‘Er wordt hard gevochten tussen twee legers, maar sinds twee dagen is het iets rustiger. Dat heeft voornamelijk te maken met druk vanuit de internationale gemeenschap. De Verenigde Staten zijn begonnen met het evacueren van hun diplomaten en burgers. Daarna volgen andere landen, waaronder Nederland.
‘Ik heb contact gehad met Nederlanders die daar nog zitten, maar dat is best moeilijk. Het internet is er nu slecht. In het begin wilden ze ook wel met de pers praten, totdat onder meer mensen van ngo’s doelwit werden. Nu zijn ze zo gebrieft dat ze niets mogen zeggen tot ze in veiligheid zijn gebracht.
Over de auteur
Joost Bastmeijer is correspondent Afrika voor de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
‘Hoewel de evacuaties voortduren, wordt er nog steeds hard gevochten, met name in Khartoem. Je hebt straaljagers van het officiële leger die overvliegen en bombardementen uitvoeren, er vliegen raketten naar legerbases van beide kampen en dat allemaal in een grote, dichtbevolkte hoofdstad. Stel je voor dat zoiets gebeurt in Amsterdam of Parijs.’
‘Dat is misschien minder ingewikkeld dan je denkt. Toen dictator Omar al-Bashir nog aan de macht was, wilde hij koste wat kost aan de macht blijven. Om voor hem te strijden heeft hij milities omgekocht en een officiële plek in de strijdkrachten beloofd.
‘Daardoor zijn twee legers ontstaan: het officiële leger, zoals elk land dat heeft, en de Rapid Support Forces (RSF). De generaals van die twee legers vechten nu een machtsstrijd uit. Afgesproken is dat de RSF zou integreren in het officiële leger. Generaal Abdel Fattah al-Burhan van het leger wil dat dit binnen een jaar gebeurt. Maar generaal Mohamad Hamdan Dagalo wil er tien jaar de tijd voor nemen.’
‘Je ziet dat de hoop op democratie is vervlogen. Nadat Bashir werd afgezet, zou er een burgerregering komen. Die is er ook eventjes geweest, maar daarna weer afgeschaft. Mensen die ik spreek, zijn nu vooral bezig met overleven. Ze proberen aan voedsel te komen, en aan water, medicijnen en internet.
‘Toch neigt men licht naar het steunen van het officiële leger. Daar zit tenminste nog een soort van controle, er is een bepaalde hiërarchie, er zijn commandoposten. Ook het leger kan je zomaar neerschieten als gedacht wordt dat je van de tegenpartij bent of je kunt per ongeluk in een vuurgevecht belanden, maar de RSF is veel minder berekenbaar.
‘Mensen zien RSF-soldaten winkels plunderen en auto’s roven. Een vrouw vertelde me dat ze vanmiddag langs RSF-soldaten reed en daar veel kinderen tussen zag zitten. Die zijn natuurlijk nog minder berekenbaar dan volwassen soldaten.’
‘Veel Soedanezen zijn wel een beetje pissig. Aan de ene kant is er begrip, maar aan de andere kant is het een land waar het voedsel opraakt en het lastig is om aan medicijnen te komen. De Verenigde Naties hebben hun voedselprogramma stilgelegd, terwijl in Soedan een van de grootste voedselopslagen ter wereld is, waar veel mensen van afhankelijk zijn.
‘Daarnaast is er nog het verhaal van burgers met twee paspoorten. Soedan is een Britse kolonie geweest en daarom zijn er veel Soedanezen met een dubbele nationaliteit. De Britten hebben hun diplomaten wel geëvacueerd, maar hun burgers nog niet. Hoewel de Britse premier Rishi Sunak vanochtend heeft aangegeven dat hij daar verandering in wil brengen, vinden velen dit veel te laat. Ook is er veel kritiek op internationale hulporganisaties, die wel hun buitenlandse personeel het land uit halen, maar Soedanese medewerkers niet.
‘Het is ook moeilijk om mensen weg te krijgen. Het grootste vliegveld van Khartoem ligt onder vuur. En vlak boven het vliegveld ligt een basis van het leger die wordt bestookt. Het is een heel onveilige plek, waarschijnlijk zitten er inmiddels zelfs gaten in de landingsbaan. Er is nog wel een kleinere legerbasis waar vliegtuigen kunnen landen.’
‘Mensen proberen het wel. Met name als je rijk bent, zijn er toch nog mogelijkheden. Benzine is amper verkrijgbaar, dus je moet dan een plek kopen bij een minibusje of bus die nog wel benzine heeft. Dan reizen ze bijvoorbeeld naar de grens met Egypte.
‘Ik heb gehoord dat vrouwen en kinderen de grens over mogen, maar mannen onder de 50 hebben een visum nodig. Toch lukt het ook hen om de grens over te steken, afhankelijk van de douanebeambte en hoeveel je hem betaalt.
‘De gevechten zijn het hevigst in Khartoem. Het is nu een spookstad, maar niet overal. Mensen vertellen me dat in sommige delen aan de rand van de stad nog wel wat winkels open zijn, waar lange rijen staan voor bijvoorbeeld bakkerijen. Ook zijn er mensen die naar andere steden proberen te reizen, zoals Port Soedan.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden