In zijn column over Ongehoord Nederland schrijft Max Pam behartenswaardige dingen. Bijvoorbeeld over het recht om te zeggen wat je denkt, ook al schop je daarmee tegen een aantal schenen aan. Alleen gingen Karel van het Reve en andere fervente voorstanders van dat recht ervan uit dat iedereen die wat wil zeggen ook nagedacht heeft.
Zelfs als zeggen wat je denkt niet uit het brein maar uit de onderbuik stamt, mag het gehoord worden. Want mensen met voldoende benul en fatsoen kunnen sowieso het kaf wel van het koren scheiden en weten donders goed wat het verschil is tussen redeneren en raaskallen. Idealen waren ooit verbonden met ideeën en bij een publieke functie ging het om publiek belang in plaats van de eigen belangrijkheid. Sindsdien heeft leren denken in het onderwijs echter plaats gemaakt voor de vaardigheid om de juiste multiplechoicehokjes aan te kruisen, is de onderbuik gepromoveerd tot nationaal beleidsorgaan en zijn idealen vervangen door ‘bucketlists’ van alles wat we nog willen hebben en nog moeten doen.
Aspiraties worden liefst uitgedrukt in aantallen volgers op sociale media of kijkers die getuige zijn geweest van het zoveelste talkshowtafeloptreden, fatsoen wordt niet langer afgemeten aan morele maatstaven maar aan imagoschade. En resultaten die niet in euro’s of grafiekjes kunnen worden uitgedrukt, bestaan gewoon niet.
De ophef over de uitzendlicentie van ON, de moeite die pubers hebben om zich het weerzinwekkende wereldbeeld van Andrew Tate en de zijnen van het lijf te houden, de constante discussie over wat je wel en niet mag zeggen, alles wijst erop dat het tijd wordt om de ‘vrijheid van meningsuiting’ kritisch tegen het licht te houden. Maar misschien moeten we daar voor de verandering eens geboden in plaats van verboden voor inzetten.
Zullen we afspreken dat voortaan iedereen die wat wil zeggen, niet alleen mag ventileren, maar ook moet adstrueren? Lijkt me een aardige leerdoelstelling voor in het onderwijs: weer leren denken voor je wat zegt in plaats van eerst iets roepen en dan pas gaan nadenken.
Wellicht wordt het zo een stukje stiller en ontspannener in huis, op straat en in de ether, en raken we vanzelf verlost van deerniswekkend domme uitlatingen en uitingen in het publieke debat en de media. Bovendien komt het Ongehoorde Omroepvolkje zonder dat er een verbod voor nodig is geweest vanzelf met de mond vol tanden te staan.
Bote de Jong, Terontola (Italië)
Hartelijk dank voor het stukje ‘Cijfers bij het nieuws over de lintjesregen’. Ieder jaar kijk ik met verbazing naar het percentage mannen (dit jaar 63,6 procent) dat een onderscheiding krijgt ten opzichte van het percentage vrouwen. Misschien kan worden onderzocht waardoor dit komt? Worden er minder vrouwen voorgedragen? Ik kan moeilijk geloven dat vrouwen minder vaak (vrijwilligers)werk doen dat beloond zou kunnen worden met een lintje. Misschien kunnen we volgend jaar allemaal een vrouw voordragen.
Els Sweeney-Bindels, Hilversum
Nu de feestelijkheden rond de koning voorbij zijn, wil ik wijzen op de merkwaardige verhouding tussen vorst en volk. Voor de laatsten gebruikt men het woord onderdanen. De etymologische betekenis is ondergeschikte of dienaar. In historisch perspectief geplaatst pleit ik er nu voor om voortaan te spreken van ‘tot onderdaan gemaakten’.
Paul Sikkema, Oosterbeek
Het kabinet bracht bij monde van minister Rob Jetten de prachtige plannen naar buiten waarmee Nederland kan voldoen aan de klimaatdoelen. Opvallend is dat telkens als het over de maatregelen gaat zodanig zware woorden en sombere termen worden gekozen dat het lijkt alsof het middel zelf de kwaal is. Het is allemaal heel moeilijk, verschrikkelijk en vreselijk dat we van fossiel af moeten en dat – o schrik! – de benzine een ietsiepietsie duurder wordt.
Over de kwaal van klimaatverandering en de desastreuze gevolgen daarvan wordt dan met geen woord gerept. En dat terwijl er in de maatregelen zelf – om met wijlen Paul van Vliet te spreken – ook zoveel ‘leuke dingen voor de mensen’ zitten: subsidies voor warmtepompen, elektrische auto’s en wat dies meer zij.
Waarom niet een wat vrolijker toon over het maatregelenpakket en de sombere woorden bewaren voor de échte kwaal?
Nico de Milliano, Nijmegen
In ‘Limburgse lessen voor Groningen’ wordt de vraag gesteld of er iets te leren valt voor Groningen van de compensatie in Limburg na de mijnsluiting. Er zijn helaas nóg twee belangrijke lessen niet getrokken uit de situatie in Limburg.
De eerste betreft de verzakking. Toen ik 4 was, woonde ik met mijn ouders in een huis vlak bij de Staatsmijn Wilhelmina in het mijndorp Terwinselen. Tussen de keuken en de bijkeuken was een scheur ontstaan, zo groot dat ik dacht dat ik erdoor kon kruipen. Dat was niet het geval. Ik raakte vast en moest bevrijd worden. Daarna werd de scheur dichtgemetseld. Een jaar later was hij alweer terug. Ten slotte is de bijkeuken maar afgebroken.
In de kerk op de Heerlerbaan vielen de stenen uit het plafond door de verzakking. Men bracht een net aan boven de gelovigen, waarin de stenen werden opgevangen. Die situatie was natuurlijk niet houdbaar. Die kerk is ten slotte ook maar afgebroken.
Dit alles werd gelaten aanvaard. De mijn was heilig.
Ten tweede: inzake de (lucht)vervuiling. Als kind had je voortdurend vuiltjes in je oog. Dan mocht je het mijnterrein op, naar de Verbandmeesters (een paramedische dienst die de dagelijkse, in de mijn opgelopen verwondingen behandelde). Die maakten dan je oog schoon. Gratis.
In het mijnwerkersmuseum in Heerlen is een röntgenfoto te zien van mijnwerkerslongen. Zwarter kan bijna niet. Stoflongen. D’r sjtub. Het werd geweten aan het te veel roken van de kompels. Inderdaad, zo gauw ze bovengronds waren, rolden zij een shag. Maar dat was niet de eerste oorzaak.
Als ik lees over Tata Steel, moet ik aan Terwinselen denken. Nederland heeft geen lerend vermogen.
Manuel Kneepkens, Rotterdam
Zo, nu staat het zwart-op-wit in de krant. Onthoud en noteer: ik wil onder geen beding naar een verpleeghuis. Rillend van afkeer las ik de column van Thomas van der Meer over hoe agressieve dementerenden andere bewoners dwarszitten. Ik knip de column en deze ingezonden brief uit de krant, plak ’m op mijn euthanasieverklaring en zorg ervoor dat ik deze ieder jaar up-to-date houd. Never nooit in een verpleeghuis!
Ans Peters, Zeist
Gisteren stond ik in de supermarkt. Voor me stond een man met een zak aardappelen én een statiegeldbonnetje. Daarmee betaalde hij de aardappelen. Het drong tot me door dat je, bij echte armoede, met relatief goedkoop eten zo toch een voedzame maaltijd kunt klaarmaken.
Ons kabinet gaat nu inzetten op krielaardappels, de boeren moeten oogsten voor 1 oktober. Het groeiseizoen is ondertussen wel bijna drie weken later omdat er nu pas gepoot kan worden. Idiote maatregel in verband met stikstof.
Het laat zien dat de politiek helemaal niets begrijpt van de werkelijkheid en zou kunnen voorzien dat dit straks de aardappelen twee keer zo duur maakt. Alsook de patat en andere afgeleide producten. En dat meneer niet meer kan betalen met zijn statiegeldbonnetje.
John den Besten, Zuid-Beijerland
Het kabinet gaat Schiphol-omwonenden duizenden euro’s betalen wegens vlieglawaai. ‘De vervuiler betaalt’ zou ook het leidende principe moeten zijn bij ‘geluidsvervuiling’. Waarom betaalt de staat, en dus de belastingbetaler, compensatie aan 4.604 huishoudens voor geluidshinder van Schiphol? Dat kan Schiphol toch prima zelf.
Ronald Hutjes, Lunteren
Mensen met een ‘gewoon’ kaartje van 255 euro klagen dat popfestival Down The Rabbit Hole een ‘klassensysteem’ invoert door voor nog eens 350 euro extra diensten aan te bieden (Ten eerste, 28/4). Beseffen zij niet dat zijzelf tot de klasse behoren van mensen die zich een kaartje van 255 euro kunnen permitteren?
Ap Zwinkels, Leiden
Na het lezen van de brief van Ludo Grégoire in de krant van 28/4 voelde ik teleurstelling, maar geen verbazing. Ik herinner mij namelijk genoeg momenten op televisie waar witte Nederlanders die hier al hun hele leven wonen, werden ondertiteld op televisie. Vaak waren dit Nederlanders die dan geen ABN spraken, wat op zichzelf al een problematisch concept is. Nederlanders met een sterk Limburgs, Fries of Jordanees (Amsterdams) accent we Source: Volkskrant