Groen is goed, rood is slecht. Dat is het simpele principe van de Nutri-score, een logo dat consumenten moet helpen om gezondere keuzes te maken in de supermarkt. Hoewel experts wijzen op de beperkingen ervan, wordt de Nutri-score per 1 januari het officiële voedselkeuzelogo in Nederland, zo maakte staatssecretaris van Volksgezondheid Maarten van Ooijen deze week bekend.
Nederland sluit zich daarmee aan bij een groep Europese landen – waaronder Frankrijk, Duitsland, België, Zwitserland en Luxemburg – die de Nutri-score gebruiken. Op basis van een complexe rekensom met de voedingswaarden krijgen producten een score die wordt uitgedrukt in letters. Ongezonde voedingsstoffen, zoals verzadigde vetten, suikers en zout, laten de score oplopen, terwijl gezonde voedingsstoffen, zoals vezels of eiwitten, de score drukken. Hoe lager de uitkomst van de optelsom, hoe gezonder het product.
Een groene A staat voor de gezondste samenstelling, een rode E voor de ongezondste keuze. Producten worden vergeleken binnen hun productgroep. Zo kan het zijn dat een diepvriespizza een groene A scoort, niet omdat het de beste keuze is, maar omdat het een gezondere keuze is dan een andere pizza in het schap. Dat betekent dus dat zelfs als de boodschappenkar vol groene producten ligt, die niet allemaal even gezond zijn.
Het logo mocht van de staatssecretaris alleen worden ingevoerd als het van origine Franse algoritme redelijk zou aansluiten op Nederlandse voedingspatronen en de Schijf van Vijf. In 2019 ging een internationaal comité van wetenschappers aan de slag om de rekenmethode van de Nutri-score te verbeteren. Vervolgens heeft de Gezondheidsraad deze nieuwe methode geëvalueerd. Eind vorig jaar kwam de conclusie: de Nutri-score heeft een meerwaarde, maar ondanks de aanpassingen kleven er nog belangrijke tekortkomingen aan het logo.
Groene scores komen niet altijd overeen met voedingsaanbevelingen. Een product met veel zout of suiker kan toch een groene score krijgen als het ter compensatie genoeg eiwitten of vezels bevat. Zo kunnen negatieve voedingsstoffen tegen positieve worden weggestreept. Producten als koek, snoep en chips krijgen wel vaak terecht een rode score, schrijft de Gezondheidsraad.
Het vermelden van de Nutri-score op de verpakking blijft een vrijwillige keuze voor producenten, zegt een woordvoerder van Van Ooijen. Maar het is niet mogelijk om het logo selectief in te zetten: als een producent wil meedoen, dan moet het logo op al zijn producten, en dus niet alleen de gezonde. Doordat het logo niet verplicht is, is het waarschijnlijk dat merken met veel ongezonde producten de Nutri-score niet gaan gebruiken.
Ondanks de verbeterde rekenmethode van het internationale comité blijven voedingswetenschappers kritisch. Begin dit jaar ontving de staatssecretaris een brandbrief die was ondertekend door meer dan 180 onderzoekers, diëtisten en lifestylecoaches. Initiatiefnemer Michelle van Roost, voedingsdeskundige en oprichter van communicatiebureau Voedingsjungle, duidde voor de Volkskrant de Nutri-score aan de hand van vijf producten:
Zowel basmatirijst als zilvervliesrijst scoort een A. Toch heeft zilvervliesrijst de voorkeur, zeker omdat Nederlanders gemiddeld veel te weinig vezels eten. Zilvervliesrijst heeft een vezelrijk vliesje, een soort jasje, dat bomvol voedingsstoffen zit, zoals ijzer en B-vitamines. ‘Dat jasje is weggehaald bij witte rijst’, zegt Van Roost. ‘Maar dit verschil in voedingswaarde is niet terug te zien in de Nutri-score.’
Vissticks scoren een groene B. Net iets meer dan de helft van het product is vis, de rest bestaat uit het krokante jasje. ‘Het gekke is dat gerookte zalm, met meer gezonde visvetzuren, wél in de Schijf van Vijf staat, maar van de Nutri-score een oranje D krijgt. Bij beide word je een beetje op het verkeerde been gezet.’
Vetten hebben een slechte naam, terwijl ze een essentiële bouwstof zijn van onze cellen. Plantaardige oliën, zoals margarine uit een kuipje, zijn een gezonde keuze. ‘Dan zie je in de supermarkt dat het product slechts een C krijgt. Dat is verwarrend.’
Veel vleesvervangers scoren groen bij de Nutri-score omdat er vezels en eiwitten in zitten, die compenseren in het algoritme de relatief hoge hoeveelheid zout en verzadigd vet. De ingrediëntenlijst is ontzettend complex, maar ijzer of vitamine B12 ontbreekt. ‘Terwijl dit voor vleesalternatieven juist belangrijk is om in de gaten te houden.’
Diepvriespizza’s zijn interessant voor de ontwikkelaars van voedingsproducten, omdat ze kunnen spelen met de criteria en ingrediënten. Zo kunnen ze door de verhoudingen of het type vezels aan te passen het product naar de groene kant van de Nutri-score tweaken. ‘Zogenoemde healthwashing, want het product wordt er niet per se gezonder van’, zegt Van Roost.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden