De voorspelling van het aantal asielzoekers en de machteloosheid van het kabinet tonen aan dat ander beleid nodig is.
Meer dan 70 duizend asielzoekers komen dit jaar naar Nederland, volgens een nieuwe prognose van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Opvallend in de vrijdag gepubliceerde cijfers is dat naar verwachting bijna 10 duizend alleenstaande minderjarige vreemdelingen onderdak nodig zullen hebben, een stijging van 27 procent.
Dat minderjarigen op eigen houtje naar Nederland reizen, vaak vooruitgestuurd door hun familie, is begrijpelijk. Asielzoekers die eenmaal de poort van Ter Apel hebben bereikt, komen in procedure en hebben recht op opvang. De inwilligingspercentages zijn gemiddeld 85 procent en voor sommige landen zelfs 99 procent.
Maar daar gaat een barre tocht aan vooraf, over land en over zee, met alle risico’s van dien. Voeding bovendien voor het verdienmodel van meedogenloze mensensmokkelaars, die geen boodschap hebben aan lang wachten in kampen onder slechte omstandigheden, het risico op verdrinkingen en lichamen die aanspoelen op Europese en Afrikaanse kusten.
Geen wonder dat het vooral jonge mannen zijn die de reis ondernemen, in de hoop op latere nareis zonder gevaar voor hun familieleden. Tegelijkertijd verklaart dat deels de huiver bij veel gemeenten en hun inwoners om bij te dragen aan opvang. De moeizame gang van de Spreidingswet, die een evenwichtige verdeling van asielzoekers over Nederland mogelijk moet maken, is daarvan een illustratie.
Naar eigen zeggen is vooralsnog ‘mijn hese stem’ het belangrijkste instrument waarover staatssecretaris Eric van der Burg beschikt om de asielcrisis op te lossen. Hij moet bedelen om bedden, ten einde toestanden als vorige zomer in Ter Apel te voorkomen. Maar een fundamentele oplossing biedt dat niet. Ook de komende jaren zal de stijging van het aantal asielzoekers ‘substantieel’ blijven, volgens de prognose, met overbelasting van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en de immigratiedienst IND tot gevolg.
En niet alleen van deze diensten: het asielsysteem is een open-einderegeling met gevolgen voor de hele samenleving, zoals Van der Burg terecht vaststelt, van onderwijs en gezondheidszorg tot huisvesting en inburgering. Net als hij denkt een pauzeknop te hebben gevonden, steekt de rechter daar een stokje voor. Het tijdelijk stilleggen van gezinshereniging werd onwettig verklaard. Terugsturen naar Italië – conform Europese afspraken – van wie daar een asielaanvraag zou moeten afwachten, mag op dit moment ook niet vanwege ‘gebrek aan opvangvoorzieningen’ ter plekke.
Het is op deze plaats vaker vastgesteld: een structurele oplossing moet in EU-verband tot stand komen. Met humane opvang langs de randen van Europa, zodat levensgevaarlijke overtochten in bootjes niet langer noodzakelijk zijn. Met solidaire herverdeling van wie asiel krijgt over alle EU-lidstaten. Met aantallen waarover een eerlijk debat gevoerd kan worden, zonder politieke dogma’s.
Zolang het zover nog niet is, zit er niets anders op dan de opvang zo goed en zo kwaad als mogelijk te regelen. Het kabinet heeft in de eveneens vrijdag geopenbaarde Voorjaarsnota miljarden extra uitgetrokken om de asielketen te stutten. Dat is afgesproken dat het COA voortaan een permanente basiscapaciteit gefinancierd krijgt van 41 duizend plekken, is een verstandige les uit de afschaling na de instroompiek van 2015-2016 – al is het bij de huidige aantallen nog volstrekt onvoldoende.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant