Fijn, elk jaar een zak geld, maar de schade van een falende overheid kan heel moeilijk worden hersteld.
Om de ereschuld aan Groningen in te lossen, maakt het kabinet de komende dertig jaar jaarlijks 250 miljoen euro over. Hiermee moeten economie en samenleving worden versterkt, zodat de schade die zestig jaar gaswinning in de provincie heeft aangericht, langzaam kan worden hersteld.
‘Dit is onze laatste kans om het beter te doen’, had staatssecretaris van Mijnbouw Hans Vijlbrief van tevoren laten weten in een ingezonden stuk in het Dagblad van het Noorden.
Dat er alsnog geld naar Groningen gaat, is terecht. Van alle opbrengsten, 363 miljard euro, belandde slechts 1 procent in de provincie die er het meest onder leed. De enige cadeaus die het kabinet voor de Groningers in petto had, waren kunstwerken waarmee het enthousiasme over de gaswinning werd uitgedrukt. Dit was vooral het enthousiasme van de rest van Nederland, want de Groningers zelf hebben weinig geprofiteerd. De gaswinning leverde slechts een beperkt aantal banen op. De 7,5 miljard over dertig jaar die nu in Groningen wordt geïnvesteerd, is nog steeds maar 2 procent van de totale gasopbrengsten.
Groningen komt straks op de eerste plaats te staan bij het invoeren van landelijk beleid, belooft het kabinet. Het moet een voorloper worden op het gebied van duurzame energie en landbouw, en dé waterstofregio van Nederland worden. Mooie voornemens, al is het de vraag of Groningen de landelijke overheid hierbij nodig heeft. Op eigen kracht heeft de Eemshaven zich de afgelopen jaren ook al sterk ontwikkeld.
Het lijstje investeringen in infrastructuur is gerust armetierig te noemen: ‘Spoorlijn Veendam-Stadskanaal weer in gebruik voor passagiersvervoer, verbreding N33.’ Van een werkelijk groots cadeau is geen sprake. De Lelylijn, waarmee de reistijd vanuit Groningen naar de Randstad fors kan worden bekort, was een mooie kandidaat geweest.
Dit kabinet blijkt vooralsnog niet in staat om de aangerichte puinhopen te herstellen, niet in de toeslagenaffaire en niet in Groningen. Het verlangen om alle schade heel precies te compenseren en de angst om te veel geld uit te keren, leidt tot een enorm ingewikkeld uitvoeringsapparaat dat het grootste deel van het compensatiegeld opslokt.
Nu doet het kabinet een nieuwe poging. De bewijslast voor het verkrijgen van schadevergoedingen wordt verlaagd. Van schades tot 40 duizend euro hoeft niet te worden bewezen dat ze door aardbevingen zijn veroorzaakt. Dat is een belangrijk en gul gebaar, maar de schadeafhandeling wordt niet wezenlijk veranderd, waardoor sommige Groningers nog steeds in de bureaucratie kunnen stranden.
Groningen leert ons dat de schade van een falende overheid heel moeilijk kan worden hersteld. Een overheid die het vertrouwen van haar burgers heeft verspeeld, kan nog zo’n grote zak met geld meebrengen, maar zal moeilijk worden geloofd, zeker als de degene die het vertrouwen probeert te herstellen, precies dezelfde is als degene die het vertrouwen heeft geschaad. Mark Rutte was erbij toen de gaskraan in 2012, toen de aardbevingsrisico’s al lang en breed bekend waren, verder werd opengezet. En hij was erbij toen het schadeherstel uitmondde in een bureaucratische nachtmerrie. Om het vertrouwen te herstellen, is in zijn geval een grootser gebaar nodig.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant