Het vaarseizoen voor de fiets- en voetveren in het Gelderse rivierengebied is geopend. Er staan 160 vrijwilligers paraat om recreanten naar de overkant te brengen. Maar sommige schippers gaan richting 84 jaar, de maximumleeftijd.
De oversteek over de smalle Nederrijn kan binnen een halve minuut worden geklaard, maar schipper Jan van Erp (67) neemt wat langer de tijd. ‘Ik vraag weleens aan de passagiers: hebben jullie haast? Het antwoord is eigenlijk altijd nee.’ Vandaar dat hij standaard een ommetje vaart.
Zodoende kunnen de twee eerste opvarenden van het seizoen – een stel dat op fietsvakantie is in eigen land – wat langer van het uitzicht genieten: een kolossale papierfabriek in een verstild Hollands landschap van boerderijen, grazende schapen en vissers die roerloos naar het water staren.
Het Renkums Veer, dat de gemeenten Renkum en Overbetuwe met elkaar verbindt, is een van de tien recreatiepontjes in het Gelderse rivierengebied die afgelopen week aan een nieuw seizoen van zo’n honderd dagen zijn begonnen. In totaal brachten de veren vorig jaar 200 duizend mensen naar de overkant. Een behoorlijk aantal, zeker gezien het feit dat de helft van de veren een groot deel van het seizoen stillag vanwege de lage waterstand in de rivieren.
Dat de opvarenden alle tijd hebben, is niet zo verwonderlijk. De meeste fietsers en wandelaars die aan boord gaan, hebben de pensioengerechtigde leeftijd. Dat geldt eveneens voor de schippers en kaartverkopers: 160 vrijwilligers in totaal. De sfeer aan boord mag hierdoor uitermate relaxed zijn, achter de schermen zorgt de oplopende leeftijd soms voor hoofdbrekens.
Want zoals wel meer organisaties die draaien op vrijwilligers hebben ook de recreatiepontjes te kampen met een vergrijzend personeelsbestand. Hoewel er enige ‘jonge aanwas’ is – daaronder worden 60-plussers verstaan – ligt de gemiddelde leeftijd boven de 70.
‘We hebben zelfs verschillende ouderen die tegen de 80 lopen’, zegt Ellen van der Burg van Uiterwaarde, een overheids-bv die meerdere recreatieparken in de regio exploiteert en ook de tien pontjes in beheer heeft. ‘Als ze in goede gezondheid verkeren, wat door een arts wordt gecontroleerd, mogen ze tot hun 84ste bij ons blijven. Daarna is het afgelopen, omdat we ze dan niet meer kunnen verzekeren.’
Voor de overtocht op de kleine rivieren, zoals de Nederrijn, de Linge en de Lek, kunnen schippers uit de voeten met een eenvoudig te behalen klein vaarbewijs. Maar er is vooral behoefte aan schippers met een groot vaarbewijs, vereist om de Waal over te steken. ‘Dan kom je uit bij gepensioneerde schippers die op de grote vaart hebben gezeten en dat zijn er niet zoveel.’
Behalve krapte onder de vrijwilligers, vormt de financiering een bedreiging voor het voortbestaan van de pontjes. De kosten, onder meer voor veiligheidscursussen die vrijwilligers moeten volgen en voor het onderhoud van de veren, wegen niet op tegen de opbrengsten van de kaartverkoop (1,25 euro voor voetgangers, 1,75 euro voor fietsers). Bovendien heeft Uiterwaarde onlangs vier duurzame elektrische veren aangeschaft, waaronder deze in Renkum, van elk 400 duizend euro.
De provincie en de oevergemeenten springen bij met subsidies om het jaarlijkse gat in de begroting te dichten. Maar de formatie na de laatste Provinciale Statenverkiezingen is nog in volle gang, en het is onzeker of de nieuwe coalitie even welwillend tegenover de pontjes zal staan.
De gemeente Renkum ziet in elk geval het belang ervan, benadrukt Daniëlle van Bentum, wethouder mobiliteit. ‘Ik sprak een restauranthouder en die merkt het meteen als de pont er eind september weer uit is.’ Naast extra klandizie voor de horeca, zijn de pontjes volgens haar ook praktisch gezien van nut voor de bewoners. ‘Even verderop is een pont die veel scholieren naar de overkant brengt.’
Voor de vrijwilligers van het Renkums Veer is de pont vooral een dankbare vorm van vrijetijdsbesteding, waarin alle gewenste elementen – water, boten en slap ouwehoeren – samenkomen. Kaartverkoper Leo Peters (72), die tot zijn pensioen bij PostNL werkte, is er zelfs zo verzot op dat hij tijdens zijn verjaardag besloot te gaan varen in plaats van thuis taart te eten. ‘Toen had ik wel trammelant met m’n vrouw, ja.’
De 69-jarige Frans Claassen (kapiteinspet op, sigaret in de mond) staat tijdens deze eerste veerdienst van het jaar niet ingeroosterd, maar vaart voor de gezelligheid mee. ‘Daar was vorig jaar nog een naaktstrand’, zegt hij, met een knikje naar de oever. De mannen gieren het uit als de clou (die ze al lang en breed kennen) wordt verklapt: ‘Er stonden daar allemaal varkens van de boer met hun konten te draaien. Hij heeft ze inmiddels weggedaan.’
Claassen is opgegroeid in deze streek. Wijzend naar een stenen zuil van een voormalige steenkolenfabriek: ‘Als kwajongens klommen we met vier man achter elkaar naar boven, via de haken aan de zijkant.’ En in 1969 liep hij als kind over de dichtgevroren rivier naar ‘de gunnekant’ (de overkant). Hij werd begeleid door de schipper van de oude veerdienst – dat was toen een gierpont die met ketting aan de bodem was bevestigd.
Het Renkums Veer kan maximaal twaalf passagiers per keer naar de overkant brengen. Er zitten dagen bij, zoals Hemelvaartsdag, dat er een rij staat. Maar op regenachtige dagen wordt er soms slechts een handjevol passagiers naar de overkant gebracht.
Weer of geen weer, de vrijwilligers blijven de pont trouw. ‘Dit is toch héérlijk’, zegt schipper Jan van Erp, terwijl hij weer koers naar de overkant zet, met aan boord voor de derde maal een vakantievierend stel met elektrische fietsen. ‘Geen haast?’, peilt de gepensioneerde leerkracht voor alle zekerheid. Antwoord: nee. Dan nog maar een extra ommetje.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden