Zo’n 39 procent van de Nederlanders was in 2021 minstens één keer actief als vrijwilliger voor een organisatie of vereniging, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Geen slechte score, maar wel een daling ten opzichte van de 51 procent van tien jaar geleden.
Een kleine kanttekening: ‘Veel vrijwilligerswerk zie je niet terug in dit soort onderzoeken’, zegt Lucas Meijs, hoogleraar strategische filantropie en vrijwilligerswerk aan de Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit. ‘Even boodschappen doen voor de zieke buurvrouw zullen we niet snel bestempelen als vrijwilligerswerk, terwijl het dat wél is.’
Toch voelen mensen vaak ook een drempel om vrijwilligerswerk te doen. ‘We zijn allemaal druk en dat maakt onze tijd kostbaar’, zegt Cindy Koopsen, specialist vrijwilligersmanagement en auteur van het boek Vrijwilligers Centraal. ‘Er bestaan veel misverstanden over wat vrijwilligerswerk precies inhoudt en hoe je het agendatechnisch regelt. En dat is jammer.’ Wat moet je weten om aan de slag te gaan? Vijf tips.
‘Begin klein en breid het vrijwilligerswerk uit als je enthousiast bent’, adviseert Koopsen. ‘Het is net als in de liefde: je gaat ook niet in één keer trouwen, maar eerst op date.’ Veel mensen denken dat je je voor de lange termijn moet committeren aan één organisatie. ‘Dat is niet zo. Er is veel incidenteel vrijwilligerswerk zodat je kunt uitproberen wat je leuk vindt. Google je woonplaats plus het woordje ‘doet’ en vaak vind je dan lokale initiatieven.’
‘De moderne vrijwilliger wenst flexibiliteit om het vrijwilligerswerk aan te passen aan de eigen agenda’, zegt Meijs. Als voorbeeld noemt hij ploggen. ‘Met zo’n grijper en een vuilniszak loop je door het park om de troep op te ruimen. Dat kan op ieder moment van de dag wanneer het jou uitkomt.’
‘Vroeger was het vinden van zinnig vrijwilligerswerk overzichtelijk: de kerk was de bemiddelaar’, zegt Meijs. ‘Men kende elkaar en dus was er de garantie dat de tijd goed besteed zou zijn.’ Dat laatste is essentieel voor het welbevinden van vrijwilligers: maak je een moment vrij, dan wil je ook écht wat toevoegen. Hoe weet je op welke plek je van nut kunt zijn? ‘Begin bij je eigen vrienden’, adviseert Koopsen. ‘Zij kennen jou goed, weten wat bij je past en kunnen een realistisch beeld geven over wat het werk inhoudt en hoeveel tijd het kost.’ Op de website nlvoorelkaar.nl/geefeenuurtje zoek je op postcode naar eenmalige hulpverzoeken in de buurt die slechts één uurtje kosten, zoals het snoeien van boompjes, het verstellen van kleding of het uitlaten van de hond van iemand die ziek is.
‘Vraag jezelf af: kies ik iets in het verlengde van mijn baan of zoek ik juist iets ter compensatie?’ adviseert Meijs. In de eerste categorie kun je denken aan de accountant die actief is als penningmeester bij de lokale vereniging. ‘Maar iemand met een kantoorbaan kan ook juist iets in de buitenlucht zoeken.’
‘Kijk naar de dingen die je toch al doet, want dat is de beste indicatie van wat je leuk vindt’, meent Koopsen. Een vriendin van haar werkt als maatje in een verpleeghuis. ‘Zij vindt het heerlijk om met ouderen te filosoferen over het leven. Dan zegt een meneer tegen haar: ‘Ach, meisje, in de Tweede Wereldoorlog…’ Het relativeert haar eigen problemen.’
Vrijwilligerswerk kun je combineren met een sociale activiteit. ‘Ik vier mijn verjaardag altijd met familie en vrienden bij Stichting Jarige Job in Rotterdam’, zegt Meijs. ‘We pakken daar dozen in voor kinderen die geen geld hebben om hun verjaardag te vieren.’ Of ga een keer niet naar een restaurant met je netwerk of je jaarclub, maar een avond helpen bij de voedselbank. ‘Collecteren als gezin kan ook leuk zijn’, aldus Meijs. ‘Zo gaat het vrijwilligerswerk niet ten koste van je vrije tijd, maar máák je er qualitytime van.’
‘In ons hoofd hebben we het beeld dat vrijwilligerswerk een enorme opoffering moet zijn’, zegt Meijs. ‘Helpen in een hospice vinden we bijvoorbeeld het échte vrijwilligerswerk omdat het zwaar zou zijn. Terwijl het juist goed is om je af te vragen: waar krijg ik energie van? Waarvan ga ik fluitend naar huis?’
‘We zien in de praktijk dat mensen vaak lang nadenken voordat ze met vrijwilligerswerk beginnen. Ze doen eerst goed research. Als het dan tegenvalt, willen ze dat liever niet toegeven’, zegt Koopsen. Dus blijven ze plichtsgetrouw hangen. ‘Je mag stoppen. Alleen als je er plezier aan beleeft, houd je het lang vol. En daar heeft iedereen uiteindelijk het meeste aan.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden