‘Deze hervorming steelt twee jaar van ons leven’, zei de nieuwe Franse vakbondsleider Sophie Binet (41) over de verhoging van de pensioenleeftijd van 62 naar 64 jaar. De al weken aanhoudende protesten tegen de pensioenhervorming moeten op 1 mei culmineren in massale demonstraties in heel Frankrijk, waarmee de vakbonden de president hun macht laten zien.
Daarmee is de Dag van de Arbeid een spannende dag voor Binet. ‘De opkomst zal uitzonderlijk zijn’, beloofde ze. En de vakbonden zullen net zo lang doorgaan totdat president Emmanuel Macron zijn gehate wet intrekt: ‘Er zal geen wapenstilstand zijn, geen opschorting, geen bemiddeling.’ President Macron wordt bij zijn werkbezoeken al steevast ontvangen door demonstranten die op pannen slaan. Minister van Onderwijs Pap Ndiaye moest vorige week in Lyon door de politie uit de trein worden gehaald omdat actievoerders de deuren blokkeerden.
Binet werd onlangs verrassend gekozen tot leider van de van oudsher belangrijkste vakcentrale van Frankrijk, de Confédération Générale du Travail (CGT). Ze is de eerste vrouwelijke leider van een centrale die in 1895 door communisten werd opgericht en doorgaans werd aangevoerd door gestaalde houwdegens van het mannelijk geslacht.
Haar voorganger Philippe Martinez werkte in de autofabriek van Renault, koesterde een arbeideristische druipsnor en gaf op autoritaire wijze leiding. Binnen de CGT werd hij Tapioca genoemd, naar de Zuid-Amerikaanse generaal uit een stripverhaal van Kuifje.
Over de auteur
Peter Giesen schrijft voor de Volkskrant over de Europese Unie en internationale samenwerking. Eerder was hij correspondent in Frankrijk. Hij is auteur van meerdere boeken.
Sophie Binet heeft een geheel ander profiel. Ze studeerde filosofie aan de universiteit van Nantes en werkte als onderwijsadviseur in arme wijken in Marseille en de Parijse banlieue. Binnen de CGT maakte ze carrière als leider van de vakbond voor hoger personeel.
Binet is de eerste CGT-leider die voortkomt uit het hoger personeel, terwijl haar voorgangers vaak op jonge leeftijd begonnen te werken in de industrie, bij de posterijen of de spoorwegen. Ze strijdt voor het milieu, terwijl de achterban van de CGT van oudsher vindt dat de fabrieksschoorstenen vooral moeten blijven roken. Daarnaast is ze een overtuigd feminist, hetgeen ook al niet vanzelfsprekend is in vakbondskringen.
‘Een dubbele revolutie’, schreef Le Monde over haar verkiezing. ‘Een feministe die het ietwat machistische imago van de CGT moet veranderen, en die zich moet verstaan met de nog altijd arbeideristische cultuur van de vakbond.’
Toch is Binet niet in alle opzichten een vreemde eend in de bijt. In Frankrijk woedt al decennia een strijd tussen de vakbonden en de achtereenvolgende presidenten. De vakbonden verdedigen met hand en tand het Franse sociale model, de presidenten noemen dat model te duur en rigide, waardoor de economie stagneert en de werkloosheid hoger is dan in de meeste andere Europese landen.
In dit conflict heeft Binet altijd vol overtuiging aan de kant van de vakbonden gestaan. Als studentenleider vocht ze al in 2006 tegen een plan van president Chirac om de jeugdwerkloosheid te bestrijden door het ontslagrecht voor jongeren te versoepelen. Werkgevers zouden dan minder huiverig zijn om jongeren in dienst te nemen, redeneerde Chirac. Asociaal, vond Binet: jonge werknemers zouden worden overgeleverd aan de grillen van hun baas. De wet werd aangenomen, maar weer ingetrokken onder druk van aanhoudende protesten op straat. Een inspirerend voorbeeld in de strijd tegen de pensioenhervorming, zei Binet: ‘Een hervorming kan altijd worden ingetrokken, ook als zij tot wet is gemaakt. Het bewijs daarvoor is geleverd.’
Na de verkiezing van president Macron in 2017 maakten de vakbonden een machteloze indruk. Een jaar later werden ze totaal overschaduwd door de opstand van de gele hesjes, een spontane protestbeweging die zich geheel onttrok aan de bestaande kaders van vakbonden en politieke partijen. Maar door de impopulaire pensioenhervorming van 2023 zijn ze weer terug. Ze domineren het protest op straat en krijgen er weer nieuwe leden bij.
De relatief jonge, hoogopgeleide Binet geeft de CGT een fris imago. Dat is ‘heel slecht nieuws voor de regering’, zei socioloog Maxime Quijoux tegen radiozender France Info. De regering kan de CGT nu moeilijker afschilderen als een gezelschap van oude communisten, verstokte nee-zeggers en verkalkte tegenstanders van elke verandering.
1 mei is een belangrijke testcase voor Binet. De vorige demonstratie tegen de pensioenhervorming, op 13 april, trok 380 duizend deelnemers, 190 duizend minder dan de keer daarvoor. Maar op 1 mei moet de macht van de gezamenlijke vakbonden zich samenballen in een grootse demonstratie die het hervonden zelfvertrouwen van de arbeidersbeweging onderstreept.
De regering heeft een ‘historische mobilisatie’ van de politie afgekondigd: 12 duizend agenten, van wie 5 duizend in Parijs. In het verleden liep de viering van de Dag van de Arbeid vaak op rellen uit, en de kans op geweld is groter geworden door de woede over de pensioenhervorming.
Macron heeft het over zichzelf afgeroepen, vindt Binet. Hij moet inbinden, anders zal Frankrijk geplaagd blijven door nieuwe stakingen, acties, blokkades en demonstraties. Door de onvrede komt een presidentschap van Marine Le Pen in 2027 dichterbij, meent Binet: ‘Macron is op weg de president van de chaos te worden.’
Privéleven
Over het persoonlijk leven van Binet is nagenoeg niets bekend. Haar partner is officier in de koopvaardij en ze is moeder van een zoontje.
Feminisme
Binet is een groot voorvechter van vrouwenrechten. Ze strijdt tegen seksueel geweld en de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen op het werk. In 2022, vijf jaar na #MeToo, schreef ze: ‘De bewustwording van vrouwen heeft een reuzenstap genomen. Maar de instituties zijn helaas niet gevolgd, vooral niet op het werk.’
Communisme
Binet is de eerste CGT-leider die nooit lid is geweest van de communistische partij. In de jaren negentig maakte de CGT zich los van de Parti Communiste Français, om niet te worden meegesleurd in de val van het communisme. Toch bleven de CGT-leiders communisten, al had Binets voorgangers Martinez de partij verlaten op het moment dat hij werd gekozen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden