Iedereen moet meekunnen met de overgang naar een duurzame toekomst, benadrukte Jetten vorige week bij de presentatie van het klimaatpakket. "Bijvoorbeeld mensen in ons land die te weinig geld hebben voor een elektrische auto, zonnepanelen of een warmtepomp, maar wel lijden onder een tochtig huis en een hoge energierekening."
Het pakket van 28 miljard euro betekent een omslag. Tot nu toe ging het meeste klimaatgeld naar het vergroenen van elektriciteit. Dankzij de subsidies voor zonneparken en windmolens is inmiddels bijna de helft van onze elektriciteit duurzaam.
In dit nieuwe pakket ligt de nadruk op het vergroenen van gebouwen en van de industrie. Woningen moeten op grote schaal worden geïsoleerd, net als bedrijfspanden en 'maatschappelijk vastgoed' als scholen en musea. Om al die gebouwen te verwarmen, komen er meer (hybride) warmtepompen en warmtenetten. In totaal geeft het kabinet hier 9 miljard euro aan uit.
Maar die subsidies gaan maar voor een klein deel naar mensen met een kleine portemonnee. De maatregelen die het kabinet zelf schaart onder het kopje 'klimaatrechtvaardigheid' lopen op tot 900 miljoen euro: 3 procent van het totale klimaatpakket.
In deze categorie valt 425 miljoen euro voor verduurzaming in kwetsbare wijken en 100 miljoen euro voor het plaatsen van zonnepanelen op huurwoningen. Ook worden duurzaamheidsleningen uit het Warmtefonds breder toegankelijk (300 miljoen euro) en komen er doe-het-zelfvouchers voor verduurzaming (50 miljoen euro).
Het Nationaal Isolatieprogramma (3 miljard euro) richt zich deels op de huursector en op de tochtigste huizen, maar bevat ook subsidies voor mensen met een goed gevulde bankrekening. Met ruim 500 miljoen euro aan subsidies op tweedehands elektrische auto's wil het kabinet elektrisch rijden voor meer mensen mogelijk maken. Maar dit is ook de enige maatregel die direct wordt betaald uit een nieuwe belasting. Een nieuwe auto gaat daardoor straks 200 euro meer kosten.
Al deze subsidies vallen in het niet bij de gigantische uitgaven aan de productie van groene waterstof: 7,5 miljard euro. Die waterstof is straks vooral belangrijk om de zware industrie te verduurzamen, en in mindere mate om het land van stroom te voorzien als zonnepanelen en windmolens even geen elektriciteit leveren. Het kabinet steekt daarom ook 1 miljard euro in het ombouwen van elektriciteitscentrales, zodat ze op waterstof kunnen draaien.
Daarnaast besteedt het kabinet nog bijna 4 miljard euro aan andere potjes voor de verduurzaming van de industrie. Voor de glastuinbouw komt 560 miljoen euro beschikbaar.
De vervuiler moet betalen en de sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen, zei Jetten afgelopen week. Een maatregel die daarvoor moet zorgen is een aanpassing van de energiebelasting. Nu betalen bedrijven die miljoenen kubieke meters aardgas gebruiken relatief weinig belasting, terwijl huishoudens een twaalf keer zo hoog tarief voor de kiezen krijgen.
Dat verschil wordt vanaf 2025 kleiner, blijkt uit Jettens voorstel voor nieuwe belastingtarieven. Daarin blijven huishoudens evenveel betalen over de eerste 800 kuub gas, maar gaat het tarief vervolgens scherp omhoog. Het gemiddelde huishouden, dat 1.200 kuub per jaar gebruikt, gaat ruim 70 euro extra belasting per jaar betalen.
Mensen die veel gas gebruiken, gaan er meer op achteruit. Het tarief voor de allergrootste gebruikers blijft in 2030 tien keer zo laag als de belasting die kleinere bedrijven betalen.
De hogere gasbelasting wordt gecompenseerd door een lagere taks op elektriciteit. Daardoor bespaart een gemiddeld huishouden straks juist 90 euro per jaar. Een woordvoerder van Jetten benadrukt dat het gaat om een "denkrichting" en dat het kabinet de exacte tarieven later pas vaststelt.
Rob van Tilburg van milieuorganisatie Natuur & Milieu vindt de aangepaste energiebelasting een goede stap. Maar hij had gehoopt op meer: "Het is goed dat de tarieven meer worden gelijkgetrokken, maar wat ons betreft had dat nog wel wat sneller en eerlijker gemogen."
"We moeten aan de Nederlandse burger gaan bewijzen dat degenen met de grootste CO2-uitstoot daar ook gewoon voor moeten betalen", vindt Aniek Moonen, voorzitter van de Jonge Klimaatbeweging.
Moonen zegt dat het kabinet strenge voorwaarden moet stellen bij subsidies aan de industrie. "Willen wij die industrie helpen verduurzamen, dan moet daar wel de belofte van klimaatneutraliteit in 2050 tegenover staan." Nu is volgens haar onduidelijk of sommige bedrijven eigenlijk wel een toekomst hebben in een uitstootvrij land.
Om de uitstoot in de industrie omlaag te brengen, wil het kabinet de CO2-heffing voor deze bedrijven verhogen. Maar ook de hoogte van die belasting staat nog niet vast; daar wil het kabinet eerst nog onderzoek naar doen.
Het klimaatpakket van Jetten vertelt ons dus vooral wie de komende jaren profiteert van klimaatsubsidies. Maar hoe de lasten worden verdeeld tussen burgers en bedrijven, wordt later pas duidelijk.
Source: Nu.nl economisch