Mediamakers zouden roken niet meer moeten verheerlijken, vinden regisseur Tim Oliehoek en actrice Olivia Lonsdale. Ze maken onderdeel uit van de nieuwe campagne Rookvrije Generatie. Tweederde van de Nederlanders zou het volgens onderzoek met hen eens zijn.
Maar niet een schuimbekkende socialemediameute: ‘Mij is niets gevraagd!’ ‘Manipulatie van de anti-rook-lobby!’ ‘Betutteling!’ ‘Geweld is toch veel erger?’ ‘Censuur!’ ‘Hard rijden in films mag dan zeker ook niet meer? Alleen nog maar brave dingen?’ Onder andere regisseur Martin Koolhoven roerde zich.
Wonderlijk eigenlijk dat iets dat zo aantoonbaar verslavend en slecht is voor de gezondheid als de sigaret, zo fanatiek wordt verdedigd. Het zal ermee te maken hebben dat roken zo’n essentiële rol heeft gespeeld in de filmgeschiedenis. Veel iconische personages roken: honderd jaar filmhistorie heeft er bij de kijker goed ingeramd dat rebels en sigaret onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Daarbij overigens actief geholpen door de tabaksindustrie die al decennia weet hoe goed zulks werkt op de verkoopcijfers. Dát is pas manipulatie.
Denk eens na of een cool personage echt een sigaret nodig heeft; die suggestie is nog geen totaalverbod dat met terugwerkende kracht ook op alle oude films zal worden toegepast. Een regisseur mag het nog steeds helemaal zelf weten. Er is geen ‘censuur’.
En wat verliezen we eigenlijk als die besluit géén sigaret te tonen? De grote filmstudio’s in Hollywood zijn twintig jaar geleden al begonnen het roken in films aan banden te leggen (met uitzondering van historisch drama). Dat viel niet op, tot de streamingdiensten opeens weer wél zoveel personages lieten roken. Anders dan bijvoorbeeld moord of hard rijden – zaken die er voor de plot toe doen – is een sigaret immers vaak niet meer dan een accessoire, om de tijdgeest te tonen, een personage te kleuren of om simpelweg een acteur iets met zijn handen te laten doen. Een beetje creatief kan interessantere alternatieven verzinnen. Misschien zelfs geen gek idee, aangezien een nieuwere generatie mediamakers inmiddels anders kijkt naar een peuk. En dat betekent niet automatisch dat die van de morele politie dan ook geen geweld meer mag tonen, of hard rijden, of fastfood eten, of alcohol drinken.
Want precies dat soort afwegingen maken, is de essentie van het filmmaken. Dat regisseurs bewust nadenken over wat ze in beeld brengen, waarom en hoe. Dat aanpassen aan de tijdgeest, nieuwe vormen zoeken: dát maakt films juist zo interessant. Zo’n discussie meteen afkappen, is nogal beperkt.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden