De Soedanezen hebben hun paspoorten bij de ambassade achtergelaten vanwege een visumaanvraag. Normaal gesproken duurt die procedure zo’n twee tot drie weken. Toen de gevechten uitbraken en de ambassade de deuren sloot, probeerden de Soedanezen het ambassadepersoneel te pakken te krijgen, aanvankelijk zonder succes. Uiteindelijk kreeg een van hen via Facebook te horen dat ze een nieuw paspoort moest aanvragen bij de lokale autoriteiten. Die functioneren echter ook niet meer vanwege de gevechten, waardoor zij nu nergens naartoe kunnen vluchten.
The only official response we received from the #Dutch authorities "We advise you to apply for a new passport with your local authorities". I do not have words to describe how humiliating, delusional and disgusting this is. Parallel reality. pic.twitter.com/gQhO3xLkZC
Nederland is niet het enige land dat paspoorten in de inmiddels gesloten ambassade heeft liggen. Op sociale media circuleren meerdere berichten van Soedanezen die ambassades van onder meer Duitsland, Zweden en Groot-Brittannië om hulp vragen. Nadat op 19 april de gevechten waren uitgebroken tussen het leger en de RSF, sloten vrijwel alle ambassades of consulaten de deuren. Zo ook Nederland.
Aanvankelijk zei het ministerie van Buitenlandse Zaken dat zij niets anders kunnen doen dan de gedupeerde Soedanezen te adviseren om een nieuw paspoort aan te vragen. Maar na vragen van de Volkskrant zegt het nu toch ook te onderzoeken of de Soedanezen een tijdelijk nooddocument kunnen krijgen, hoewel ‘de praktische haalbaarheid van dat plan op dit moment erg beperkt is’, aldus een woordvoerder. ‘We willen best helpen, maar het moet wel kunnen. Het is echt heel moeilijk om dit op afstand te regelen.’
Pas als de veiligheidssituatie in Soedan verbetert, zegt het ministerie weer mensen naar de ambassade in Khartoem te kunnen sturen. ‘Dat zie ik niet tussen nu en twee dagen gebeuren’, zegt de woordvoerder. ‘Wij zijn nu vooral bezig om mensen uit Soedan weg te halen, in plaats van terug te brengen.’ De afgelopen dagen heeft de Nederlandse regering het grootste deel van de 150 bij het ministerie bekende Nederlanders in Soedan geëvacueerd. Het ministerie evacueerde ook nog ruim honderd mensen van andere nationaliteiten uit Soedan.
Over de auteur
Joost Bastmeijer is correspondent Afrika voor de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
Mensenrechtenadvocaat Liesbeth Zegveld meent dat er meer moet gebeuren om de Soedanese gedupeerden te helpen. ‘Het is erg problematisch dat mensen nu niet kunnen reizen en mogelijk zelfs in levensgevaar kunnen komen’, zegt zij. Volgens Zegveld heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken een groot moreel, en mogelijk ook juridisch probleem. ‘Het is hun primaire plicht om dit goed te regelen, want zij hebben de paspoorten feitelijk in hun bezit.’ Als het ministerie van plan was hun een visum te verstrekken, is er volgens de advocaat een wettelijke inspanningsverplichting om ervoor te zorgen dat zij de juiste reispapieren hebben. ‘Ik solliciteer niet naar zaken, maar het ligt wel voor de hand dat de Soedanese gedupeerden daar werk van maken. Anders zitten ze vast.’
Tot de Soedanezen wier paspoort in de ambassade in Khartoem ligt, behoren de wetenschappers Sara Abdalla en Ali Elhaj. Ook zij zijn van mening dat Nederland nog niet alle mogelijkheden heeft uitgeput. ‘De beveiligers van de ambassade zijn er gewoon nog’, zegt Elhaj. ‘Zij kunnen zo de ambassade in om de paspoorten te pakken en aan ons te geven.’ Volgens Abdalla kan Nederland hun ook vanuit Den Haag een tijdelijk reisdocument verstrekken. ‘En als dat niet lukt, hoop ik dat ze ons mee kunnen nemen als onderdeel van hun evacuatieprogramma.’
Sara Abdalla (34): ‘Mijn broer is inmiddels naar Egypte vertrokken’
‘Zodra de gevechten uitbraken, heb ik meermaals contact gezocht met de Nederlandse autoriteiten. Ik had mijn paspoort bij de ambassade ingeleverd zodat ik naar Delft kon reizen voor een bezoek aan het kennis- en opleidingscentrum voor water van Unesco in Delft.
‘Uiteindelijk lieten ze via een bericht op Facebook weten dat ik een nieuw paspoort moest aanvragen bij de lokale autoriteiten, terwijl ze weten dat er hier in Soedan een oorlog wordt uitgevochten. Aan dat advies heb ik niets. Ze zeiden niet eens dat ze nog hun best zouden doen om te kijken naar andere oplossingen. Het is pijnlijk dat ze niet aan ons hebben gedacht.
‘Mijn broer is inmiddels naar Egypte vertrokken, maar mijn ouders en nicht hebben besloten uit solidariteit bij mij in Khartoem te blijven. We schuilen in hun huis in het noorden van de stad, waar nog altijd wordt gevochten. Onze wijk is onveilig, en er komt al dertien dagen geen water meer uit de kraan. We moeten steeds naar buiten om water te halen, maar dat is gevaarlijk. 100 meter van ons huis zijn vandaag nog twee militairen van het leger doodgeschoten.
‘We blijven voorlopig nog in Khartoem, tot er meer duidelijkheid is over mijn paspoort. Ik hoop dat ze me een document kunnen geven waarmee ik alsnog de grens over kan. Als dat niet lukt, hoop ik dat ze ons mee kunnen nemen als onderdeel van hun evacuatieprogramma.’
Ali Elhaj (33): ‘Straks heb ik geen andere keuze dan op een illegale manier te vertrekken’
‘Hoewel ik Khartoem ben ontvlucht, heeft het voor mij nog geen zin om al naar Port Soedan te reizen. Van daaruit kun je de Rode Zee oversteken naar Saoedi-Arabië, maar daar heb je wel een paspoort voor nodig. En dat heb ik niet. Ik verblijf nu, samen met mijn zus en haar vijf kinderen, in een klein dorp aan de oostkant van de Nijl, 200 kilometer ten zuiden van de hoofdstad. Mijn vrouw en kinderen zitten aan de andere kant van de rivier, maar ik kan me niet bij hen voegen omdat alle bruggen door de twee vechtende legers zijn afgesloten.
‘Omdat ik wetenschappelijk onderzoek doe in Turkije, ben ik een procedure begonnen om mijn vrouw en kinderen naar Turkije te krijgen. Haar paspoort ligt om die reden in de dichte ambassade van Turkije – ze zit dus in hetzelfde schuitje. Om die reden kan zij ook niet verder reizen.
‘Toch wordt de situatie hier langzaamaan onhoudbaar, ik heb het gevoel dat ik iets moet doen. Ik wacht nog tot volgende week op nieuws van de Nederlandse ambassade, daarna ga ik toch maar door naar Port Soedan. Als dat niet lukt, heb ik geen andere keuze dan op een illegale manier te vertrekken naar een veilig land als Engeland of Nederland. De situatie hier in Soedan is erg slecht, ik zie geen andere uitweg.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden