In de week dat minister voor Klimaat en Energie (D66) zijn plannen presenteerde om de CO2-uitstoot drastisch naar beneden te brengen, nam D66 voorlopig afscheid van een andere diep gekoesterde wens: de gratis kinderopvang. Ouders die zich erop verheugd hadden dat ze hun kinderen vanaf komend jaar gratis konden laten opvangen, moeten nog minstens twee jaar langer wachten.
Het is een van de meest in het oog springende bezuinigingen uit de Voorjaarsnota die vrijdag werd gepresenteerd, en levert bij elkaar over de jaren heen 4,7 miljard euro op. Het uitstel is verstandig. De kinderopvang kampt nu al met personeelstekorten. Het is eenvoudig weg onmogelijk om alle kinderen van Nederland nu te garanderen dat ze gratis kunnen worden opgevangen.
Tegelijkertijd is het jammer. De gratis kinderopvang zou ertoe moeten leiden dat elk kind naar de opvang kan, ook als de ouders niet werken. Het zou tegenstellingen in de samenleving moeten tegengaan en ervoor zorgen dat kinderen veel meer dan nu een gelijk uitgangspositie hebben in het leven.
Bovendien zou het voor ouders makkelijker worden om fulltime, of op zijn minst vier dagen te werken. Op dit moment is dat, gezien de hoge opvangkosten, voor veel ouders niet interessant. In het onderwijs en de zorg is een driedaagse werkweek vaak de norm. Als die norm dankzij de gratis kinderopvang verschuift, zouden de personeelstekorten daar snel minder worden.
Met de gratis kinderopvang zou ook het ingewikkelde systeem van de kinderopvangtoeslag ten grave kunnen worden gedragen. Dat was misschien nog wel de grootste winst. Er is geen overheidsbeleid bekend dat de afgelopen jaren zoveel leed heeft berokkend.
Het zou goed zijn als het kabinet nadenkt hoe bovenstaande positieve effecten alsnog gerealiseerd kunnen worden. De groeiende ongelijkheid, de deeltijdcultuur en de toeslagen vragen om krachtig beleid.
Ook in deze Voorjaarsnota slaagt het kabinet er niet in om een eerste aanzet te doen voor wat zo hard nodig is: een drastische vereenvoudiging van de relatie tussen overheid en burger. Voormalig GroenLinks-Kamerlid Bart Snels, die is aangesteld om nieuwe misstanden bij de Belastingdienst te voorkomen, riep begin deze week op om zo snel mogelijk met een alternatief te komen voor het toeslagenstelsel.
Dat stelsel leidt niet alleen tot misstanden zoals in de kindertoeslagaffaire, maar ook tot fundamentele ongelijkheid. Veel burgers vragen geen toeslagen aan omdat ze hun weg in het bureaucratische doolhof niet kunnen vinden. Bestaanszekerheid zou een recht moeten zijn dat je als burger automatisch toekomt, in plaats van een mogelijkheid waarvoor je een niet geringe administratieve inspanning moet leveren en waarbij je, zoals de toeslagenaffaire heeft geleerd, grote risico's loopt. Snels verwees naar de commissie Sociaal Minimum, die op initiatief van Kamerlid Pieter Omtzigt is ingesteld.
Je zou hopen dat het kabinet op elk terrein vereenvoudiging en een duidelijke, overzichtelijke relatie met haar burgers nastreeft. In Groningen komt het kabinet met een drastische versimpeling van de schadeafhandeling. Dat is winst, ook al komt het pas op het allerlaatste moment.
De klimaatmaatregelen van minister Jetten dreigen daarentegen, vanwege zijn ijver om pijn bij de burger te voorkomen, te complex te worden. Jetten kiest vooral voor subsidies en minder voor beprijzing (hogere belastingen op milieuvervuilende activiteiten). Sympathiek, maar minder effectief. En bovenal potentieel oneerlijk. Want net als bij het toeslagenstelsel weet ook hier niet elke Nederlander de weg naar het overheidsgeld even makkelijk te vinden.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden