Thuisonderwijs heeft in Nederland de laatste jaren een aardige vlucht genomen, becijferde onderzoeksprogramma Argos maandagavond in de uitzending Geen school voor mijn kind. We zijn van 575 thuisonderwijs genietende leerlingen in 2014 naar 1771 kinderen in 2021 gegaan.
Een enorme toename, aldus presentator Eric Arends.
Nou ja, op de totale Nederlandse leerlingenpopulatie vallen die thuiszitters nog mee, maar toch. Je ziet de hartverscheurende taferelen direct voor je: geen dagelijks ritueel met rugtasje, broodtrommel, geen klasgenootjes en geen speelafspraakjes na schooltijd. In plaats daarvan: vereenzaamde kinderen, thuis aan de keukentafel, blokkend op een rekensom, met alleen vader of moeder aan het andere eind van de tafel.
Gelukkig vond Argos een ouder die dat schrikbeeld graag wilde ontkrachten. Roy van Veen, een vriendelijke vader, banjerde met zijn dochtertje Sofia en twee andere thuisonderwijs-kinderen door het Leidse Rijksmuseum van Oudheden, wetenswaardigheden strooiend over het oude Egypte. Sofia – pientere blik, hippe outfit – taalde niet naar klassikaal onderwijs: ‘Ik hou niet zo van drukte.’
Enter een stoet leerplichtambtenaren die de geschetste idylle meteen wist door te prikken met een paar nuchtere kanttekeningen. Toezicht op de kwaliteit van het thuisonderwijs is nauwelijks mogelijk vanwege een vaak afwerende houding van de ouders en er zijn zorgen over de sociale afzondering van de kinderen. Eén 12-jarig jongetje bleek niet verder te zijn gekomen dan het niveau van groep 4.
Waar die plotse toename aan thuisonderwijs vandaan komt? Vooraf aan de uitzending stak een licht vermoeden op. Het vertrouwen in onze instituten is zeker sinds het uitbreken van de coronacrisis tanende, berekent het SCP keer op keer. Het zou niet verbazen als die vertrouwenscrisis ook het onderwijs in enige mate treft.
En ja hoor, daar weerklonk dat vermoeden in enkele opmerkingen van onderwijsjurist Carolien de Bruin: ‘We hebben ook nog een groep mensen die zegt: wij erkennen de staat en de overheid niet. Wij bepalen zelf onze wet- en regelgeving. Dat is op dit moment aan het toenemen.’
In het verleden waren het vooral de religieuze gewetensbezwaarden die met een beroep op een maas in de Leerplichtwet hun kinderen thuis wensten te houden. Tegenwoordig ziet De Bruin vooral een toename uit de spiritueel-humanistische en holistische hoek, ouders die ‘stukjes van bepaalde levensovertuigingen’ samenvoegen, en uiteindelijk concluderen dat het regulier onderwijs niet meer bij hun levenswijze past.
Jammer dat de meeste thuisonderwijsgevende ouders niet voor de camera van Argos durfden te komen. Het had iets beter duidelijk kunnen maken wat die mengelmoes van levensovertuigingen nu precies behelst. Nu rees vooral een beeld van het type mensen waarover je sinds een paar jaar op sociale media struikelt, de vage Oosterse wijsheden verspreidende systeemhaters, die er af en toe eens een complottheorie tussendoor gooien.
Met Sofia, dochter van de ondernemende vader Roy van Veen, zag je het uiteindelijk nog wel goed komen. Vraag is of dat ook geldt voor die andere thuiszitters. De ongezonde afkeer van instituten die ze van jongs af aan meekrijgen lijkt mij niet zo makkelijk ongedaan gemaakt.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden