Woensdagochtend om een uur of acht was het zo ver. Na ongeveer twee uur werken drukten medewerkers van Nedcar de stopknoppen in. Ze duwden op de claxons van de auto’s om hun collega’s te informeren dat de band stil werd gezet. ‘Spontaan’, zegt Peter Didden, een van de stakers. ‘Het moest. Omdat we moe zijn van hoe ze met ons omgaan en wat ons allemaal beloofd wordt. Terwijl een ding waar is: Nedcar is klaar.’
Al bijna veertig jaar werkt Didden voor Nedcar. ‘We zijn altijd bereid geweest om extra uren te werken, zaterdagen te werken, tot 1 uur ’s nachts te werken, om ervoor te zorgen dat het product op tijd klaar is’, zegt hij. ‘Nu ligt de bal bij VDL.’
Over de auteurs
Maarten Albers is algemeen verslaggever van de Volkskrant. Bard van de Weijer is economieredacteur van de Volkskrant en specialist op het gebied van de energietransitie. Hij richt zich op de vraagstukken waar consumenten, bedrijven en overheden voor staan.
Sinds 2014 bouwt Nedcar auto’s voor BMW, voornamelijk Mini’s. In topjaar 2018 rolden 210 duizend auto's in Born van de band. Maar het contract met BMW eindigt in maart 2024 en een nieuwe opdrachtgever is er nog niet, dus dreigt een massaontslag voor de 3800 werknemers. De vakbonden vinden het sociaal plan, waarin de ontslagregeling is vastgelegd, onvoldoende.
Dat geldt ook voor de werknemers, blijkt uit de wilde staking. Achter het hek van het fabrieksterrein zitten de ruim duizend stakers woensdagmiddag in de lentezon te praten en roken. Uit een speaker achter op het terrein klinkt hardcoremuziek. Rond het middaguur arriveren de onderhandelaars van de vakbonden met slecht nieuws: ‘We hebben geprobeerd in contact te komen met de directie, het antwoord is negatief’, roept Ron Peters van FNV Metaal door een megafoon naar de stakers. Ze antwoorden met boegeroep.
VDL wil eerst het ultimatum bestuderen dat de bonden woensdagmiddag hebben gesteld. Zij eisen dat VDL zo’n 240 miljoen euro reserveert voor het sociaal plan. Volgens Peters wil VDL niet verder gaan dan het wettelijk minimum van 120 miljoen, plus 17 miljoen extra. Terwijl volgens hem veel meer mogelijk is. ‘In Eindhoven ligt een grote zak geld, waar ze als Dagobert Duck bovenop zitten’, zegt hij later buiten de poort. ‘Maar medewerkers die hier veertig jaar werken worden afgescheept met wat geld en een training.’
Gaat de directie uiterlijk vrijdagmiddag niet in op de eisen, dan wordt wat de bonden betreft vanaf maandag een 48-uursstaking afgekondigd. ‘Totdat het ultimatum verloopt, is het aan jullie’, zegt Peters tegen de stakers. ‘Ik kan niet oproepen tot actie.’ Maar als hij is uitgepraat, is de reactie van het publiek veelzeggend. ‘Actie! Actie! Actie!’
Geloof dat VDL nog een nieuwe opdrachtgever vindt, heeft Peters al lang niet meer. ‘Als dat gebeurt, is dat het wonder van Born en gaan we hier een bedevaartsoord inrichten’. Voormalig topman Paul van Vuuren toonde zich drie jaar geleden nog optimistischer. ‘De wereld is ons voordeel veranderd’, zei hij destijds tegen de Volkskrant, kort nadat BMW had bekendgemaakt dat het zijn productie uit Born zou weghalen.
VDL Nedcar hoopte auto’s te gaan bouwen voor Chinese nieuwkomers, die hier geen verkoopnetwerk hebben. Ook zou Born een mooie springplank kunnen worden voor Amerikaanse bouwers van elektrische auto’s.
Chinese klanten hebben zich echter nooit serieus aangediend. Wel vond de bedrijfsleiding twee Amerikaanse autobouwers die in Born wilden gaan produceren: nieuwkomer Canoo, dat een elektrische ruimtewagen heeft ontworpen, en Rivian, een start-up die elektrische pick-ups bouwt. Beide klanten haakten echter af.
Want de wereld is intussen weer veranderd: de hoge inflatie en stijgende rente hebben investeerders kopschuw gemaakt en dankzij een stimuleringsprogramma van president Joe Biden werd het voor een bedrijf als Rivian lucratiever vooral in de Verenigde Staten te gaan produceren. Rivian verkeert inmiddels zelf ook in zwaar weer.
Jos Veugelers, die even na de toespraak van Peters het terrein komt aflopen, heeft er weinig fiducie in dat er over een jaar nog auto’s van de band rollen. Hij werkt al 35 jaar bij Nedcar, eerst in de productie en nu bij het testen. ‘Zo’n beetje alles in de fabriek heb ik wel gedaan.’ Maar waar hij als 59-jarige buiten Nedcar nog aan de bak zou kunnen komen, weet hij niet. ‘Aan mijn kennis heb je op de meeste plekken niets. Dan moet je maar afwachten wat je krijgt.’
Even later komt de middagploeg binnen. Niet iedereen is op tijd op de hoogte gebracht van de staking, vertelt Annemarie van Kan van de Belgische vakbond ABVV. ‘Ze hebben pas om tien voor twee een besluit genomen over de middagdienst. Als je uit België komt, is dat te laat. Dan hoor je het hier op de parkeerplaats.’ Na een kort praatje van de teamleider gaan ook zij naar huis.
Of de staking donderdag doorgaat? De bonden en ondernemingsraad laten zich daar niet over uit, zij hebben er geen controle over. Maar de meeste stakers weten het wel. ‘Het sociaal plan deugt van geen kant, het is veel te weinig’, zegt Veugelers. ‘Het gaat er nu om wie de sterkste is. Als we morgen weer met zijn allen buiten staan, moet het lukken om de directie in beweging te krijgen. Dus dat is het plan voor morgen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden