Met klimaatplan van minister Rob Jetten is een bedrag van 28 miljard euro gemoeid. Het plan behelst een combinatie van extra heffingen en subsidies. Op die manier wil de overheid er zeker van zijn dat in 2030 de uitstoot van CO2 minstens 55 procent lager ligt dan in 1990. Liever ligt die reductie volgens het kabinet op 60 procent. Het klimaatpakket is volgens het kabinet ‘ambitieus, rechtvaardig en uitvoerbaar’.
Dat het ambitieus is, is een analyse die zowel voor- als tegenstanders van het plan delen. Over de karakteriseringen ‘rechtvaardig’ en ‘uitvoerbaar’ klinken bij belangengroepen meer twijfels. Milieuorganisaties vinden de plannen een stap in de goede richting, maar willen dat de CO2-reductie nog sneller gaat en dat de rekening anders wordt verdeeld.
Zo is Milieudefensie van mening dat grote bedrijven die recordwinsten boeken en veel uitstoten, geen subsidie mogen krijgen om hun productieproces duurzamer te maken. Directeur Donald Pols: ‘Laat deze grote vervuilers meer betalen voor hun CO2-uitstoot en hun eigen verduurzaming.’
Natuur & Milieu deelt die mening. Het klimaatplan zou vooral uit moeten gaan van het belasten van vervuiling, maar de organisatie vindt het ‘zorgwekkend’ dat het kabinet ‘nog steeds de omslag niet volledig maakt’. De rekening komt bij de hele samenleving te liggen, constateert Natuur & Milieu, en niet ‘bij de bedrijven en consumenten die het meeste vervuilen’.
Bovendien vindt de organisatie het ‘ronduit teleurstellend’ dat het plan om vanaf 2025 alleen nog maar elektrische auto’s toe te staan bij zakelijke lease niet in het pakket voorkomt. Ook vindt Natuur & Milieu dat er een belastingverhoging voor verre vluchten had moeten komen.
Belangorganisaties uit het bedrijfsleven vrezen dat de plannen van het kabinet averechts kunnen werken. Een belangrijke extra reductie (4 megaton) moet voortkomen uit energiebesparingen in de mobiliteit. Zo komt er een verplichting om meer biobrandstof bij te mengen bij benzine en geeft de overheid 600 miljoen subsidie voor de aanschaf van een tweedehands elektrische auto.
Branchevereniging van autohandelaren en -garages Bovag is daar kritisch op. Er geldt nu ook een subsidieregeling voor nieuwe elektrische auto’s, maar vooralsnog stopt die na 2024. Met Jettens plan dat alleen tweedehands auto’s subsidieert, blijft het elektrische wagenpark slechts behouden zegt Bovag, terwijl het groter zou moeten worden. Meer nieuwe elektrische auto’s leveren volgens Bovag immers ook meer tweedehands aanbod op over een paar jaar.
Ook kraakt Bovag de maatregel om de aanschafbelasting voor nieuwe auto’s te verhogen voor zowel auto’s met verbrandingsmotor als elektrische auto’s. Daardoor zullen consumenten minder snel een nieuwe elektrische auto kopen met ‘juist negatieve consequenties voor de verduurzaming van het wagenpark’, vreest Bovag.
Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland noemen het pakket van het kabinet ‘gebalanceerd’. Wel zijn de organisaties kritisch op een hogere belasting op gas. Veel ondernemers willen wel overstappen op duurzame alternatieven, zoals elektriciteit en waterstof, maar het duurt soms nog jaren voordat ze daar gebruik van kunnen maken. Zo zit het elektriciteitsnet in grote delen van Nederland vol.
Jacco Vonhof van MKB Nederland noemt een verhoging van de belasting op gas ‘een gewone lastenverzwaring’ zolang ondernemers die willen overstappen dat niet kunnen door omstandigheden waar ze zelf geen invloed op hebben: ‘Het jaagt onze ondernemers zonder enige rechtvaardigheid verder op kosten, terwijl het de klimaatdoelen geen stap dichterbij brengt.’
Energie-Nederland, de branchevereniging van energieleveranciers, is blij met de investering in waterstof. De vereniging heeft wel twijfels bij het plan om meer belasting te heffen op gas ten gunste van elektriciteit. Als gas minder rendabel wordt ‘kan dat de leveringszekerheid, die al onder druk staat, nog verder in gevaar brengen’.
De belangrijkste maatregelen uit het klimaatplan:
• Verhoging van de bijmengverplichting biobrandstoffen
• 600 miljoen euro subsidie om de tweedehandsmarkt voor elektrische auto’s te stimuleren
• Extra CO2-heffing blijft langer van kracht
• Strengere regels voor plastics
• Subsidie voor warmtepompen en -netten en een CO2-belasting per bedrijf in de glastuinbouw
• Extra geld voor het verduurzamen van de kwetsbaarste wijken
• Een verschuiving van de energiebelasting van elektriciteit naar gas
• Elektriciteitsmix in 2035 volledig CO2-vrij
• Verplichten batterijen bij grote zonneparken
• Meer groen gas
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden