‘Ja absoluut, we rijden nu door de stad Sfax, de tweede stad van het land. Om eerlijk te zijn denkt iedereen die ik spreek erover na om te vertrekken – West-Afrikanen die hier wonen, maar ook Tunesiërs zelf. Iedereen onder de 30 jaar of zonder werk wil weg. Elke nacht stappen tientallen mensen op boten om de oversteek naar het Italiaanse eiland Lampedusa te maken.
‘De mensen hier zijn teleurgesteld over wat ze in dit land kunnen bereiken. De jeugdwerkloosheid ligt rond de 40 procent en er is veel corruptie. Je hebt hier gewoon niet genoeg kansen als je niet tot de rijke bovenlaag behoort. Ik merk dat dat knaagt aan de eigenwaarde van mensen.
‘Tunesiërs hoopten na de Arabische lente dat ze door het verdrijven van hun dictator Ben Ali in 2011 werk zouden vinden en een beter bestaan konden opbouwen. Toch is de economische situatie niet verbeterd. Dat frustreert jongeren.
‘Ik spreek mensen die zeggen: ik doe alles wat je zou moeten doen om succesvol te worden en uiteindelijk krijg ik een salaris van rond de 300 euro. Daar kun je gewoon geen bestaan van opbouwen. Dan is het heel verleidelijk om bijvoorbeeld Frankrijk proberen te bereiken. Veel Tunesiërs hebben daar familie. Daar hebben ze ook geen fantastische baankansen, maar je verdient er wel meer en je loopt niet tegen die corruptie aan. Dat is toch een aangenamer beeld.’
‘President Kais Saied heeft in februari inderdaad een speech gegeven die je de rillingen over het lijf doet lopen. Volgens de president worden migranten uit Sub-Saharaanse landen door Europese landen naar Tunesië gelokt om de bevolking te vervangen, omvolking eigenlijk. Die speech had een enorme uitwerking. Het zorgde voor een enorm opgefokte sfeer.
‘Ik sprak lang met een jongen uit Ivoorkust. Hij vertelde dat hij de politie op zijn stoep had staan. De agenten vertelden hem dat zij orders hadden van de president om hem en zijn hoogzwangere vrouw op straat te zetten. Gelukkig kreeg hij hulp van zijn huisbaas en kon hij terugkeren naar zijn huis.
‘Ik kan niet checken of de president echt agenten heeft opgedragen om mensen uit huizen te halen, maar je kunt je voorstellen dat Afrikaanse migranten door deze verhalen nog meer vaart hebben om het land te verlaten.’
‘Ja, Europese landen, met het Italië van Giorgia Meloni voorop, willen dat Brussel een deal sluit met de Tunesische regering om migranten bij de grens tegen te houden. Een soort Turkijedeal, die de Europese Unie in 2016 sloot met de Turkse president Erdogan.
‘Tunesië wil voor zo’n deal wel de hoofdprijs. Saied lijkt namelijk bereid om te pokeren. Om de belabberde economie uit het slop te trekken wil Tunesië een lening van het Internationaal Monetair Fonds. Een eerder leningsvoorstel van 1,9 miljard dollar wees Saied af, omdat dat te betuttelend zou zijn. Dat is gek, want dat was het voorstel van de vorige Tunesische regering.
‘Met een migrantendeal in het vooruitzicht hoopt hij op Europese steun bij een nieuwe lening met betere voorwaarden. Eigenlijk is hij migranten aan het uitspelen als kaart in een pokerspel met de Europese leiders. Hij speelt nu hetzelfde spelletje als Erdogan en Loekasjenko van Belarus, die dit ook doen.’
‘Dat is moeilijk te zeggen. De kustwacht is goed getraind, maar heel corrupt. De mensensmokkelaars kennen de grenswachters die om te kopen zijn. Ook is het praktisch moeilijk om een zeegrens te sluiten. De bootjes die Tunesiërs gebruiken om op Lampedusa te komen, zijn klein en snel. Daarnaast vertrekken ze in de nacht, waardoor de migratie zich aan het zicht van de autoriteiten onttrekt.
‘De afstand tussen Lampedusa en Tunesië is niet zo groot. Mensen zijn minder lang onderweg en het aantal mensen dat omkomt is ook lager, maar dat betekent niet dat er weinig mensen overlijden. Ik was net bij een mortuarium dat helemaal bomvol lag. Er is plek voor 42 mensen, maar afgelopen week spoelden meer dan tweehonderd mensen aan. Dit blijft ook nog wel even zo. Vanaf mei is de zee een stuk kalmer, dan zitten we echt in het hoogseizoen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden