Nieuwe volkssport in Indonesië: speuren naar hedonistische ambtenaren op sociale media. Zoals de provinciale zorgbestuurder uit Lampung (Oost-Sumatra) met een Birkin-tas van luxemerk Hermès in haar hand (minstens 10 duizend euro); een trotse douanebaas uit Yogyakarta tussen zijn collectie oldtimers en motorfietsen, een vrome gevangenisdirectrice die businessclass naar Mekka vliegt.
Zulke vondsten worden gretig gedeeld, aangevuld met de salarisschaal van de desbetreffende ambtenaar (zelden meer dan 500 euro per maand) en hun jaarlijkse opgave van bezittingen die Indonesische ambtenaren verplicht moeten deponeren. De luxe levensstijl past doorgaans niet bij het officiële inkomen of vermogen; waarna schorsing volgt, een verhoor door de anticorruptiecommissie en vaak ontslag of vervolging.
Over de auteur
Noël van Bemmel is correspondent Zuidoost-Azië voor de Volkskrant. Hij woont in Denpasar. Eerder schreef hij over Amsterdam, reizen en defensie.
Het begon allemaal in februari toen een 20-jarige jongen een tiener in coma sloeg in Zuid-Jakarta. Socialemediagebruikers, waarvan er bijna 200 miljoen zijn in Indonesië, vroegen zich af hoe de jonge verdachte eigenlijk aan zo’n prijzige Jeep Wrangler kwam. Lang verhaal kort: diens vader, een belastingambtenaar, kon de herkomst van diverse miljoenen in zijn bankkluisje niet verklaren.
Niet veel later werd een douanier uit Makassar geschorst, nadat diens dochter op Instagram was gespot in een Balenciaga-truitje van 1.300 euro. Ook de hoogste baas van de belastingdienst moest vertrekken toen zijn liefde voor Harley-Davidson-motoren aan het licht kwam. De minister van Financiën kondigde beschaamd een nieuw onderzoek naar corruptie onder ambtenaren aan.
Het doelwit van de virtuele burgerwacht: ‘Filthy Rich Indonesians’, vernoemd naar de populaire film Crazy Rich Asians waarin Aziatische superrijken het breed laten hangen en de draak steken met het – in hun ogen – achtergebleven en krakkemikkige Westen.
Het verweer van de verdachte ambtenaren is vaak ongeloofwaardig en soms hilarisch. Zo verzekerde een ambtenaar die over landuitgifte beslist voor het ministerie van Landbouw dat zijn jonge vrouw haar omvangrijke designergarderobe, tassencollectie en eersteklas wereldreizen betaalde uit haar spaargeld als voormalig model.
Een provinciebestuurder uit Riau (Midden-Sumatra) presenteerde op een inderhaast georganiseerde persconferentie een berg tassen en schoenen van zijn vrouw. ‘Allemaal nep!’, verzekerde de regiosecretaris die daarna bonnetjes overlegde van een koopjeshal in Jakarta. Een fanatieke twitteraar op dit gebied (@PartaiSocmed) vergeleek de getoonde Gucci-sneakers met die op de Instagram-account van de echtgenote en concludeerde dat ze niet eens op elkaar leken. ‘Misschien had u haast bij het kopen van de bewijsstukken?’
De nationale heksenjacht kan volgens waarnemers niet los worden gezien van de stijgende ongelijkheid in Indonesië. Het land behoort tot de grootste economieën ter wereld en groeit jaarlijks met ruim 5 procent. Maar tegelijkertijd zakt Indonesië verder weg op de Gini-index, de mondiale ranglijst van inkomensongelijkheid van de Wereldbank. De groeiende welvaart komt terecht bij een beperkte groep. Ook op de corruptieperceptie-index van Transparency International scoort Indonesië slecht: plaats 110 van de 180.
President Widodo, die zichzelf graag presenteert als gewone man in batik hemd en op merkloze sneakers, riep zijn ambtenaren in maart op het pronken te staken. ‘Pamer kekuatan, pamer kekayaan’ (opscheppen over macht, opscheppen over rijkdom) is volgens het staatshoofd ongepast. En bovendien in strijd met het Indonesische ambtenarenreglement dat voorschrijft dat sociale media louter zijn bedoeld om de goede daden aan de gemeenschap te presenteren.
Vicepresident Ma’ruf Amin voegde daar afgelopen weekend (Suikerfeest) aan toe dat een goed moslim zijn rijkdom graag discreet deelt met mensen die het minder hebben. Pronken is volgens hem on-Indonesisch en overgewaaid uit het buitenland. Daar merk je echter weinig van op straat: Indonesiërs lijken even hedonistisch als andere volken. Dit jaar, stellen onderzoekers, gaven zij weer een recordbedrag uit aan eten, cadeaus en uitgaan tijdens de jaarlijkse ramadan-vakantie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden