Mathias Döpfner oogt als een 19de-eeuwse Duitse aristocraat, zegt Lionel Barber, de oud-hoofdredacteur van de Financial Times die hem geregeld ontmoette. ‘Hij is lang en slank. Ik zie hem zo voor me met litteken op zijn wang, deelnemend aan een zwaardduel.’
Döpfner (60) is een van ’s werelds invloedrijkste mediatycoons. De miljardair is ceo van Axel Springer, de grootste uitgever van Europa. In de portefeuille van Axel Springer zitten onder meer de Duitse kranten Bild en Die Welt en de Amerikaanse nieuwssites Insider en Politico.
Gijs Beukers is mediaverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
Een lek naar de krant Die Zeit heeft Döpfner nu in opspraak gebracht. ‘Ik ben groot voorstander van klimaatverandering’, stuurde hij intern volgens een van de gepubliceerde berichten. En: ‘Free west, fuck de intolerante moslims en al het andere gespuis.’ Ook schrijft hij dat zogenoemde ‘Ossis’, inwoners van het voormalige Oost-Duitsland, ‘ofwel communisten ofwel fascisten’ zijn.
De bron van het lek is onbekend, maar er zijn sterke aanwijzingen dat het gaat om Julian Reichelt, oud-hoofdredacteur van Bild, zegt Anton Rainer, mediaredacteur bij het weekblad Der Spiegel. ‘Alles wijst erop dat Döpfner de meeste berichten aan Reichelt heeft gestuurd.’ Reichelt heeft een motief: Döpfner ontsloeg hem in 2021 na een publicatie in The New York Times over Reichelts seksueel grensoverschrijdend gedrag. (Het recent verschenen, langverwachte boek Noch wach?, Nog wakker?, is volgens velen een sleutelroman over de MeToo-praktijken bij Axel Springer. Toch noemt de auteur, Benjamin von Stuckrad-Barre, zijn boek fictief.)
Volgens mediaredacteur Rainer lijkt Döpfner de verslaggeving van Bild te hebben beïnvloed. In aanloop naar de Bondsdagverkiezingen van 2021 schrijft hij: ‘Kunnen we meer voor de FDP doen?’, verwijzend naar de liberale partij. ‘Please sterk de FDP.’ Voor een uitgever is dit ongehoord, aldus Rainer. ‘Het lijkt er bovendien op dat zijn bevelen zijn opgevolgd. In interviews mochten FDP-politici leeglopen onder het genot van een glaasje wijn.’
In Duitsland is geschokt op de berichten gereageerd, zegt Rainer. Na een reprimande van Marion Horn, de opvolger van Reichelt bij Bild, bood Döpfner – summier – excuses aan. Rainer: ‘Dat een van de machtigste leiders van Duitsland zo’n radicaal wereldbeeld heeft, verrast veel mensen.’
Bij geen ander groot Duits bedrijf zouden de uitspraken zonder consequenties blijven, zegt Rainer. ‘Maar Axel Springer is anders. Zij hebben Amerikaanse en Canadese aandeelhouders die niet veel geven om interne communicatie over Duitse politiek.’
De ambities van Döpfner zijn internationaal. In 2015 doet hij met Axel Springer een bod op de Financial Times. Als hij uiteindelijk wordt overboden door het Japanse Nikkei is hij ‘diep ontgoocheld’, aldus Lionel Barber, destijds hoofdredacteur van de Britse zakenkrant.
Döpfner wordt op 15 januari 1963 geboren in Offenbach am Main. Hij studeert muziekwetenschap in Frankrijk en gaat in Boston naar de Berklee College of Music. Daar beseft Döpfner dat hij nooit een succesvolle gitarist zal worden, dus besluit hij als journalist over muziek te schrijven. Hij begint als recensent bij de Frankfurter Allgemeine Zeitung. In 1998 wordt hij op zijn 35ste hoofdredacteur van de kwaliteitskrant Die Welt.
Vier jaar later komt hij als ceo aan het hoofd te staan van moederconcern Axel Springer. Hij ontwikkelt een band met Friede Springer, weduwe van de in 1985 overleden Axel. Zij steunt zijn drastische koerswijziging – Döpfner stoot alle regionale kranten en tijdschriften af – en schenkt hem in 2020 15 procent van de aandelen van het bedrijf (huidige waarde: ruim 1,1 miljard euro), plus al haar stemrechten.
Vanwaar dat royale geschenk? Zelf zei ze in een persbericht blij te zijn dat de continuïteit van het bedrijf was gewaarborgd. Bronnen vertelden New York Magazine dat Döpfner haar herinnert aan haar man: ook een lange zionist (zie kader), anticommunistische playboy en muziekliefhebber. Döpfner noemde die suggestie in het blad respectloos: Springer is scherp en analytisch, zei hij, niet een naïeve vrouw die met charme is in te palmen.
Een jaar na het vergroten van zijn invloed lukt het Döpfner eindelijk een groot, internationaal nieuwsmerk in te lijven. Axel Springer koopt dan het in politieke kringen prestigieuze Politico, dat van een slaapverwekkende beleidsvergadering een bloedstollend verhaal weet te maken en daarmee de verslaggeving in Washington en Brussel op zijn kop heeft gezet.
Döpfner verklaart de aankoop met de stelling dat in het Amerika van CNN en Fox News kansen liggen voor onpartijdige journalistiek. De schrik is dan ook groot als berichten die hij enkele weken voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen naar collega’s heeft gestuurd, lekken naar The Washington Post. ‘Zullen we allemaal in de ochtend van 3 november samenkomen om te bidden dat Donald Trump opnieuw president van Amerika wordt?’, stelt hij onder meer voor.
‘Dank aan de geniale Mathias Döpfner’, schrijft Trump vervolgens op zijn eigen sociale medium Truth Social.
Met dat soort opmerkingen provoceert Döpfner, zegt Barber. ‘Hij is geen fan van Trump. Hij is een atlanticus. Maar hij wil mensen dwingen tot nadenken, de status quo bevechten. Hij behoort tot de Duitse romantici, en die hebben nu eenmaal vaak riskante impulsen. Denk maar aan Werther, uit het boek van Goethe.’
Club Berghain
Döpfner wil bigger than life zijn, zegt journalist Anton Rainer. ‘Hij is een conservatieveling die mensen wil shockeren, een freigeist.’ Op zijn vijftigste verjaardag verschijnt hij als dragqueen en hij danst graag in de beruchte Berlijnse nachtclub Berghain.
Henry Kissinger en Elon Musk
Het netwerk van Döpfner weerspiegelt zijn aspiraties. Hij is bevriend met Henry Kissinger, de Amerikaanse diplomaat en Nobelprijswinnaar. Koop Twitter, adviseerde hij Elon Musk per sms. ‘Een interessant idee’, reageerde Musk. ‘Ik meen het’, schreef Döpfner. ‘Het is haalbaar. En het wordt leuk.’
Pro-Israël
Döpfner heeft een romantische kant, zegt journalist Lionel Barber, maar ook een rationele. ‘Hij noemt zichzelf een niet-Joodse zionist, en is groot voorstander van de Israëlische staat. Dat heeft met een groot besef van het Duitse verleden te maken.’ In 2021 vertelde Döpfner aan personeelsleden dat ze konden vertrekken als ze de pro-Israël-standpunten van de uitgever niet deelden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden