Dat hebben minister-president Mark Rutte en staatssecretaris van Mijnbouw Hans Vijlbrief dinsdagmiddag bekendgemaakt in het Groningse dorp Garmerwolde, in reactie op de conclusies van de parlementaire enquêtecommissie die de gevolgen van de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
Met het vijftig-puntenplan ‘Nij begun’ (Nieuw begin) hoopt de regering de provincie tegemoet te komen na al het aardgasleed en een nieuw perspectief te bieden. Schooluitval en werkgelegenheid in Groningen moeten naar het landelijk gemiddelde worden gebracht.
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in het noorden van Nederland. Hij verslaat ontwikkelingen in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe.
‘Kinderen en jongeren hebben niet de jeugd gekregen die zij verdienen. Omdat de overheid hun ouders niet heeft geholpen’, stelt Vijlbrief. ‘Daarmee zijn meerdere generaties in het aardbevingsgebied ernstig tekortgedaan en hebben zij het vertrouwen in de overheid verloren. Wij kunnen hun geen tien jaar van hun leven teruggeven. Maar we kunnen wel deze laatste kans benutten om het beter te doen.’
De totale kosten voor het pakket raamt het kabinet op 22 miljard euro – dit is inclusief reeds aangekondigde investeringen. De facto wordt er 12 miljard extra uitgetrokken, waarvan 3 miljard voor coulanter schadeherstel en preventief versterken.
De regio had ingezet op 30 miljard euro, plus een ongelimiteerd budget voor schadeherstel en versterking. De afgelopen weken werd al duidelijk dat er nog een ‘groot gat’ zat tussen wat Groningen vroeg en wat het kabinet te bieden had.
De parlementaire enquêtecommissie die de gevolgen van zestig jaar aardgaswinning onderzocht, oordeelde hard eind februari. Er was in Groningen sprake van ‘ongekend systeemfalen’ en ‘systematisch miskend leed’. De belangen van Groningers zijn stelselmatig genegeerd. Omdat zij ruim een halve eeuw wel de lasten maar niet de lusten van de bodemschat kregen, heeft Nederland een ‘ereschuld’ aan Groningen in te lossen. Dat was niet minder dan een ‘morele verplichting’.
Groningse bestuurders voelden het momentum en namen de vlucht naar voren. Boven op een ongelimiteerd voor coulanter schadeherstel en het preventief versterken van huizen, eisten zij 30 miljard euro genoegdoening. Het geld moet worden besteed aan het opvangen van de sociaal-emotionele gevolgen van de gaswinning, het verbeteren van de voorzieningen en de leefbaarheid in de provincie, en het aanzwengelen van economische ontwikkeling. Zo lonkt er een nieuw perspectief als de gaskraan deze herfst of anders uiterlijk volgend jaar definitief dichtgaat.
Het is niet voor het eerst dat het kabinet excuses maakt voor wat Groningen is overkomen. In 2019 zei premier Rutte ook al sorry. Vorig jaar herhaalde hij dat nog eens. ‘Maar ook deze excuses hebben niet geleid tot een wezenlijke verandering’, aldus de enquêtecommissie, die expliciet kritisch oordeelde over de rol van de man onder wiens premierschap het gasdossier totaal ontspoorde. Rutte onderschatte de ernst, stuurde niet bij en maakte niet het verschil, aldus de commissie.
Of die kritiek politieke consequenties krijgt, kwam in Garmerwolde niet aan de orde. Het is wel een kwestie als het kabinet binnenkort in debat gaat met de Tweede Kamer over het enquêterapport en de gepresenteerde maatregelen.
Om invulling te geven aan het pleidooi van de enquêtecommissie voor het versoepelen van de schadeafhandeling, deed het Instituut Mijnbouwschade Groningen al een aantal voorstellen. De kern daarvan is dat er minder gesteggeld moet worden over de precieze oorzaak van scheuren, omdat die vaak niet vast te stellen is, en vooral resulteert in rapportage en hoge proceskosten. Het kabinet sluit zich hierbij aan. Zo is voortaan voor schades tot 40 duizend euro geen inspectie meer nodig.
Dit bericht wordt aangevuld met reacties uit Groningen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden