Ze hangen in de lucht, onder het systeemplafond van dorpshuis De Leeuw in Garmerwolde. Miljarden. Maar de heren die vanmiddag uit Den Haag zijn gekomen om te vertellen hoe het kabinet de ‘ereschuld’ denkt in te lossen die ontstaan is met zestig jaar gulzige gaswinning in Groningen, wagen zich liever niet aan concrete bedragen.
‘Er is heel veel geld beschikbaar’, zegt minister-president Mark Rutte. ‘Voor schadeherstel gaan we doen wat nodig is’, beklemtoont staatssecretaris Hans Vijlbrief van Mijnbouw. De overige begrotingsposten kennen aardse beperkingen. ‘Oneindig veel geld is er alleen in het paradijs.’
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in het noorden van Nederland en verslaat ontwikkelingen in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe
Zojuist is een persbericht verspreid. Daarin staat dat de regering 22 miljard uittrekt om recht te zetten wat Groningen misdaan is. Het kabinet neemt ‘zonder reserve’ de conclusies en de aanbevelingen over van de parlementaire enquêtecommissie. De belangen van Groningers werden genegeerd, de staat heeft een ‘ereschuld’ in te lossen.
Maar met getallen kun je goochelen, zo blijkt. Op het provinciehuis in Groningen streepten ze eerst de uitgaven weg van eerdere toezeggingen. Naar de 3 miljard euro die het kabinet begroot om schadeherstel te versoepelen, wil commissaris van de koning René Paas ook niet kijken. In de lucht legt hij er een hand over heen. ‘Daarvoor geldt wat ons betreft: whatever it takes.’
Zo komen de boekhouders van de provincie uiteindelijk tot 9,2 miljard euro aan extra investeringen in het gebied, dat ruim een halve eeuw vooral lasten kende en amper lusten. Die schuld wordt de komende drie decennia ingelost met 250 miljoen euro per jaar.
‘Het gaat om vele miljarden, maar hier kan ik niet tevreden mee zijn’, zegt Paas. ‘Het kabinet committeert zich aan dezelfde doelstellingen als wij, maar denkt dat het voor een derde van de prijs kan.’
De regio heeft zelf een lijvig plan opgesteld voor het voormalige wingewest. Sociaal-emotionele ondersteuning, verbetering van het onderwijs, investeringen in waterstof, medische zorg en een toekomstbestendige landbouw. Het prijskaartje: 30 miljard euro.
De schadeafhandeling moet ‘milder, makkelijker en menselijker’, adviseerde de enquêtecommissie. De regio koos voor een eigen alliteratie met de letter m: ‘De maatregelen en middelen zijn te mager.’ Paas: ‘Het kabinet heeft vandaag niet gebracht wat wij denken dat nodig is om hier de schade die is aangericht in te lopen.’
Tegenover het ambitieuze plan van de regio om alle Groningse woningen als eerste in Nederland van het aardgas af te halen, komt, in de woorden van de commissaris, ‘een iets verbeterde regeling voor isolatie’. Een tegemoetkoming voor de energiearmoede, die in Groningen wrang genoeg groter is dan elders, zit er niet in. ‘Daarvoor is niet gekozen’, zegt Paas. ‘Zo blijft schade leed waar niets tegenover staat.’ Dus hoopt hij op de Tweede Kamer, die binnenkort met het kabinet in debat gaat over het enquêterapport en de compensatieplannen.
Positiever zijn belangenbehartigers in Groningen gestemd over de plannen om het schadeherstel te versoepelen. Minder inspecties, rapporten en bureaucratie, belooft Vijlbrief. ‘Geen stapels onderzoeken, geen onnodige rechtszaken.’
‘Dit is een serieuze poging tot verbetering’, zegt Jan Wigboldus, voorzitter van het Groninger Gasberaad. ‘Toch: blij kan ik niet zijn. Daarvoor is het gevoel te dubbel. Hoe vaak hebben we hier niet op gehamerd, hoe veel tijd is er wel niet verspild?’
Nij begun heet het vijftig puntenplan waarmee het kabinet ten strijde trekt: Nieuw begin. Wigboldus heeft de diepte van die woorden aan den lijve ervaren. Zijn boerderij en zijn stallen zijn total loss verklaard. Toevallig vandaag is de aannemer begonnen met de bouw van een nieuwe schuur voor zijn koeien en zijn schapen. Zodat zijn zoons het bedrijf kunnen voortzetten.
Buiten op een bankje kijkt de voorzitter van het Groninger Gasberaad uit over het Damsterdiep. De lucht boven Slochteren is een Hollandse. Dit gunt hij Groningen: de ruimte om weer vooruit te kijken.
‘Door de machine van de gaswinning zijn niet alleen huizen, maar ook mensen beschadigd’, erkent Rutte. ‘We kunnen niet al het leed uit het verleden wegnemen. Maar we zijn wel vastbesloten het anders te doen.’
Ook de premier begrijpt de scepsis en het wantrouwen van mensen die eerder beloftes van beterschap hebben gehoord. ‘Ik vraag Groningers vandaag niet het vertrouwen terug te geven. Het komt nu aan op uitvoering.’ Maar daarvan weet ook hij: ‘Dit is de laatste kans om het goed te doen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden