In dit blog lees je het laatste nieuws over de formaties na de Provinciale Statenverkiezingen. Meer weten over de verkiezingen en de politieke gevolgen? Lees hier al onze artikelen.
In Gelderland is een coalitie van BBB, VVD, CDA, ChristenUnie en de SGP de enige mogelijkheid. Dat concludeert verkenner Ank Bijleveld na een nieuwe ronde van gesprekken. Bijleveld was begin april aangesteld als verkenner nadat haar voorganger Gert Jan van Noort er niet in slaagde om een meerderheidscoalitie te vinden.
Van Noort stelde wel voor om een ‘motorblok’ te vormen van BBB (14 zetels), VVD (6) en CDA (4). Dat zou op zoek moeten gaan naar een ruime meerderheid van 30 van de 55 zetels, met de PvdA (5), ChristenUnie (3), SGP, (3) en JA21 (2) als mogelijke partners. BBB-lijsttrekker Rik Loeters verraadde dat zijn voorkeur lag bij een samenwerking met SGP en JA21.
Waarom die combinatie niet mogelijk is, wordt uit het advies van Bijleveld niet duidelijk. In de eerste verkenningsronde zei het CDA dat ze het ‘spannend’ vindt om met een nieuwe partij te besturen, en dat twee nieuwe partijen ‘iets te veel van het goede’ is. De VVD zei in die ronde het liefst een meerderheid van 30 zetels te willen. De combinatie met SGP en JA21 heeft slechts 29 zetels. Het lijkt erop dat VVD en CDA de poot stijf hebben gehouden.
Bijleveld schrijft wel ze dat de PvdA alleen samen met GroenLinks wil besturen. De BBB had eerder al aangegeven dat ze een samenwerking met die laatste partij om inhoudelijke redenen niet ziet zitten. PvdA en GroenLinks vielen om die reden af.
Omdat de vijf overgebleven partijen volgens Bijleveld ‘op een aantal punten verschillend dachten’, heeft ze ze al bij elkaar gezet voor een eerste gesprek. Daaruit zou zijn gebleken dat er ‘veel vertrouwen is onderling om eruit te komen’. De partijen gaan proberen om een coalitieakkoord op hoofdlijnen te sluiten. Dinsdagavond na de presentatie van het advies komen ze opnieuw bij elkaar om procesafspraken te maken. Dat gebeurt onder leiding van Bijleveld, die verder gaat als formateur.
Maarten Albers
Wat betreft Edou Hamstra, fractievoorzitter van de PvdA in Friesland, zijn gedwongen onteigening van boeren en een halvering van de stikstofuitstoot in 2030 voor geen breekpunten in de coalitieonderhandelingen met BBB, CDA en ChristenUnie. Al bij de aankondiging van onderhandelingen tussen die partijen vreesden GroenLinks en de Partij voor de Dieren dat de PvdA veel toe zouden moeten geven op het gebied van natuur- en stikstofbeleid. Het eerste voorbeeld daarvan dient zich nu aan.
De uitspraken van Hamstra bij Omrop Fryslân staan haaks op de lijn van het kabinet, en die van haar eigen partij. Wat betreft onteigening speelt volgens haar mee ‘dat je vanuit landelijk perspectief andere situaties hebt, en in Brabant andere besluiten moet maken dan in Friesland’. Haar fractie wil wel snel beginnen met stikstofreductie, maar de deadline van 2030 staat dat volgens haar soms in de weg. ‘We willen aan de slag en het liefst ook zo veel mogelijk doen’, aldus Hamstra. ‘Dat is het allerbelangrijkste. Dan zijn we in één gebied misschien klaar in 2028 en in een ander in 2032.’
De Friese fractie van de PvdA sprak zich in juni vorig jaar ook al uit tegen de deadline van 2030. Toch schoten de uitspraken van Hamstra bij Tjeerd de Groot, landbouwwoordvoerder van D66 in de Tweede Kamer, in het verkeerde keelgat. ‘Als je baantje belangrijker is dan je idealen, zal de natuur daarvoor boeten’, twitterde hij. ‘Laat de PvdA zich herkennen aan haar gebrek aan een groene ruggengraat?’ Anderen reageren juist positief op de uitspraken van Hamstra.
Maarten Albers
In alle twaalf provincies probeert de BoerBurgerBeweging een provinciebestuur te vormen. Maar wie namens de BBB zullen gaan besturen, is in veel provincies nog onbekend. In Groningen presenteerde de partij vrijdagavond een verrassing: Susan Top, een betrokken criticaster in het gasdossier, wordt voorgedragen als kandidaat-gedeputeerde namens de partij. Ze krijgt in die beoogde rol het aardbevingsdossier onder haar hoede.
De 51-jarige Top was vanaf 2014 lid van de Dialoogtafel, zoals het overlegorgaan rond de gaswinning destijds heette. Later was ze jarenlang secretaris en boegbeeld van het Groninger Gasberaad, een belangenorganisatie in overleggen rond de gevolgen van de gaswinning. In 2021 nam Top afscheid, gedesillusioneerd over de gebrekkige inspraak die de regio had in de Haagse besluitvorming.
In Groningen staat de als bestuurskundige opgeleide Top er goed op. Haar analyses van de gebrekkige schadeafhandeling en de vastgelopen versterkingsoperatie vonden doorgaans veel weerklank. Haar bij vlagen emotionele verhoor door de parlementaire enquêtecommissie die de gaswinning onderzocht, maakte afgelopen jaar veel indruk.
De BBB werd bij de Provinciale Statenverkiezingen in Groningen de grootste partij en probeert een coalitie te smeden met de PvdA, ChristenUnie en Groninger Belang. De partij baarde vorige week enig opzien, door een partijloze gedeputeerde voor het gasdossier te opperen. Top wilde toen nog niet aan de Volkskrant bevestigen dat zij gegadigde was.
Haar lancering komt wel op een saillant moment: dinsdag komen premier Mark Rutte en staatssecretaris Hans Vijlbrief naar Groningen om namens het kabinet te reageren op de harde conclusies van de parlementaire enquêtecommissie. Ook moet dan duidelijk worden hoe het kabinet denkt de door de commissie benoemde ‘ereschuld’ aan Groningen in te lossen.
Eerder deze week beklaagden vertegenwoordigers van de regio zich dat er nog een ‘groot gat’ zat tussen hun eis van 30 miljard euro (boven op een ongelimiteerd budget voor schadeherstel en versterking) en dat wat het kabinet te bieden heeft.
Jurre van den Berg
Lees ook dit opinieartikel dat Susan Top in september vorig jaar schreef: Klinkt makkelijk, weer gas oppompen, maar zo maak je van Groningen één grote vinexwijk
De verkenners in Overijssel denken dat een coalitie tussen het bonte gezelschap BBB, VVD, GroenLinks, PvdA en SGP in staat is inhoudelijke verschillen te overbruggen. Het CDA, de tweede partij in Overijssel, wordt opvallend genoeg gepasseerd. Ondanks de opportunistische toenadering van de christendemocraten richting BBB in aanloop naar de verkiezingen door het eigen landelijke stikstofbeleid af te zwakken.
Met het advies dat verkenners Wout Wagenmans en Jolanda Waaijer woensdagavond uitbrachten in het provinciehuis in Zwolle, is ook in de twaalfde en laatste provincie de beoogde coalitie bekend. De komende tijd moet blijken of de twaalf provinciale fracties van de BBB, die in alle gevallen de leiding hebben, tot een akkoord komen.
De VVD, nota bene de architect van het door de BBB verfoeide landelijke stikstofbeleid, is met een aanwezigheid aan tien van de twaalf formatietafels in de provincie de belangrijkste danspartner voor de partij van Caroline van der Plas. Gevolgd door de PvdA, die 9 keer aanschuift, waarvan vijf keer in combinatie met GroenLinks.
Pieter Hotse Smit
De provincies onderhandelen druk over de nieuwe colleges, met de BBB overal aan tafel. Hoe stelt de partij zich op en wat betekent dit voor het stikstofbeleid? Regiocorrespondent Jurre van den Berg maakt de balans op. ‘In het provinciehuis in Drenthe werd al bijna een motie aangenomen om het stikstofbeleid helemaal op pauze te zetten.’
Niels Waarlo
In Limburg gaan twee informateurs proberen een nieuwe coalitie te vormen. Het gaat om burgemeester Petra Dassen-Housen (CDA) van Kerkrade en Jan Schrijen (VVD), beide voorgesteld door de BoerBurgerBeweging. Dat bleek vrijdag in een debat van de Provinciale Staten in de provincie.
Schrijen was al verkenner van de formatie in Limburg. In die hoedanigheid stelde hij een coalitie voor van BBB, CDA, VVD, PvdA en SP, die samen 26 van de 47 zetels hebben. Maandag voeren de informateurs de eerste gesprekken met de beoogde coalitiepartijen.
Met name de PVV, met zes zetels de tweede partij, is ongelukkig met de gang van zaken omdat de partij buiten de boot dreigt te vallen. Samenwerking met de PVV ligt gevoelig bij het CDA, omdat de PVV tot tweemaal toe een bestuurscrisis veroorzaakte waar het CDA onder leed. Ook bij de BBB lijkt de PVV niet goed te liggen.
De PVV had een motie ingediend dat 2030 niet langer het jaartal moet zijn waarop stikstof gehalveerd moet zijn, maar 2035. Die werd weggestemd, ook door BBB en CDA. Zij waren tegen omda Source: Volkskrant