Nu de meivakantie is begonnen, zijn alle ogen weer gericht op Schiphol. De problemen lijken onder controle, op een uitzondering na: de bagagekelder. Daar gist ongenoegen over het schamele salaris en de kapotte hulpmiddelen. En niet alleen bij het personeel.
De eerste keer dat Edwin van der Linden (54) de bagagekelder van Schiphol binnenliep, haalde hij opgelucht adem. De hr-directeur van afhandelaar Viggo kwam uit de verzekeringsbranche en had allerlei clichébeelden over deze plek. ‘Ik verwachtte een donkere kelder waar alles met de hand gebeurde. Dat viel duizend procent mee.’
Het is maandagochtend. Van der Linden staat in een van de vier bagagekelders van Schiphol en het is er inderdaad allesbehalve donker. Fel tl-licht schijnt hem tegemoet. Tientallen mannen staan verspreid door de hal bij lopende banden waar bagage afrolt. Op de achtergrond klinkt onophoudelijk het gebrom van tilmachines.
Over de auteur
Ashwant Nandram is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft veel over de luchtvaart en het spoor. In 2020 won hij de journalistiekprijs de Tegel.
Sinds de luchthaven een jaar geleden volkomen vastliep vanwege een nijpend tekort aan beveiligers is iedereen doordrongen van het belang van tevreden personeel. Wat de beveiligers betreft, is dat aardig gelukt: zij verdienen nu ruim 17 euro per uur, zo’n 40 procent meer dan een jaar eerder.
Maar een groep is achtergebleven: de 3.500 grondmedewerkers. Dat is personeel dat reizigers incheckt of bagage verwerkt. Terwijl Schiphol weer op volle toeren draait, blijft hun positie een grote zorg. Als het raderwerk van de luchthaven deze zomer érgens vastloopt, dan is het hoogstwaarschijnlijk hier, in de bagagekelder. Nu al zijn er tekorten bij enkele afhandelbedrijven, en dat levert chagrijn op, niet alleen bij het personeel, maar ook bij werkgevers.
Het is af te lezen aan het gezicht van Van der Linden, die naast hr-directeur bij Viggo ook voorzitter is van de Werkgeversvereniging Passagiers- en Bagageafhandeling Luchtvaart. Zijn personeel verdient een minimumloon van 11,78 euro en dat vindt Van der Linden – net als de luchthaven, vakbonden en de Tweede Kamer – een schamel uurloon. ‘Het gevolg van een race to the bottom.’
Maar de werkgeversvoorman zit klem. De cao-salarissen zijn vastgelegd tot 2025 en om die te verhogen moeten zijn klanten, de vliegmaatschappijen, meer betalen. Dat gebeurt niet. ‘Iedereen houdt elkaar in een greep. Stel dat Transavia meer betaalt voor de afhandeling, en TUI doet dat niet, dan worden Transavia-tickets duurder. Je lost dit alleen op als álle maatschappijen wat meer gaan betalen.’ Maar die vinden het een zaak tussen werkgever en werknemer.
Ook de vakbonden zijn met handen en voeten gebonden: sinds het tekenen van cao mogen ze niet actievoeren. Muitende FNV’ers probeerden begin april een wilde staking uit te roepen, maar die werd bij gebrek aan animo op het laatste moment afgelast. Is er een uitweg uit de impasse? Van der Linden slaakt een diepe zucht. ‘We praten al maanden, maar de boel zit muurvast.’
Grondmedewerkers moeten voorlopig dus genoegen nemen met 12 euro per uur. Dat is volgens medewerker Ephraïm Roemelé (40) ‘balen’. ‘Als je weet dat je collega’s bij de beveiliging 5 euro meer verdienen, dan motiveert dat niet echt.’ Het lage loon zorgt bovendien voor een krappe bezetting en verhoogde werkdruk. En dat merken ze maandagochtend op de werkvloer. Roemelé: ‘We moeten de komende twee uur 8 vluchten afhandelen en staan met vier man. Dat is niet genoeg.’ Iets dat Van der Linden als Viggo-baas op zijn beurt weerspreekt. ‘Viggo zit erg ruim in de bezetting.’
Roemelé en zijn collega’s werken in de buik van Schiphol, onder de glimmende vertrekhal met haar fonkelende taxfreeshops. Hun taak is ogenschijnlijk simpel: de gearriveerde koffers van de band halen en in een kar leggen. Op papier hoeft daar geen mensenhand aan te pas te komen: zo wordt het gros van de koffers van de band geplukt door een oranjegekleurde robotarm. ‘Handig ding hoor,’ zegt bagagemedewerker Ronald Blijswijk (42) met uitgestreken gezicht, ‘als-ie geen storing heeft.’
Al snel wordt duidelijk wat hij bedoelt. Hij wil 63 koffers voor een vlucht naar Rome op een kar leggen, maar na twee koffers glipt de derde uit de robothand. Hij valt 2 meter naar beneden en ploft neer op de grond. Blijswijk heft zijn handen in de lucht, zet de machine stil en legt de koffer zelf in de kar.
Nog problematischer zijn de zestien ‘priority’-koffers die ook naar Rome moeten, maar op een aparte kar naar het vliegtuig moeten worden vervoerd. Er hangen zogenoemde tilhulpen klaar om dat proces te vergemakkelijken. Die kunnen zich vacuümzuigen aan de buitenkant van de koffer.
In potentie een ideale manier om het tilwerk te vermijden, ware het niet dat bijna ieder apparaat dat Roemelé laat zien defect blijkt. De apparaten die wel werken, kunnen bovendien spontaan losschieten en op gevaarlijke wijze terugzwiepen. ‘Niet gebruiken’, drukten collega’s hem op zijn eerste werkdag op het hart, ‘die dingen zijn levensgevaarlijk’.
En zo komt het dat, alle technologische ontwikkelingen ten spijt, er deze ochtend honderden koffers met de hand worden getild. Dat is veel te zwaar en niet de bedoeling, oordeelde de Arbeidsinspectie vorige maand. Zij eist dat het werk in de kelder binnen twee jaar wordt geautomatiseerd.
Van der Linden benadrukt dat de apparaten in de hal niet van de afhandelbedrijven, maar van ‘huisbaas Schiphol’ zijn. ‘Zonder toestemming mogen we geen punaise in de muur prikken.’ Een woordvoerder van de luchthaven belooft dat de kapotte apparaten in 2024 zijn gerepareerd. Maar het volledig mechaniseren noemt de Schiphol ‘een enorme opgave’. ‘We kennen wereldwijd geen luchthaven waar de bagageafhandeling volledig is geautomatiseerd.’ Het broedt wel op ‘nieuwe oplossingen’ om het werk minder zwaar te maken.
Desondanks probeert Van der Linden het werk voor zijn Viggo-medewerkers aantrekkelijk te houden. Zo hebben ze elektrisch materieel ingekocht voor op het platform, en doet hij soms wat extra’s om de werksfeer een impuls te geven, zoals het uitdelen van tompoezen op Koningsdag.
Gelukkig voor de vakantieganger zijn er toch nog mensen bereid voor een minimumloon koffers te tillen. Daar verschijnt Peter Eboigbe (36), een Engelssprekende Nigeriaan die vandaag aan zijn tweede werkdag begint. Bij groothandel Sligro verdiende hij 13,90 per uur, ruim 2 euro meer dan de 11,84 euro die hij nu krijgt. ‘Ik zei bij het uitzendbureau nog dat dit wel heel laag was, maar daar haalden ze hun schouders op.’
Maar hier kan Eboigbe zijn eigen uren bepalen. Handig nu hij een jong dochtertje heeft. Monter: ‘Ik wil vooral gelukkig zijn. ’s Ochtends opstaan en zin hebben in mijn werkdag.’ Of dat hier gaat lukken? Eboigbe kijkt bedenkelijk om zich heen. ‘Daar ga ik de komende weken achter komen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden