‘Een leefbare aarde voor toekomstige generaties, daar zorgt Klimaatminister Rob Jetten voor’, ronkten de sociale mediakanalen van D66 woensdag na de presentatie van de 122 maatregelen om in 2030 aan de klimaatdoelstellingen te voldoen. ‘Dit is waarom D66 in het kabinet zit’, twitterde het ene na het andere enthousiaste D66-Kamerlid.
Onbedoeld laat die reactie ook zien dat D66-Kamerleden blijkbaar moeten uitleggen waarom ze nog in dit kabinet zitten. Veel plezier heeft de partij dan ook niet gehad van Rutte IV, dat tot stand kwam nadat VVD en CDA een hernieuwde samenwerking met de ChristenUnie doordrukten, terwijl D66 liever met PvdA en GroenLinks in zee was gegaan. De gemeenteraads- en Provinciale Statenverkiezingen gingen daarna verloren en de waarderingscijfers van partijleider Sigrid Kaag zijn gekelderd.
Over de auteur
Frank Hendrickx is politiek verslaggever voor de Volkskrant. In 2022 kreeg hij de journalistieke prijs de Tegel voor zijn onthullingen over de mondkapjesdeal van Sywert van Lienden. Hendrickx was correspondent in de VS en Rusland.
De afgelopen weken waren een nieuwe beproeving. D66 stemde ermee in dat het CDA ‘op termijn’ wil heronderhandelen over de door Kaag tijdens de formatie afgedwongen stikstofdoelstelling om in 2030 de uitstoot te halveren. Het leidde tot aanzwellend gemor en meer twijfel over de betrokkenheid bij Rutte IV. De oppositie verklaarde het kabinet al halfdood.
De D66-top ziet nog steeds leven in het kabinet, verraden de reacties op Jettens klimaatpakket. Critici mogen wijzen op alle losse eindjes (waaronder de onduidelijkheid over de bijdrage die de landbouwsector gaat leveren aan het verminderen van de CO2-uitstoot), D66’ers willen daar niets van weten. ‘Trots!', oordeelde D66-fractievoorzitter Jan Paternotte. ‘Rob Jetten en zijn collega’s zetten Nederland definitief in de groene kopgroep van de wereld.’
Het breed uitgemeten enthousiasme valt niet helemaal los te zien van de politieke motieven van D66 om dit kabinet te stutten. Net als VVD en CDA heeft de partij van Kaag, die in de peilingen kwakkelt, weinig te winnen bij nieuwe verkiezingen op korte termijn. Met een BBB die de electorale wind vol in die zeilen heeft, is de timing daarvoor slechter dan ooit. Bij D66 leeft toch al de vrees dat iedere verkiezing een stap dichter naar onbestuurbaarheid is.
Daar komt bij dat er grote twijfels zijn of de huidige partijleider Sigrid Kaag er warm voor loopt om nog eens lijsttrekker te worden. Haar meest voor de hand liggende opvolgers – Jetten en minister van Defensie Kajsa Ollongren – zitten in het kabinet. Een bloedig einde van Rutte IV kan ook negatief op hen afstralen. Het belangrijkste argument dat D66 bij verkiezingscampagnes inzet tegen electorale rivalen als GroenLinks en Partij voor de Dieren is bovendien dat die partijen altijd aan de zijlijn staan, terwijl D66 wel verantwoordelijkheid neemt.
Jetten zelf lijkt evenmin rekening te houden met een beperkte houdbaarheidsdatum van zijn ministerschap. De ambitieuze bewindsman kondigde woensdag juist aan dat hij voortaan vier keer per jaar een persconferentie wil over het klimaatbeleid vol ‘optimistisch en positief nieuws over hoe we dit land schoon en leefbaar kunnen doorgeven’.
Met evenveel geestdrift kondigde D66-staatssecretaris Hans Vijlbrief eerder deze week aan dat hij een einde wil maken aan het gesol met de Groningers bij het herstel van de aardbevingsschade. Minister van Defensie Ollongren wijst ondertussen bij voortduring op de Nederlandse verantwoordelijkheid om Oekraïne te steunen in de oorlog met Rusland. Een kabinetsval valt dan moeilijk uit te leggen.
De andere coalitiepartijen zullen het met belangstelling gadeslaan. Er staan nog moeizame onderhandelingen over onder andere het stikstof- en asielbeleid op het programma, maar weinig wijst erop dat D66 het voortbestaan van Rutte IV in de waagschaal wil leggen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden