Als een olievlek breiden de stakingen bij de distributiecentra van Albert Heijn zich uit, zegt Jerry Clemens, bestuurder van vakbond FNV, woensdagochtend tegen een groep stakers in Zaandam. ‘Geldermalsen ligt plat, in Zwolle, Pijnacker en Tilburg sluiten nog steeds mensen aan.’ Ze kunnen hem bijna horen op het hoofdkantoor, op anderhalve kilometer afstand, zegt een medewerker. Clemens: ‘Prima, de directie mag weten dat jullie staken voor een betere cao.’
Het personeel in Zaandam sluit dinsdag als laatste aan bij de stakingen in de distributiecentra van Albert Heijn; het voelt symbolisch dat het ongenoegen nu ook het hoofdkantoor van de keten heeft bereikt. Vakbond FNV legde formeel een looneis van 14,3 procent neer bij de AH-directie, die niet verder wil gaan dan 6 procent plus 2 vanaf 1 januari 2024.
‘En dat terwijl de top van moederbedrijf Ahold Delhaize zijn zakken vult’, zegt Serkan Pinar, die al 25 jaar op het distributiecentrum in Zaandam werkt. Vorige maand bleek uit het jaarverslag van Ahold dat het concern aan vier bestuurders zo’n 20 miljoen euro aan salaris, bonussen en aandelenopties overmaakt. Topman Frans Muller kreeg er 14 procent bij en incasseerde 6,5 miljoen euro, RTL Nieuws berekende dat hij 128 keer zoveel verdient als de gemiddelde werknemer.
Bovendien pronkte Ahold Delhaize over 2022 nog met een grote winst, al staan de marges in Europa onder druk en kondigde de supermarktketen bezuinigingen aan. ‘Het kan niet zo zijn dat de directie zich verrijkt en de werknemers van Albert Heijn hun eigen boodschappen en de energierekening niet meer kunnen betalen’, aldus FNV-bestuurder Clemens.
Albert Heijn zegt het sentiment onder de medewerkers te begrijpen. ‘Maar iedereen profiteert mee met een winstuitkering’, aldus woordvoerder Anoesjka Aspeslagh. ‘En met een loonbod van 8 procent zitten we hoger dan het gemiddelde in het bedrijfsleven.’
Het distributiecentrum is de machinekamer van Albert Heijn, zegt Pinar. En wijzend naar zijn medestanders: ‘Zonder deze mensen ligt er geen brood op tafel.’ Hier wordt 24 uur per dag in ploegendiensten fysiek zwaar werk verricht: het laden van de vrachtwagens die de supermarkten bevoorraden. ‘Tijdens de coronapandemie waren we nog de helden van het bedrijf’, aldus Suat Unurlu.
Unurlu is al dertig jaar dienstbaar aan Albert Heijn. ‘Het is een prachtig bedrijf en wij denken altijd aan onze klanten. Maar we willen meer waardering van de directie, we hebben ons tijdens die coronajaren ondanks de risico’s tweehonderd procent ingezet. Nu willen we dat Albert Heijn iets terugdoet, niet alleen met woorden maar ook in centen. Ik ben geen Einstein. Maar de inflatie is de laatste jaren met 20 procent gestegen. Wat wij vragen van Albert Heijn is niets meer dan de pijn te verzachten.’
In Zaandam staken medewerkers ook omdat ze zich zorgen maken over de bezuinigingen die Albert Heijn doorvoert met andere arbeidsvoorwaarden voor nieuwe medewerkers en uitzendkrachten. ‘Ze krijgen minder toeslag voor het werken op zondag’, zegt Serkan Pinar.
AH-woordvoerder Aspeslagh: ‘Dat klopt, al krijgen medewerkers er voor de zaterdag weer iets bij. Maar het is nodig om in de toekomst vaste banen te blijven bieden.’ Pinar verwacht juist een ander effect van de maatregel: ‘Het gevolg is dat we straks tweespalt krijgen op de werkvloer.’
Woordvoerder Aspeslagh stelt daar tegenover dat juist de medewerkers op de distributiecentra uitstekende arbeidsvoorwaarden hebben. ‘Mensen in ploegendiensten hebben standaard 55 vakantiedagen en daar komen naarmate je ouder wordt dagen bij. Bovendien krijgen onze mensen 10 procent korting op hun boodschappen bij Albert Heijn.’
De actiebereidheid op de distributiecentra is hoog, stelt FNV-bestuurder Clemens. En dat leidt tot steeds meer lege schappen in de winkels van Albert Heijn. In een AH-supermarkt in Purmerend lijkt nog niets aan de hand, al zijn de aubergines niet leverbaar. ‘In ruim de helft van de winkels zijn de gevolgen van de stakingen niet of nauwelijks zichtbaar’, zegt woordvoerder Aspeslagh.
De stakingen in de distributiecentra in Geldermalsen, Zwolle en Pijnacker laten al wel hun sporen na. ‘In het noordoosten en zuidwesten van Nederland worden minder producten aangeleverd’, erkent Aspeslagh. En dus kan de klant misgrijpen bij groente en fruit of shampoo en potjes pindakaas. ‘Maar het kunnen ook artikelen zijn als schuurpapier of dierenvoeding, die je niet dagelijks koopt. En dan valt het minder op.’
Het zal snel veranderen, voorspellen de stakers in Zaandam. Op de parkeerplaats voor het distributiecentrum wordt FNV-bestuurder Clemens overstemd door het beroemde strijdlied Bob Marley. ‘Get up, stand up. Stand up for your right. Get up, stand up. Don’t give up the fight.’
Albert Heijn nodigt de FNV opnieuw uit voor onderhandelingen. Maar de staking in Zaandam zal volgens de medewerkers niet eindigen op woensdag, zoals aanvankelijk was aangekondigd. ‘We willen een loonsverhoging van minimaal twee cijfers voor de komma’, zegt Suat Unurlu, terwijl zijn collega’s ‘actie, actie’ roepen. ‘En anders staken we net zo lang tot alle winkels van Albert Heijn leeg zijn.’
Over de auteur
Robèrt Misset is economieverslaggever voor de Volkskrant en schrijft met name over retail en horeca. Hij was eerder ruim dertig jaar sportverslaggever.
Albert Heijn in België middelpunt van conflict
In België woedt al wekenlang een storm rond de supermarkten, en voorlopig lijkt deze niet te gaan liggen. Het sociale conflict ontstond op 7 maart, toen Delhaize (het Belgische zusterbedrijf van Albert Heijn) bekendmaakte alle 128 winkels die zij in eigen beheer heeft, voortaan te laten uitbaten door zelfstandigen.
De gevolgen zijn groot voor de 9.200 mensen die nu nog voor de eigen winkels van Delhaize werken. Zij veranderen van werkgever, en krijgen daarmee minder goede loon- en arbeidsvoorwaarden. Zo is de werkweek bij een zelfstandige supermarkt anderhalf uur langer, wordt er ook op zondag gewerkt, krijgt het personeel minder betaald, en is het flexibeler inzetbaar.
Delhaize ziet al 20 jaar dat de omzet van de zelfstandige winkels groter is en sneller groeit dan bij de eigen winkels. De vakbonden schreeuwen echter moord en brand. Er is wekenlang achtereen door het personeel in de eigen winkels gestaakt, en vakbondsafgevaardigden hebben de toegang tot de winkels geblokkeerd.
Ondertussen zit het overleg tussen de directie en de vakbonden muurvast. Delhaize is bereid om te praten over ‘garanties en voorwaarden’ voor de huidige medewerkers, maar houdt vast aan het plan. Dat is voor de vakbonden onbespreekbaar. Voor 10 mei wordt er een nationale actiedag voor de hele retailsector georganiseerd, al is nog niet bekend hoe deze eruit gaat zien.
Sacha Kester
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden