Het kabinet gaat verkeersboetes met 10 procent verhogen. Ook komt er meer geld voor onderhoud en aanschaf van nieuwe flitspalen en trajectcontroles. Het kabinet hoopt met deze maatregelen voor 2029 800 miljoen euro extra binnen te halen.
De inkomsten uit verkeersboetes zouden de komende jaren juist teruglopen doordat veel trajectcontroles en flitspalen onderhoud nodig hebben. Er kan dan minder gecontroleerd worden. De aangekondigde maatregelen moeten dit tekort gaan dichten.
Wian Slendebroek
Het kabinet bezuinigt vanaf 2025 jaarlijks 24,3 miljoen euro op de rijksmediabijdrage landelijke omroepen, de subsidie voor de Nederlandse Publieke Omroep (NPO). Dat komt neer op een bezuiniging van zo’n 2,8 procent. Structureel gaat er vanaf 2029 13 miljoen euro van de rijksmediabijdrage af. Om de gemiste inkomsten te compenseren, krijgt de NPO van het kabinet de ruimte om meer inkomsten te genereren uit reclames.
De verlaging is een van de bezuinigingsmaatregelen die het kabinet neemt om de gevolgen van de stijgende lonen en prijzen en de oplopende rente op de staatsschuld op te vangen. Vrijwel alle ministeries moeten daar in meer of mindere mate aan bijdragen.
Maarten Albers
Veel hulpbehoevenden die gebruikmaken van bijvoorbeeld dagbesteding of huishoudelijke hulp gaan daar meer voor betalen dan nu het geval is. Met de herinvoering van inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) denkt het kabinet jaarlijks 100 miljoen euro te besparen, blijkt uit de voorjaarsnota.
Op dit moment betaalt iedereen nog een vaste bijdrage van maximaal 19 euro per maand, maar vanaf 2025 wordt die eigen bijdrage weer afhankelijk van de hoogte van het inkomen. Dit was tot 2019 ook het geval. Dat betekent voor veel hulpbehoevenden een verhoging van het maandelijkse bedrag. De eigen bijdrage kan voor hogere inkomens oplopen tot 255 euro per maand.
Staatssecretaris van Volksgezondheid Maarten van Ooijen had het plan al in november aangekondigd. Van Ooijen zei dat hij met de herinvoering de Wmo betaalbaar wil houden. Uit onderzoek bleek dat de kosten door het vaste tarief met 400 miljoen euro zijn gestegen. Dat kwam onder meer doordat mensen die toch al Wmo-hulp kregen extra huishoudelijke hulp erbij namen omdat ze dat niets extra’s kost.
Hessel von Piekartz
Lees hier het artikel dat in november verscheen over de herinvoering van de eigen bijdrage voor huishoudelijke hulp.
Het ministerie van Sociale Zaken schrapt in 2026 het fiscale voordeel voor bedrijven die ouderen en mensen met een beperking in dienst nemen. Het Loonkostenvoordeel (LKV) zou onvoldoende bijdragen aan een hogere werkgelegenheid bij kwetsbare groepen, bleek uit een evaluatie van eind 2021. In de voorjaarsnota wordt daarom aangekondigd dat de regeling verdwijnt.
Het schrappen van het LKV is onderdeel van het maatregelenpakket dat het kabinet doorvoert om de hogere rentelasten van 2,5 miljard per jaar te compenseren. Eerder werd ook al duidelijk dat het Stap-budget, waarmee mensen zich kunnen bijscholen, verdwijnt. Dat levert zo’n 200 miljoen euro op. Het is nog niet duidelijk hoeveel het schrappen van het LKV bespaart.
Bij de zoektocht naar miljarden heeft het kabinet verder de zogenoemde kaasschaafmethode toegepast, waardoor grote bezuinigingen voorlopig achterwege blijven. De tegenvallende begrotingscijfers, die worden veroorzaakt door extra uitgaven aan rente, asiel, Groningen en de oorlog in Oekraïne, worden deels gecompenseerd door meevallers bij Sociale Zaken en Onderwijs, waar het aantal leerlingen en studenten lager uitvalt dan geraamd.
Het kabinet geeft daarnaast minder uit aan uitkeringen. Door de oversterfte is er bijvoorbeeld een meevaller van ruim 250 miljoen bij de AOW. Verder is er op sommige ministeries sprake van ‘onderuitputting’, waardoor niet al het geld dat was begroot, ook al is uitgegeven.
Frank Hendrickx
Zorgmedewerkers die in de eerste coronagolf covid opliepen en daardoor twee jaar later nog altijd niet kunnen werken, komen in aanmerking voor een bedrag van 15 duizend euro.
Minister Conny Helder van Langdurige Zorg kondigde eerder al aangekondigd aan dat ze met een nationale regeling zou komen, nadat de oppositie in de Tweede Kamer daarop had aangedrongen. De regeling is specifiek bedoeld voor zorgmedewerkers die corona opliepen in de eerste golf, omdat zij in een ‘zeer uitzonderlijke situatie’ moesten werken waarin nog weinig bekend was over het virus en de risico’s.
Het kabinet komt vanuit een ‘morele verplichting’ met de financiële ondersteuning, maar wijst aansprakelijkheid voor de opgelopen gezondheidsschade af. De minister wees daarvoor eerder naar een advies van de Raad van State waarin de werkgevers, zoals ziekenhuizen en verpleeghuizen, als aansprakelijke partij werden genoemd.
Het is niet duidelijk hoeveel zorgmedewerkers precies in aanmerking komen voor de financiële steun. Volgens vakbond FNV zouden inmiddels zeker duizend zorgmedewerkers zijn ontslagen vanwege postcovidklachten. In september moet er een aanvraagloket zijn geopend waar zorgmedewerkers terecht kunnen.
Vakbonden FNV en CNV hadden om bijna 23 duizend euro tegemoetkoming gevraagd. Die eis werd in de rechtbank afgewezen omdat het recht op vergoeding ‘van geval tot geval’ moest worden bekeken. Zij vinden dat de vergoeding zoals nu is voorgesteld geen recht doet aan de morele plicht die het kabinet heeft. Bovendien heeft het volgens hen te lang geduurd voor er een regeling kwam.
Hessel von Piekartz
Lees ook: Zoveel kost postcovid de maatschappij (en de patiënt zelf)
Door verschillende bezuinigingen blijft de begrotingstekort tot 2026 redelijk stabiel. Dit jaar stijgt het begrotingstekort naar 2,4 procent. Na dit jaar zal het begrotingstekort meer dan 3 procent zijn. De Europese Unie heeft de regel dat landen niet boven dit percentage mogen uitkomen. Bij ongewijzigd beleid zou dit wel gebeuren.
Europa wil ook dat de staatsschuld beperkt blijft tot 60 procent van het Bruto Binnenlands Product. De verwachting is dat Nederland in 2030 boven deze grens uitkomt. ‘Het kabinet heeft in zijn coalitieakkoord bewust gekozen voor een expansief begrotingsbeleid. Het kabinet accepteert een tijdelijke verslechtering van de overheidsfinanciën omdat deze investeringen bijdragen aan de welvaart van toekomstige generaties’, schrijft het kabinet vandaag aan de Kamer over de nieuwe berekeningen.
Overigens had het kabinet verwacht dat dit jaar het begrotingstekort sneller zou stijgen. Doordat de economie een stuk sneller groeide dan verwacht, viel dit percentage mee voor het kabinet.
Wian Slendebroek
Het kabinet reserveert in de voorjaarsnota 122 miljoen om een ‘eenmalig gebaar van erkenning’ te geven aan Surinamers met een onvolledige AOW-opbouw. De ministerraad neemt dit voorjaar nog een definitief besluit over de regeling.
De eenmalige uitkering is bedoeld voor Surinaamse Nederlanders die voor de onafhankelijkheid van Suriname in 1975 naar Nederland kwamen. Zij waren bij hun pensioen in de veronderstelling dat zij volledig AOW hadden opgebouwd, maar hadden dat niet gedaan voor hun jaren in Suriname. De uitkering is immers alleen bedoeld voor ‘ingezetenen van Nederland’.
Gemiddeld zijn hun AOW-uitkeringen nu tussen de 16 en 18 procent lager. De groep ervaart dat als een groot onrecht.
De discussie over het al dan niet compenseren van deze groep loopt al jaren. In 2021 besloot een commissie onder leiding van oud-PvdA-politica Joyce Sylvester dat het AOW-gat moet worden gerepareerd en dat er daarnaast een eenmalige uitkering moest komen als gebaar van erkenning. De commissie drong aan snel te handelen omdat de groep steeds ouder wordt en kleiner.
Het kabinet vroeg daarop advies aan de Raad van State. Die concludeerde dat de korting op de uitkeringen juridisch gezien klopt. Het repareren van het AOW-gat zou een precedent kunnen scheppen om ook andere groepen in de toekomst te compenseren voor een gat in hun AOW-opbouw.
Nu wil het kabinet desondanks een deel van het advies van de commissie Sylvester in de praktijk brengen en komt er wél een eenmalig bedrag, maar geen structurele compensatieregeling. Het is nog onduidelijk hoe hoog het uitgekeerde bedrag gaat worden en wie dit precies ontvangen.
Hessel von Piekartz
Lees ook: Kamer wil spoed met AOW-compensatie voor Surinaamse Nederlanders
Vandaag heeft het kabinet de Volkskrant