In het praatprogramma Rondo over voetbal daagt voormalig assistent-trainer Winston Bogarde zijn vroegere baas uit. ‘Zolang Van der Sar er is, hoeft Ajax niet te bellen.’ Edwin van der Sar is de ceo van de beursgenoteerde onderneming Ajax.
Bogarde vermoedt dat de positie van de directeur wankelt, anders zou hij nooit zoiets zeggen op tv. Hij proeft de onrust, hij vermoedt een ingang naar een machtsvacuüm. Wie staat op om Ajax bij de hand te nemen? Johan Cruijff, initiatiefnemer van de revolutie uit 2010 die Van der Sar, als voormalig voetballer, stapje voor stapje naar de top van Ajax bracht, is dood. Een tweede Cruijff bestaat niet.
De club valt ten prooi aan een leegloop, van hoog tot laag. Jeugd- en techniektrainers vertrekken uit onvrede, technisch managers en commissarissen stappen op. Waar Ajax een paar jaar geleden onoverwinnelijk leek, dankzij het financiële overwicht op andere eredivisieclubs, moet het nu op de schop.
Het verval is een boek waard. Hoe het versturen van grensoverschrijdende berichten en foto’s naar vrouwelijk personeel leidde tot de sportieve neergang van een miljoenenbedrijf. Met de ontslagen directeur voetbalzaken Marc Overmars verloor Ajax een op meerdere fronten onberekenbare einzelgänger, met op sportief gebied zijn niet meteen te vervangen kennis en netwerk.
Over de auteur
Willem Vissers is ruim 25 jaar voetbalverslaggever voor de Volkskrant. Hij versloeg acht WK’s. In 2022 is hij uitgeroepen tot sportjournalist van het jaar.
Alles over contracten, contacten, spelers en wat dies meer zij stond in zijn telefoon, zijn doos van Pandora. Hij was ongrijpbaar, ook voor collega’s binnen de club. En nu is hij actief in dezelfde functie bij FC Antwerp, dat op dezelfde dag als Ajax de bekerfinale speelt van België.
Klaas-Jan Huntelaar en Gerry Hamstra volgden hem op en hoewel ze goed en veel verkochten, voor meer dan 200 miljoen euro, bleken hun inkomende transfers desastreus. De meeste spelers zijn (nog) niet goed genoeg. Mede daardoor is de natuurlijke terugval na jaren van succes groter dan acceptabel in Amsterdam, waar op zulke momenten iedereen over alles zijn mening heeft.
Hamstra is al weg. De Duitser Sven Mislintat is de nieuwe directeur voetbalzaken. Aan hem de taak om een nieuwe trainer aan te stellen, John Heitinga of een ander, en om nieuwe spelers te zoeken. Om het aantal tussenjaren te beperken, de seizoenen waarin Ajax geen kampioen wordt.
Ajax is druk bezig om de toekomst anders te organiseren, om situaties als met Overmars te voorkomen, ook op sportief vlak. Om continuïteit te borgen als een sleutelfiguur opeens wegvalt.
Bijkomend probleem: sinds Overmars’ vertrek oogt kompaan Van der Sar soms verlaten en alleen. Kwetsbaar. Hij vangt wind uit alle hoeken. Van assistenten, trainers, supporters, columnisten, van voormalige werknemers.
Winston Bogarde ziet zijn kans schoon. Hij was tweede assistent bij het eerste elftal, toen hij vorig jaar de mededeling kreeg dat hij niet meer nodig was, nadat de stoere oud-verdediger eerder de opdracht had gekregen het te ‘laten donderen’ in de kleedkamer.
Hij, Winston Bogarde, is dus bereid terug te keren, mits de directeur opstapt. De directeur zelf reageert per app op alle commotie. Hij stelt dat hoge bomen veel wind vangen, dat hij niet reageert via de pers, al is het moeilijk om zijn mond te houden. Want niet alles is waar, wat in de pers verschijnt.
Het is alweer een jaar of vijf geleden dat de vorige sportieve crisis rondwaarde bij de aftredende kampioen, toen trainer Erik ten Hag met Overmars nieuw technisch beleid gestalte ging geven. Opnieuw is een herstart nodig. De bekerfinale van zondag tegen PSV kan het blazoen alleen wat oppoetsen.
Ajax heeft dit seizoen al drie keer van PSV verloren, van Feyenoord, van AZ en van tal van andere clubs, en dreigt voor volgend seizoen af te dalen naar het niveau van de Conference League. Een competitie die weliswaar mede is ontworpen door Europees clubbestuurder Van der Sar, maar het was niet de bedoeling dat Ajax daarin verzeild zou raken.
Ajax was op weg een polderversie van Bayern München te worden en liep mede door jarenlange deelname aan de Champions League miljoenen euro’s uit op de nationale rivalen. Maar na een belabberd seizoen is het grote afrekenen begonnen.
De pijlen richten zich nu vooral op de algemeen directeur, die onzeker oogt en verbaal weifelachtig overkomt, al schijnt hij intern goed te liggen en sloeg hij in een eerdere uitzending van Rondo hard terug. Zij, de critici Van Basten en Gullit, namen geen enkele verantwoordelijkheid in het voetbal. Ze babbelden een programma vol. Hij, Van der Sar, leidt een bedrijf met honderden werknemers.
Maar goed. Hoofd-opleidingen Saïd Ouaali vertrekt. Zal ook wel met onvrede over beleid te maken hebben. Hoofdscout Henk Veldmate is al terug naar Groningen. Zal wel ontevreden zijn geweest, over de tanende invloed op het transferbeleid. Michael Reiziger vertrekt als eerste assistent, mede omdat hij zich gepasseerd voelde toen niet hij, met al zijn ervaring, maar de trainer van Jong Ajax John Heitinga de ontslagen Alfred Schreuder mocht opvolgen.
In zo’n draaikolk van negativisme past de voorgenomen betaling aan leden van de raad van commissarissen, onder wie oud-speler Jan van Halst. Zo’n beloning is bij een beursgenoteerd bedrijf vrij normaal, maar blijkbaar niet bij Ajax, zeggen vooral lieden die van het Ajax van vroeger waren.
Alleen: het Ajax van vroeger bestaat niet meer. De hockeyman Maurits Hendriks, zoals ze hem noemen, is directeur (Chief Sports Officer) op de Toekomst, verantwoordelijk voor onder meer de rigoureuze verbouwingen op het terrein, het jeugd- en het vrouwenvoetbal.
Waar is het voetbal? Waar is het Ajax-dna, luidt de kritiek. Wat dat ook moge zijn, want Ajax heeft ongekend veel oud-Ajacieden rondlopen, van Jan Wouters tot Ronald de Boer, van Richard Witschge tot Michel Kreek, van Lesly de Sa tot John Bosman. En zo kun je doorgaan.
AZ heeft een algemeen directeur zonder AZ-dna, Feyenoord eentje zonder Feyenoord-dna. Omdat die clubs presteren, praat niemand daarover. Terwijl Ajax juist een directeur met Ajax-dna heeft.
Trainer Heitinga loopt over van Ajax-dna, maar hij presteert slechts iets beter dan de ontslagen Alfred Schreuder. Nou ja, hij heeft in elk geval de kleinere wedstrijden gewonnen. Van de topduels won hij alleen de halve finale van de beker tegen Feyenoord, na het akkefietje met een aansteker en Davy Klaassen, toen Feyenoord na de onderbreking niet meer voluit voetbalde. En dus is eerder de vraag relevant of hij goed genoeg is, niet of hij genoeg Ajax-dna heeft.
Een beroemde techniektrainer kondigde deze week in De Telegraaf zijn afscheid aan. Ook Gerald Vanenburg zei dat de jeugd van Ajax te veel met data bezig is, met krachttraining, en te weinig met voetbal.
Op de vraag naar een toelichting, ook omdat AZ nog meer met data werkt en AZ deze week de Europa Cup voor jongens tot 19 won, antwoordt Vanenburg: ‘Heeft Ajax de allerbeste spelers gehad door data of door goed op te leiden? De jeugdploeg van AZ speelde tegen Barcelona en Real door zich terug te trekken en te loeren, net als het eerste elftal van AZ in de eredivisie tegen Ajax. Maar naar dat voetbal komen de mensen op een gegeven moment niet kijken. En waar zijn al die creatieve spelers gebleven? Calvin Stengs, Myron Boadu, ze speelden het liefst vanuit de counter. Zo kijk ik ernaar.’
Vanenburg is de klassieke individuele trainer van vroeger. Ronald de Boer, ook een individuele trainer bij Ajax, is het deels met Vanenburg eens, wat betreft data, al beseft hij dat voetbal zonder data en krachttraining niet meer van deze tijd is.
Hij wijst vooral naar het opportunisme. ‘We hebben vijf mooie jaren achter de rug. Iedereen wilde erbij horen. Kijk naar andere grote clubs in Europa. Er komt altijd een moment dat het minder gaat. Manchester United, Chelsea, Liverpool, Milan, Barcelona, nu zelfs Bayern. Even gaat het slecht met Ajax en meteen deugt er niets meer van.’
Waar is dan de nieuwe Cruijff, nu de oude Cruijff in de hemel zijn hoofd schudt? Wat alleen zeker is: pakweg tien aankopen waren ‘disasters’, zoals Marco van Basten ze noemde. De scouting, met ervaren mannen als Henk Veldmate en Hans van der Zee, beweerde dat de spelers die Schreuder wilde, met Huntelaar en Hamstra als uitvoerders, geen spelers waren van hun lijstje. Iedereen wijst naar elkaar.
Nu Schreuder allang weg is en Heitinga de motor niet aan de praat krijgt, spreekt de trainer van kapitaalvernietiging. Of, zoals hij zich uitdrukte: ‘In het bedrijfsleven neem je dan je verlies.’ Aanvoerder Dusan Tadic zei, niet voor het eerst: ‘Ajax komt kwaliteit tekort.’ Ajax verbouwt. Letterlijk, op de Toekomst, voor betere faciliteiten. En op het veld. Het wachten is op betere voetballers. Tot die tijd zal het onrustig zijn.
Steven Bergwijn, Calvin Bassey, Brian Brobbey en Owen Wijndal zijn vier dure aankopen die ver verwijderd blijven van de verwachtingen, al scoorden Bergwijn en Brobbey samen 22 keer in de competitie. Hun prestatie is ook af te lezen in de cijfers van Transfermarkt.com. Met zijn vieren kostten ze bijna 85 miljoen euro. Wie hun huidige marktwaarde optelt, komt tot ongeveer 65 miljoen. Twintig miljoen is verdampt, terwijl ze mannen in de bloei van hun leven zijn die in waarde zouden moeten stijgen.
Wat andere nieuwelingen betreft: de Turk Ahmetcan Kaplan is vrijwel het hele seizoen geblesseerd, Francisco Conçeicão is bestemd voor de toekomst, Lorenzo Lucca voor plan B, maar Ajax spee Source: Volkskrant