Dit jaar is het thema van het Nationaal Comité 4 en 5 mei ‘Leven met oorlog’, met aandacht voor de impact daarvan. Deze ‘oorlog na de oorlog’ schijnt pas bij de vierde generatie te stoppen. Met het hedendaagse oorlogsgeweld op ons netvlies is de vraag wat we zelf kunnen doen actueler dan ooit.
‘De tegenpool van liefde is niet haat, maar onverschilligheid’, schreef Holocaust-overlevende Elie Wiesel eerder. Vrede is dan geen toestand van rust, maar van alert blijven op situaties van ongelijkwaardigheid. In het groot: je afvragen ‘hoe kregen op macht beluste leiders de kans’, in het klein: ‘is een patatje oorlog nog normaal’?
Een Oekraïense die ik sprak, prees onze hoge tolerantie als cultuureigenschap. Onverschilligheid past hier niet in. Herdenken is stilstaan bij hoe verschrikkelijk het was/is vanuit bewustzijn van onze innerlijke waarden.
Daarmee kunnen we ook na 4 mei eendrachtig onze in 1945 herwonnen vrijheid inhoud geven en delen met hen die dat niet hebben. Al moeten we er ons favoriete patatje voor inleveren, dat betekent ‘Leven met oorlog’ anno 2023.
Frank Hemminga, Abcoude
Ik heb mijn bedenkingen bij de veelheid aan excuses voor allerlei voorvallen in onze geschiedenis. Ik formuleer het maar even neutraal om me geen buil te vallen. Maar nu we weer gaan herdenken en vieren, wil ik graag de suggestie doen om excuses te maken aan de zogenoemde moffenmeiden.
Deze jonge vrouwen werden kaalgeschoren of anderszins slachtoffer van volksgerichten. Dat zal voor velen van hen een bijzonder traumatische ervaring zijn geweest. Collectieve excuses daarvoor zijn mij niet bekend. En het woord jeugdzonde bestaat toch niet voor niets.
Aart Balt, Houten
Boven de ontroerende column van Frank Heinen over de Holocaust in Nasielsk (Polen) staat een poëtische krantenkop: ‘Gewone gezichten die je mee terugnemen, tot vlak voor alles verdween’. De kop is niet door Frank Heinen gemaakt. Het is ook geen samengesteld citaat uit zijn tekst. Want dan had er gestaan ‘vlak voor alles werd uitgewist’. Anders dan ‘verdwenen’, alsof het joodse getto in de lucht was opgelost, is ‘uitwissen’ een handeling. De Holocaust was geen natuurverschijnsel. Hij was afkomstig van mensenhanden.
Pim Ligtvoet, Amsterdam
Als deze brief wordt gepubliceerd, is het 4 mei, de dag waarop de slachtoffers van oorlogsgeweld worden herdacht. Met deze gedachte in het achterhoofd is het bizar om te lezen dat een Kamermeerderheid in Nederland voorstander is om met Denemarken te gaan praten over het plan vluchtelingen te deporteren naar Rwanda.
Volgens JA21-kamerlid Joost Eerdmans is het Deense asielbeleid ‘succesvol en dwingt internationaal respect af’. Voor de Holocaust circuleerde in nazi-Duitsland het idee om voor de Joden een nieuw thuisland te zoeken en Madagaskar was een serieuze optie. Ik hoef niemand te vertellen hoe de geschiedenis verder gelopen is.
Martin van den Berg, Utrecht
Een sympathiek idee van lezeres Elles Zwennes om de twee minuten stilte elk jaar te verdubbelen. Een waarschuwing is evenwel nodig omdat het dan om een exponentiële toename van de stilte gaat, waardoor al over tien jaar de stilte langer dan een dag zou duren en over twintig jaar langer dan een jaar. Omdat het om een jaarlijkse verdubbeling gaat, lopen we tegen die tijd vast. Ook zal het dagelijkse leven in totale stilte moeten verlopen. Dit wordt nog wel een uitdaging.
Gertjan Prins, Kampen
In zijn column van 1 mei doet Arie Elshout het voorkomen alsof de staking van werknemers van Machinefabriek Gebr. Stork & Co. in Hengelo (Overijssel) van april/mei 1943 een algemene landelijke staking was. Dit betrof een staking die werd begonnen door werknemers van Stork en die zich snel over meerdere provincies heeft uitgebreid. De minste navolging kreeg de staking mijns inziens in de Randstad.
Het kost Randstedelingen nog steeds moeite zich voor te stellen dat er over de IJssel (in oostelijke richting gezien) mensen wonen, die moedige beslissingen kunnen nemen.
Edward P. Woldendorp, geboren Amsterdammer, Almelo
Dierenvrienden verzorgen in Oekraïne honden zonder baasje, volgens de krant van dinsdag. Al kort na het begin van de oorlog verschenen de eerste oproepen voor steun aan achtergelaten honden in Oekraïne. Dit soort sentimentaliteit dient te worden genegeerd of hard aangepakt. In Nederland worden per dag 1,7 miljoen dieren geslacht en men doet de ogen dicht. Maar voor een paar zielige honden in oorlogsgebied gaan de hartjes bloeden. Dat is geen dierenliefde, dat is decadentie.
Marcus van Engelen, Leiden
Goed dat er meer aandacht is voor de belangrijke rol van de koopvaardij in de Tweede Wereldoorlog. Mijn vader werkte toen als scheepswerktuigkundige in de machinekamer. Vaak waren het verouderde schepen; op volle zee moesten soms riskante reparaties worden verricht. Een ketel kon defect raken, stoom en water spoten naar buiten en mijn vader moest dat dan met gevaar voor eigen leven repareren. Hij kreeg het nog benauwd, wanneer hij daar aan terugdacht.
Ze vaarden in konvooi en bij ruig weer was het lastig op juiste afstand van je voorganger te varen. Wanneer je vaart moest minderen, liep je het risico dat het schip onbestuurbaar werd en dwars op het konvooi kwam te liggen. Duitse onderzeeboten wisten hen te vinden en schoten torpedo’s af. Soms bereikte minder dan de helft van het konvooi de bestemming.
In mei 1945 was mijn vader ruim zes jaar op zee geweest en kon hij voor het eerst een bericht naar huis sturen. Met die brief in zijn pet is zijn vader de hele familie in Noord-Holland afgefietst om te vertellen dat Piet leefde.
Overigens was er op die schepen ook bemanning uit Indonesië, in de laagste rangen en met verblijfplaatsen onderin het schip. Hopelijk krijgt hun bijdrage ook vermelding in de nieuwe databank van Koopvaardijpersoneel.
Annelies de Vries, Wageningen
Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Het belangrijkst is dat een brief helder en duidelijk is. Wie een origineel en nog niet eerder verwoord standpunt naar voren brengt, maakt grotere kans de krant te halen. Een brief die mooi en prikkelend is geschreven, heeft ook een streepje voor. Kritiek op de Volkskrant wordt vaak gepubliceerd, op-de-man-gespeelde kritiek op personen plaatsen we liever niet.
Iedere brief wordt gelezen door een team van ervaren opinieredacteuren en krijgt een kans. En wekelijks halen ongeveer vijftig brieven de krant. Over de uitslag kan helaas niet worden gecorrespondeerd. Wij zijn er trots op dat onze lezers mooie en goede brieven schrijven, waarvan we elke dag een levendige rubriek kunnen samenstellen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden