Terwijl Turkije afkoerst op wat ‘de belangrijkste verkiezingen uit de geschiedenis van de republiek’ wordt genoemd, hebben de inwoners van Kahramanmaras vooral iets anders aan hun hoofd: de aardbeving. Drie maanden nadat de stad voelde wat het betekent om pal op een breuklijn te liggen, zit er nog nauwelijks een korstje op de wond. Een vliesje hooguit. Schudt aan een willekeurige passant en er valt vanzelf een droevig verhaal op de grond.
‘De kinderen durven nog steeds niet te slapen. Pas om 4 uur ’s morgens vallen hun ogen dicht’, zegt Veli Gökçek, een man van 60 die met het gezin van zijn zoon in een tent naast het busstation verblijft. ‘Mijn dochtertje van 4 houdt nog steeds haar jas aan in bed’, zegt Mehmet Yardimci, een 32-jarige kapper. ‘Het was die nacht erg koud en ze is bang dat het elk moment weer kan gebeuren.’
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent Turkije en Iran voor de Volkskrant. Hij woont in Istanbul. Daarvoor werkte hij op de buitenlandredactie, waar hij zich specialiseerde in mensenrechten, Zuid-Azië en het Midden-Oosten.
In de centrale wijk Hürriyet klauteren vier vrouwen over een enorme berg puin. Dudu, de zus van Sükran Kalayci (50), woonde hier. Honderd meter verderop woonde Sükrans dochter Sule met haar vier kinderen. Allemaal dood. Huilend laat ze foto’s zien van de tweeling, een jongetje en een meisje van 8 maanden. ‘Die stuurde Sule de avond voor de aardbeving, alsof ze het voelde aankomen.’ Op de berg puin zoekt ze met familieleden naar spullen van Dudu. Niets waardevols, het gaat louter om de herinnering.
Kom bij Sükran nu niet aan met zoiets als verkiezingen. Toch is het een relevante vraag: welk effect zal de aardbeving hebben op de uitslag, zondag 14 mei? Zullen de kiezers het president Erdogan en zijn regering kwalijk nemen dat op grote schaal een loopje is genomen met bouwvoorschriften? Of zijn de mensen dankbaar voor de hulp van de overheid?
Daarop antwoord geven, is niet eenvoudig. Opiniepeilingen over genoemd effect zijn er niet, peilingen over het stemgedrag lopen uiteen. Toch valt uit gesprekken met inwoners en lokale politici in Maras, zoals Kahramanmaras in Turkije wordt genoemd, wel een beeld te destilleren, althans voor deze stad.
Eén ding staat meteen al vast: Maras is een conservatief, nationalistisch bolwerk van Erdogans AK-partij. ‘Een AKP-vesting’, in de woorden van Harun Karapinar (57), vicevoorzitter van de lokale afdeling van oppositiepartij IYI. Dat komt vooral door de president zelf, die hier op handen wordt gedragen.
Na afloop van het vrijdaggebed wordt dat in de kelder van de Abdülhamid Han-moskee bloemrijk verwoord door de 53-jarige imam Ali Altinköprü, terwijl hij zich met enkele vrienden tegoed doet aan een schotel Maras-tava. ‘We zullen sterven voor Erdogan’, zegt hij. ‘Iedereen in Maras houdt van de president. Hij is een wereldleider.’ Erdogans tegenkandidaat Kemal Kiliçdaroglu? Ga toch weg, zeggen de mannen: ‘We stemmen niet op PKK-terroristen.’
Ook van mogelijke schuld van de regering aan de aardbevingsellende willen mannen als imam Altinköprü en zijn vrienden niets weten. Dat komt overeen met de indruk die je krijgt op straat in Maras. Gevraagd naar de oorzaak van al het leed, heft menigeen de handen ten hemel en zegt: ‘Het kwam van God.’ En de hulp kwam daarna van de regering.
IYI-bestuurder Karapinar kent het maar al te goed. ‘De AKP heeft haar macht gebruikt om de indruk te wekken dat alle hulp van de regering kwam’, zegt hij. In werkelijkheid kwam veel van de hulp uit het buitenland, van onafhankelijke ngo’s en van door de oppositie bestuurde gemeenten als Istanbul, Ankara en Izmir. ‘Helaas geloven de meeste mensen in die verkeerde indruk.’
Gevolg is, volgens Karapinar, dat de AKP en haar rechts-nationalistische coalitiepartner MHP minder stemmen zullen verliezen dan was verwacht. ‘Vóór de aardbeving hadden we meer hoop’, zegt hij. De IYI dacht drie van de acht in Maras te verdelen parlementszetels te kunnen veroveren. ‘Nu zijn we al blij met twee.’
Maar hoe dan ook is dat winst, want de IYI-partij heeft nu nul zetels in Maras, en hoe dan ook staat de AKP op verlies. Dat verwacht ook Ali Öztunç, de 47-jarige kandidaat van de centrum-linkse CHP, de partij van Kiliçdaroglu. ‘Ik zie dat de AKP hier grote klappen gaat krijgen’, zegt hij.
De oud-journalist, tevens parlementslid, is ijdel genoeg om dat deels toe te schrijven aan zijn populariteit in Maras, waar hij vanwege zijn energie bekendstaat als ‘de atomische mier’. Maar de belangrijkste verklaring is toch – en Karapinar deelt die analyse – de belabberde staat van de economie in Turkije.
De AK-partij zal dat straks merken bij de parlementsverkiezingen. Maar ook bij de presidentsverkiezingen? Dat is de grote vraag. Erdogan is populairder dan zijn partij. ‘Erdogan deed zijn best na de aardbeving, maar zijn parlementsleden niet’, zegt de 50-jarige Eshabil, een andere kapper. ‘Die zeiden: nee, in Maras is geen hulp nodig.’ Daarom, zegt hij, zijn de mensen nu boos op de AKP. ‘Erdogan is goed, de mensen om hem heen niet.’ De kapper gaat daarom MHP stemmen, of de rechts-islamistische BBP.
Maar toch, maar toch. Als de AKP uitgerekend in haar belangrijkste bolwerken wordt afgestraft voor het economisch beleid van de regering-Erdogan, moet de AKP-president die kille electorale wind toch ook voelen. CHP’er Öztunç: ‘Maras zou weleens de grote verrassing van deze verkiezingen kunnen worden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden