Donald de Marcas was misschien wel de meest bekende onbekende Nederlander. Hij kon zich onbekommerd op straat begeven, maar dat veranderde zodra hij begon te praten. ‘Die stem, die stem… Waar ken ik die van?’, klonk het regelmatig. Meestal volgde vaak daarna vanzelf het antwoord. ‘Ach ja, nu hoor ik het: van het radiojournaal.’
De Marcas was de man die jarenlang het nieuws begon met de zin: ‘Radionieuwsdienst verzorgd door het ANP’. ‘Een zeer goede stemacteur die op voortreffelijke wijze het nieuws voorlas’, typeert collega Raymond Serré hem. ‘Je haalde Donald er meteen uit.’
Het kenmerkende, heldere en beschaafde stemgeluid was onderdeel van zijn identiteit, zegt neef Erik Mark Ossedrijver. ‘Hij zei altijd: het heeft me zoveel gebracht. Hij was oprecht dankbaar dat hij zo gelukkig door het leven was gerold.’
Wel hing daar altijd de schaduw van de Tweede Wereldoorlog overheen. Het was voor zijn oom een zware rugtas om te dragen, zegt Ossedrijver. Soms té zwaar. Dan sprak hij over ‘die verdomde oorlog’ en sloeg hij boos en machteloos met zijn vuist op tafel. ‘Hij kon die rugzak nooit eventjes afdoen. Dat is niet makkelijk voor hem geweest.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
De Marcas werd geboren in Leiden, als enig kind van een Joodse eigenaar van een herenmodezaak. Hij was zeven toen de Duitsers Nederland binnenvielen. Te jong om te beseffen wat er precies gaande was, maar oud genoeg om te voelen dat het weinig goeds betekende. In 1943 werd zijn vaders winkel onteigend en moest het gezin onderduiken. Zijn ouders in Leiderdorp, Donald – voor de veiligheid – op adressen in onder meer Breda, Alphen en Tilburg.
Het gezin overleefde de oorlog, maar daarna weer met elkaar samenleven was vreemd en soms uitermate lastig, vertelde hij meermalen. Soms noemde hij zijn vader en moeder per abuis oom en tante. En van de grote familie was nog maar weinig over; op een neef en een nicht waren ze allemaal vermoord in de concentratiekampen. ‘Vanaf dat moment begon een huilbui die jaren zou duren.’
Als ‘taaljongetje’ ging De Marcas Nederlands studeren. Hij ontmoette Sonja Ossedrijver, een zangeres met de artiestennaam Sonja Bernd’t en trad in 1966 met haar in het huwelijk. Zij maakte naam als artiest, kunstenares en sieradenmaakster, hij als stemacteur in hoorspelen, presentator en nieuwslezer.
Kinderen hadden ze bewust niet. De ecologische voetafdruk, hun beider carrières, maar vooral de oorlog lag daaraan ten grondslag. ‘Ze wilden niet dat kinderen hetzelfde zouden moeten ondergaan als zij’, vertelt Ossedrijver: ‘Daar konden we avonden over discussiëren. Ik heb juist kinderen vanwége de oorlog. Dat de naam Ossedrijver voortleeft is voor mij een overwinning op de nazi’s. Dat standpunt respecteerden ze overigens ten volste.’
Ossedrijver onderhield altijd een speciale band met zijn oom en tante. Al jarenlang wist hij daarom van hun wens waardig te sterven, zonder lijdensweg. Toen beiden ziek werden, kwam daar de wens bij om niet alleen en hulpbehoevend achter te blijven. Sonja had onbehandelbare borstkanker, Donald was dementerende.
Vrijdag 24 maart was de mooiste dag van de week. Blauwe lucht, geen wolkje aan de hemel. Erik Mark was er samen met zijn vrouw bij toen Donald de Marcas en Sonja Ossedrijver met uitzicht op hun riante tuin in Huizen uit het leven gleden, hand in hand. Alles was gezegd, zegt hij. Dus er was die middag zelf nog tijd om te lachen. Vertel me nog eens een grapje die je kinderen maken, vroeg Donald. Het is blauw en je kunt het met één hand optillen? Lichtblauw, antwoordde Erik Mark. De man die vijf minuten later zou sterven, moest er heel hard om lachen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden