Het is wat onberekenbare ouders doen: een kind lijmen met een groot cadeau, en als het langverwachte moment nadert, botweg zeggen dat het niet doorgaat. Jammer schatje, het lukt nu even niet. De verkiezingsbelofte waarmee D66 jonge ouders lokte, en daarna het kabinetsbesluit – bijna gratis opvang voor iedereen in 2025 – leek te mooi om waar te zijn en dat is het ook. Veel ouders zijn diep teleurgesteld.
Minister Van Gennip van Sociale Zaken (CDA, een partij die nooit voorstander was) krijgt het niet voor elkaar vóór 2025, want er is een personeelstekort in de sector. Dat is waar, maar dat wisten we. Van Gennip heeft niets aan dat probleem gedaan. Nu is het een handige bezuiniging. Gratis kinderopvang was ook bedoeld om de schanddaad van de kinderopvangtoeslagaffaire te doen vergeten. Nu zegt Van Gennip vroom dat het ‘een les uit de toeslagenaffaire’ is dat het nieuwe stelsel zorgvuldig moet worden ingevoerd. Maar dát was niet de voornaamste les. Die was dat je als overheid betrouwbaar moet zijn.
Nu komt er dus weer ‘compensatie’, voor teleurgestelde ouders, al voordat de nieuwe regeling er is en nog voordat alle slachtoffers van de toeslagenaffaire zijn betaald. Hoe compenseer je een gebroken belofte? Of wordt het net zo’n wassen neus als de gemiste stufi van studenten? Wat een gehompel.
Van een ‘nieuw’ stelsel is geen sprake. Was het maar waar. De kinderopvang blijft in private handen. Er zal nóg meer overheidsgeld in de zakken van investeerders verdwijnen. Ondernemers zullen moeiteloos binnenlopen, want de klanten komen vanzelf. De vraag naar opvang zal stijgen, wat de prijs zal opdrijven. En omdat er straks niet als bij toverslag genoeg personeel is, zullen de eisen gesteld aan medewerkers omlaaggaan.
Waarom zou je dit moment van falen niet aangrijpen om het totaal anders te gaan doen? We hebben nog vier jaar. Als de overheid toch bereid is miljarden te investeren in kinderopvang, maak er dan een publieke basisvoorziening van, net als onderwijs. Dan houd je er zicht op en kun je waarmaken wat nu met de mond wordt beleden: dat opvang niet alleen dient om beide ouders aan het werk te zetten, maar ook goed is voor de sociale, emotionele en cognitieve ontwikkeling van kinderen en de verschillen tussen hen verkleint. Bij commerciële uitvoerders kun je geen educatief beleid afdwingen.
Het was een verkeerde keus, in 2005, en niet alleen vanwege het hopeloze toeslagensysteem. Kwaliteitsverbetering door concurrentie bleek een illusie. De opvang is niet flexibel. De salarissen van de medewerkers zijn beschamend laag. Om misstanden te voorkomen moest de overheid talloze regels verzinnen en controle uitoefenen.
In een voortreffelijk artikel in het economievakblad ESB laten onderzoekers David Bokhorst en Anton Hemerijck zien hoe de Nederlandse kinderopvang een van de meest geprivatiseerde én duurste systemen van Europa werd; nergens gaan kinderen zo weinig uren naar de opvang, nergens werken vrouwen zo vaak in deeltijd. Ze wijzen op Duitsland, ooit een achterblijver, nu een voorloper. Onder Merkel werd een systeem opgezet waarbij geld direct naar gemeenten gaat, die goede opvang organiseren. Er is gegarandeerd plaats voor ieder kind. Toch geven Nederland en Duitsland beide 0,6 procent van het bruto binnenlands product uit aan kinderopvang.
Het is een lange weg, naar één basisvoorziening voor kinderen van 0 tot 12. Ook het idee van de ‘brede school’ krijgt pas kans als de marktwerking verdwijnt. Dan kan de overheid ook de ruimte efficiënter benutten: nu staan na schooltijd zo’n 6.500 gebouwen leeg. Met prachtige gymzalen, knutsellokalen en speelpleinen. Ideaal voor de naschoolse opvang.
Source: Volkskrant