De enige Union Jack in de Coronation Road is te zien op het hoofd van Samah-Ekaterina. Trots toont de kleuter het hoedje met de kleuren van de Britse vlag dat ze van haar ouders heeft gekregen. ‘Dat is voor school. Daar vieren we vrijdag al feest voor de koning’, zegt ze vrolijk. Haar Roemeense ouders Bogdan en Andrea Bodor-Radu, die vijf jaar geleden van Ploiești naar Londen zijn verhuisd, missen een dag later tot hun spijt de kroning van Charles omdat ze diensten moeten draaien in het magazijn van warenhuis Selfridges. ‘We hopen dat de koning net zo wijs zal zijn als zijn moeder en naar zijn hart luistert.’
Beetje bij beetje maakt de Britse hoofdstad zich op voor de eerste kroning in zeventig jaar. Op The Mall, de brede weg naar Buckingham Palace, arriveerden dinsdag reeds de koningsgezinden om een plekje te bemachtigen om de nieuwe koning voorbij te zien rijden. In de nachtelijke uren worden de wachtenden wakker gehouden door repeterende Guards met doedelzakken. Nabij Covent Garden is King Street omgedoopt tot King Charles III Street. Wie wil voelen hoe het is om koning te zijn kan in het Zuid-Londense Dulwich Park een Uber-ritje maken in een nagemaakte Gouden Koets.
Over de auteur
Patrick van IJzendoorn is correspondent Groot-Brittannië en Ierland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 2003 in Londen en schreef meerdere boeken, waaronder over de Brexit.
In etalages van bloemisten, opticiens, dierenwinkels en zelfs uitvaartondernemingen hangen foto’s van een voorzichtig lachende Charles. De aartsbisschop van Canterbury heeft zijn landgenoten uitgenodigd om tijdens de kroning hardop loyaliteit te zweren aan de koning, een goedbedoeld voorstel dat is afgedaan als Amerikaans, middeleeuws, orwelliaans, Noord-Koreaans of gewoon infantiel. Uit een opiniepeiling van YouGov blijkt dat maar negen procent van de Britten zich bovenmatig verheugt op de dag. Na het Platinum Jubileum en de dood van Elizabeth lijkt er een zekere koningsmoeheid te zijn ontstaan. En het gaat nog regenen ook.
Dat laatste is een slechte tijding voor de honderden straatlunches in het land waar een speciale ‘kroningsquiche’ met spinazie en tuinbonen op het menu zal staan. Gemeenten is gevraagd om soepel te zijn met het honoreren van verzoeken om straten af te zetten. Bij stadsdeel Newham is echter geen enkele aanvraag binnengekomen voor een straatfeest op Coronation Road, de stille straat die begin vorige eeuw vernoemd is naar de kroning van koning Edward VII. ‘Mensen kennen elkaar niet meer’, zegt bewoonster Kay, een vrouw van de vijftig, terwijl haar Franse buldog snuffelt aan een houten elektriciteitspaal, ‘dat was vroeger anders.’
Een suggestie van dat laatste is een zwart-witfoto van een feestelijke processie, twee weken voor de kroning van Elizabeth, door Coronation Road. Het volkse oosten is van oudsher koningsgezind. Symbool voor deze liefde zijn de Pearly Kings and Queens; arbeiderskoningen die, gekleed in kostuums vol knopen, geld inzamelen voor het goede doel. Maar van die geschiedenis is weinig te merken op Coronation Road. Het enige teken van feestelijkheden is een verzameling lege bierflesjes aan de voet van een boom vol witte bloesem.
‘Ik moet werken op kroningsdag,’ zegt de 59-jarige Andy Manuzon, een Londense Filipino die op zijn fiets arriveert, ‘maar als kok in een verzorgingstehuis zal ik die dag een extra lekkere roast maken. En misschien heb ik tijd om naar de televisie te kijken met de oudere bewoners.’ Een paar deuren verderop zegt ook Azim Khan, met zijn twee zoontjes op weg naar bijles, te moeten werken. ‘Ik zit in de taxi,’ zegt hij, ‘en het belooft een drukke dag te worden. Mijn zonen vieren het vrijdag op school. Alle kinderen brengen eten mee.’ Wat hij persoonlijk van Charles vindt? ‘De koninklijke familie doet niemand kwaad.’
Een oceaan aan geestdrift is Velda Jukes, een lerares die les geeft aan groep zes op de New City basisschool aan Coronation Street. ‘Elke jaargroep maakt iets over een decennium uit het leven van Charles, en met groep zes doen we iets over diens kinderjaren. De tijd van Elvis Presley en de opkomst van popart. We maken een Roy Lichtensteinachtige afbeelding van Charles. Vrijdag stellen we alles ten toon.’
Uit onderzoeken komt naar voren dat jongere generaties weinig op hebben met het koningshuis. Dat geldt bijvoorbeeld voor Tasnia. ‘Voor mij zal zaterdag een gewone dag zijn,’ zegt de 31-jarige redacteur, die even is weggeslopen uit een Zoommeeting, ‘voor mij heeft het koningshuis geen relevantie. Jongere mensen hebben minder eerbied voor zo’n instelling, zeker gezien de banden met het koloniale verleden. En volgens mij kost het koningshuis meer dan het oplevert. Wat mij betreft kan het worden afgeschaft.’
Aan de andere kant van de straat wijzen Andrea en Bogdan Bodor-Radu op de koninklijke banden tussen het land van herkomst, Roemenië, en het land waar ze nu wonen. ‘Onze koning Michael was familie van het Britse koningshuis. En wist je dat Charles zelf een boerderij heeft in Transsylvanië?’ Hun zwarte buurvrouw Sandra moet juist helemaal niets hebben van de koning en zijn kroning. ‘Don’t get me started!’, verzoekt de 58-jarige gemeenteambtenaar, met een lach, ’voor mij is zaterdag een totale black-out. Ik ga naar een verjaardagsfeest waar niemand ook maar iets geeft om dat theater. De straatnaam is al erg genoeg.’
Charles wordt niet alleen gekroond tot koning van Engeland. Hij is ook symbolisch hoofd van de Commonwealth of Nations, een samenwerkingsverband van 56 onafhankelijke landen – veel van hen voormalige Britse koloniën. In veertien van deze landen is koning Charles ook nog steeds het officiële staatshoofd. Hoe kijken zij naar het kroningsfeest?
Een klein jaar voor haar dood nam Barbados al afscheid van koningin Elizabeth. Het Caribische eiland met momenteel zo’n 300 duizend inwoners, dat in 1625 werd gekoloniseerd door de Britten, wees de Britse vorst in november 2021 de deur. Die dominosteen doet buurlanden wankelen. De vraag is hoe lang koning Charles staatshoofd zal zijn in de Cariben.
Jamaica, Brits sinds 1655, heeft vergevorderde plannen om de kleine buur te volgen. Premier Andrew Holness zei in maart vorig jaar tegen de bezoekende kroonprins William en diens vrouw Kate: ‘We are moving on.’ Recent kondigde hij een grondwetswijziging aan die Jamaica van koninkrijk naar republiek moet leiden.
Het gesprek onder de 2,8 miljoen inwoners ging na het vertrek van Barbados nog maar over één ding, schrijft de Jamaicaanse journalist en activist Barbara Blake-Hannah recent in The Guardian: ‘Als Barbados het kan, kunnen wij het ook!’ De Jamaicanen kregen voor Elizabeth het ‘God save the Queen’ nog wel over hun lippen, maar dat zal minder makkelijk gaan voor ‘man in pak’ Charles, stelt Blake-Hannah, die eind jaren zestig als eerste zwarte nieuwspresentator verscheen op de Britse televisie. Tot ongenoegen van kijkers die moeite hadden met iemand van kleur in die positie en klaagden bij de omroep.
En zo brandt het republikeinse vuur ook steeds feller in andere delen van de Cariben. Tijdens hun bezoek aan Belize (Brits sinds 1840) landden Kate en William vorig jaar toch maar niet met hun helikopter in een dorp van de inheemse bevolking. Misschien wordt het tijd om uit elkaar te gaan, opperde een minister. En in een recent interview met The Guardian noemde de premier van Belize het ‘quite likely’ dat het land de volgende republiek in de Commonwealth zou worden.
Groot-Brittannië verscheepte in de 17de en 18de eeuw 3,1 miljoen tot slaaf gemaakte Afrikanen naar de Cariben en Noord- en Zuid-Amerika. Slechts 2,7 miljoen van hen kwamen aan. Excuses of herstelbetalingen zitten er niet in, stelde premier Rishi Sunak in april. De nazaten van die slavenhandel krabben zich achter de oren, nu na de oude witte vrouw een oude witte man de troon bestijgt. Zeker ook sinds de jongste zoon van de koning het Huis van Windsor betichtte van racistische trekken.
Joost de Vries
De grote eilandstaat Papoea-Nieuw-Guinea (PNG), ingeklemd tussen Indonesië en Australië, koestert zijn diversiteit. Ruim zeven miljoen inwoners spreken meer dan 800 verschillende talen, het tropische regenwoud wordt afgewisseld door besneeuwde bergtoppen en mangrovekust, en ieder jaar ontdekken wetenschappers weer nieuwe dier- en plantsoorten. Alleen het staatsieportret aan de muur van scholen of politiebureaus oogt al decennia vertrouwd: het is ‘Mama Kwin’ (Elizabeth II) of sinds kort ‘Papa belong big family’ (Charles III).
Alleen in Papoea-Nieuw-Guinea mag de Britse koning zich een gekozen monarch noemen. In 1975, toen PNG onafhankelijk werd van Australië, vroeg het jonge parlement aan Elizabeth of zij de rol van staatshoofd op zich zou willen nemen. ‘Zo bieden wij een groot deel van de bevolking een gevoel van veiligheid in de komende jaren van aanpassingen en gewenning’, stelde de nieuwe regering. Dus is Charles ook King of Papua New Guinea. Zijn onderkoning (gouverneur-generaal Sir Bob Dadae) tekent in diens naam nieuwe wetten en verheft Papoea’s die zich verdienstelijk hebben gemaakt tot de exclusieve ridderorde de Order of Logohu.
Een overheidscommissie onderzoekt momenteel of het bestuurlijk model van PNG aanpassing verdient. Moet er toch een soort Eerste Kamer komen? Is een direct verkozen premier beter? Willen we wel een Britse monarch als staatshoofd? De commissieleden bezoeken tot eind juni afgelegen gemeenschappe Source: Volkskrant