Nu moet hij dus blijven ademen. Zijn hart moet blijven kloppen. Goed ter been hoeft hij niet per se te blijven, als zijn verstandelijke vermogens maar niet achteruitgaan. Laat hem niet nog verstrooider worden. Joe Biden heeft op zijn 80ste besloten zich opnieuw verkiesbaar te stellen en daar hangt de wereld van af. Eerst twee jaar slopende campagne, ditmaal náást het regeren, om dan met 82 pas te beginnen aan de volgende termijn.
Wanneer in Nederland veel aandacht is voor de Amerikaanse verkiezingen, had je altijd nuffige types die beweerden dat de uitslag in een Duitse deelstaat voor ons belangrijker was. Dat was de welvaartsblik. Zo kon je denken zolang je vrede, veiligheid en democratie als vanzelfsprekend beschouwde en milde conjuncturele schommelingen het meest ingrijpende waren dat je overkwam. Inmiddels weten we weer van wie we afhankelijk zijn wanneer oorlog uitbreekt op ons continent. Een Duitse deelstaat hoeven we dan niet om hulp te vragen. Én we weten hoe wankel de democratie in de VS is.
Dus het lot heeft bepaald dat tussen ons en de Russische expansiedrift Joe Biden staat. De verre van volmaakte, in eigen land impopulaire, broze, oude Biden die opnieuw het giftige trumpisme zal moeten verslaan. De video waarmee hij zijn kandidatuur aankondigde, bevatte verdacht veel beelden van Kamala Harris, opnieuw zijn beoogd vicepresident en nog minder geliefd dan hij.
Vlak na de bekendmaking gaf Biden een toespraak bij de vakbond. Ik hoorde wat hij zei, over het belasten van rijken, het opstuwen van de middenklasse en het terughalen naar de VS van industrie, maar dat was achtergrondgeluid bij mijn plaatsvervangende zenuwen: klinkt hij wel krachtig? Oogt hij wel scherp?
Biden en zijn mensen tonen zich bewust van wat er op het spel staat. In zijn video had hij het haast uitsluitend over het beschermen van vrijheden. Het woord vrijheid gebruikte hij zes keer in drie minuten. De Amerikaanse journalist Anand Giridharadas analyseert wat een breuk dat is. Zeker sinds het presidentschap van Ronald Reagan in de jaren tachtig behoorde het begrip vrijheid aan de Republikeinen. Die beloofden de sterke Amerikaanse burger te beschermen tegen de bemoeizuchtige overheid. Nu behandelen Republikeinen de burger als slachtoffer dat moet worden beschermd tegen immigranten en de vermeende wokebeweging. Democraten werpen zich juist op als beschermers van persoonlijke vrijheden zoals het stemrecht, abortus, lhbti-emancipatie en de vrijheid van meningsuiting.
Want Amerika is een land van boekverboden geworden. Rechts verbant in staten en steden duizenden boeken uit scholen en bibliotheken. Omdat ze over seksualiteit gaan, over gender, racisme, abortus of iets anders dat zich voor een cultuurstrijd leent. Nooit uit werkelijke zorg over de moraal natuurlijk, hoe luid ook geventileerd. Met boekverboden verkennen democratiehaters hoever ze kunnen gaan in hun controle. Het is weerstand breken.
Donald Trump, opnieuw de belangrijkste presidentskandidaat voor de Republikeinen, trapte zijn campagne af staand voor een scherm met beelden van de Capitoolbestorming in januari 2021. Milities en relschoppers probeerden toen onder zijn aanvoering met geweld de uitkomst van de door hem verloren verkiezing ongedaan te maken. Hij stond daar, zijn hand op het hart, terwijl door de boxen een koor klonk van veroordeelde opstandelingen die het volkslied zongen, vermengd met zijn stem die trouw aan het land zwoer. Een fascistische hoogmis.
Het is niet voor niets dat Trump sinds jaar en dag zijn bewondering uitspreekt voor Poetin en andere potentaten. Als het op Oekraïne aankomt, doet hij aan wat oncontroleerbare grootspraak: als Trump president was geweest, zou Poetin nóóit Oekraïne zijn binnengevallen, want die zou hem natuurlijk vrezen. Maar relevanter is Trumps voorspelling dat hij binnen vierentwintig uur een vredesbestand zal bereiken. Met voor Oekraïne zo’n beetje de keus tussen gebied opgeven en vernietigd worden.
De enige Republikein die in de peilingen vooralsnog een beetje met Trump kan concurreren, hoewel officieel nog geen kandidaat, is de gouverneur van Florida, Ron DeSantis. Die doet de Russische veroveringsoorlog af als ‘territoriaal dispuut’ en noemt het ‘geen vitaal belang voor de VS om daar verder in verstrikt te raken’.
Ik weet dat er best wat Nederlanders zijn die denken dat het voor ons allemaal niet zo uitmaakt wat er met Oekraïne gebeurt. Moeten vechten voor je vrijheid, leeft hier niet zo. Wij hebben ons niet bevrijd, wij zíjn bevrijd. En tot het zover was schikten Nederlanders zich, op een dappere minderheid na. Typerend is 5 mei, ook komende week weer een gewone werkdag met wat zieltogende festivals.
Maar de Russische oorlog tegen Oekraïne gaat ons wel degelijk aan als lakmoesproef voor de wereldorde. Blijft daarin ruimte voor soevereine landen waarbinnen de bevolking haar eigen toekomst mag bepalen, een model dat schrikbarend op de terugtocht is? Of wordt die weer speelveld voor tirannen, met de onvermijdelijk terugkerende golven van genocide?
Het is te hopen dat de VS en hun bondgenoten Oekraïne nog binnen de huidige termijn van Biden in een dusdanige positie helpen dat het land op aanvaardbare termen vrede kan afdwingen. Want of Oekraïne en Europa na 2024 nog op onmisbare Amerikaanse steun kunnen rekenen is hoogst onzeker. Dus Biden moet niet alleen blijven ademen. Hij moet ook opschieten.
Source: Volkskrant