Dat heeft de rechtbank in Den Haag beslist in een kort geding dat tegen de 41-jarige donor Jonathan was aangespannen. Ook moet Jonathan per direct al zijn advertenties verwijderen waarin hij zich aanbiedt als donor en moet hij zich terugtrekken uit alle groepen op sociale media waar hij zijn donorschap uitvent. Hij moet aan nieuwe wensouders laten weten dat hij niet meer beschikbaar is als spermadonor. Ook hieraan zijn, bij overtreding, hoge geldboetes verbonden. Aan de Stichting Donorkind moet hij een overzicht geven van alle klinieken waar hij heeft gedoneerd. Die klinieken moet hij, verwijzend naar de rechterlijke uitspraak, laten weten dat hij niet meer zal doneren.
In een kort geding eisten de 38-jarige moeder Eva (niet haar echte naam) en de Stichting Donorkind dat Jonathan per direct stopt met het aanbieden van sperma aan nieuwe wensouders. Ze maken zich zorgen om de psychosociale gevolgen voor de donorkinderen (van wie de meesten nog relatief jong zijn), omdat zij zich straks moeten verhouden tot hun honderden halfbroers en -zussen. Ook zijn ze bezorgd over het risico op inteelt, nu er in Nederland zoveel aan elkaar verwante kinderen rondlopen.
Jonathan ziet dit probleem niet, zei hij twee weken geleden in de Haagse rechtbank. Volgens zijn advocaat Richard van der Zwan heeft hij goed contact met al zijn donorkinderen. ‘Zij zien die grote familie juist als een plus.’ Donor Jonathan woonde de afgelopen jaren onder meer bevallingen, doopsels, eerste communies, het afzwemmen en groep-8-musicals bij. Hij ontmoet veel kinderen en ouders jaarlijks op een familiedag. Op Vaderdag krijgt hij elk jaar tientallen pakketjes opgestuurd met knutselwerkjes.’
Op de zitting verzette Jonathan zich tegen de eis om per direct te stoppen als donor voor nieuwe aanvragen. Die eis voelt als een inbreuk op zijn lichamelijke integriteit, zei zijn advocaat. De vrijheid om nieuw leven te creëren moet ‘prevaleren’, betoogde de raadsman. ‘Zoals je ook kunt kiezen voor abortus.’
Maar volgens de rechtbank heeft Jonathan ‘een ernstige inbreuk’ gemaakt op het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de kinderen en hun ouders, zoals dat is gewaarborgd in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Door te blijven doneren, zou hij hun emotionele en gezondheidsbelangen verder schaden.
De 41-jarige Jonathan heeft jarenlang kunnen profiteren van de gebrekkige controle en registratie in de wereld van de zaaddonoren. In Nederland mag een donor maximaal 25 kinderen verwekken, maar dit wordt nergens centraal geregistreerd. Omdat de klinieken met eigen registratiesystemen werken, kan één donor op die manier per vruchtbaarheidskliniek 25 nakomelingen verwekken. Bovendien vinden donoren en wensmoeders elkaar zelf ook via daarvoor opgerichte websites en sociale media. Daarop is geen enkel toezicht. Zo groeide het aantal nakomelingen bij Jonathan uit tot een veronderstelde 550 - hij sprak dit aantal in de rechtszaal niet tegen.
Wel verzette hij zich tegen het beeld dat van hem zou zijn geschetst: ‘Ik word neergezet als een soort dolle stier die voortplantingsdrang zou hebben.’ In werkelijkheid wil hij slechts vrouwen en stellen met een kinderwens helpen. Zelf groeide Jonathan op in een groot gezin, zonder al te veel weelde. Maar volgens zijn advocaat ‘voelde hij zich steenrijk, omdat hij zijn familie had.’
Tot verbijstering van de aanwezige moeders en stellen beschreef Jonathan zijn donorschap in de rechtszaal als ‘een geheel nieuw concept’. De nieuwste trend is volgens hem ‘de bekende donor-plus’: een spermadonor zoals hij, die buiten klinieken om kinderen verwekt en ook een rol speelt in hun leven. ‘We moeten kijken hoe we dat als samenleving vormgeven en bespreekbaar maken. Ik geef daar nu handvatten aan.’
Een poging om er onderling uit te komen tussen de twee partijen, liep op nieuws uit in de rechtszaal. Jonathan wilde daarop wel toezeggen dat hij zich niet meer aanbiedt als donor en zijn online advertenties verwijdert. ‘Maar als iemand in de toekomst tegen me zegt: ik weet dat je veel kinderen hebt, maar ik wil toch je hulp, dan wil ik wel de vrijheid houden om toch te kunnen doneren.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden