken’, zegt Pöhlmann desgevraagd, in de wandelgangen van het congres. ‘Uiteindelijk zullen we sars-cov-2 zien afzwakken. Maar dat is de lange termijn. Op de korte termijn kunnen we best nog voor verrassingen komen te staan.’
‘Het is inderdaad geen wet van meden en persen dat het virus steeds milder wordt. Er kunnen nog pieken komen, net zoals je ziet bij griep’, erkent ook viroloog Ab Osterhaus, aanwezig in Gdansk. ‘Maar corona begint door de immuniteit die we inmiddels hebben opgebouwd wel in dezelfde categorie te komen als influenza.’ De stap van de WHO vindt hij dat ook ‘absoluut te verwachten'.
Erg veel consequenties heeft de WHO-bekendmaking niet, verwacht viroloog Ron Fouchier, eveneens in Gdansk. ‘Opschalen is belangrijker dan afschalen, omdat je met het opschalen landen alert maakt op wat ze moeten doen. En nu iedereen weer steeds meer terugkeert naar normaal, zou het ook vreemd zijn om het niet aan te passen.’
De afgelopen jaren veranderde het coronavirus van een totaal nieuwe ziekte waar niemand nog resistentie tegen had, tot een virus dat zich meer gedraagt zoals de griep: een hardnekkige plaaggeest die steeds weer nieuwe omweggetjes vindt om onze inmiddels opgebouwde afweer, en waarvoor vooral kwetsbare en oudere mensen beducht moeten zijn.
De WHO sprak eerder de hoop uit dat de noodsituatie misschien al in 2022 kon worden beëindigd. Maar vooral met het oog op de situatie in de lagelonenlanden zag men er toen vanaf. Daar is immers nog lang niet iedereen gevaccineerd, en laat de toegang tot behandeling vaak te wensen over.
Anders is dat bij ons. Bij metingen van bloedbank Sanquin bleek afgelopen najaar al dat in ons land 99 procent van de bloeddonoren op een of andere manier bescherming heeft tegen het virus, door vaccinatie, doorgemaakte infectie of allebei.
Volgens schattingen van de WHO zijn er wereldwijd nu tegen de 20 miljoen mensen overleden aan de gevolgen van covid-19. In Nederland staat de officiële teller, bijgewerkt tot en met 2022, op ongeveer 47 duizend doden.
Voor de ongeveer 1.500 verzamelde virologen op het congres in Polen is de bekendmaking geen aanleiding om de champagne te ontkurken of de wave te doen. ‘Het feit dat we hier weer bijeen zijn gekomen is eigenlijk al feest genoeg', vindt Fouchier. ‘En het geeft wel aan dat in elk geval voor westerse virologen de meest acute fase al aardig voorbij is.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden