Tucker Carlson heeft de blik van de bezorgde luisteraar vervolmaakt. Mond een tikje open, wenkbrauwen bijeen in een fotogenieke, empathische frons. De presentator knikt, gehypnotiseerd door de ernst van het verhaal, wie er op Fox News ook tegenover hem zit: complotdenkers, rechts-extremisten, antivaxers, wapenfanaten of – natuurlijk – Donald Trump.
Knikkend, hoofdschuddend en zuchtend groeide Carlson (53) uit tot icoon van rechts Amerika. Jarenlang zagen kijkers in zijn ogen een land weerspiegeld dat op het randje van de afgrond balanceert. Maandag kwam daar een abrupt einde aan.
In een kort persbericht kondigde Fox News aan afscheid te nemen van hun populairste presentator. Zijn vertrek slaat in als een bom binnen het Amerikaanse medialandschap. Tucker Carlson Tonight was, met zo’n 3,5 miljoen kijkers per dag, met afstand de best bekeken Amerikaanse nieuwsshow.
Fox News maakte er weinig woorden aan vuil. ‘We bedanken hem voor zijn werk voor het netwerk als presentator en eerder als commentator’, stelde de zender. De reden is niet bekendgemaakt. Zelf zou Carlson slechts minuten tevoren op de hoogte zijn gesteld, meldt The New York Times. Bij het drukken van de krant had hij nog niet gereageerd.
Carlsons vertrek volgt nog geen week op de historische schikking van Fox News met Dominion Voting Systems, vanwege het verspreiden van onwaarheden na de presidentsverkiezingen van 2020. Met een bedrag van 787,5 miljoen dollar was dat de hoogste schikking ooit in een Amerikaanse smaadzaak. Ongefundeerde aantijgingen van fraude met stemmachines kwamen geregeld in zijn programma voorbij.
Tucker Carlson stond niet altijd aan de rechter buitengrens van het politieke spectrum. Hij begon zijn carrière in de journalistiek als factchecker bij het degelijke conservatieve blad Policy Review. In 2000 begon hij bij nieuwszender CNN. Daar presenteerde hij onder meer het debatprogramma Crossfire, waar progressieve en conservatieve gasten elkaar in de haren mochten vliegen. In 2005 vertrok hij – volgens hemzelf op eigen initiatief, volgens CNN werd zijn contract niet verlengd.
In 2009 belandde hij bij Fox News, waar hij in 2016 zijn eigen show kreeg: Tucker Carlson Tonight. Het dagelijkse nieuwsprogramma scoorde vanaf het begin goed bij kijkers. Zelf omschreef hij zichzelf als ‘de gezworen vijand van liegen, hoogdravendheid, zelfingenomenheid en groepsdenken’.
Door de jaren zwenkte Carlson steeds heftiger naar rechts. Hij zweefde op de xenofobische, conservatieve wind rond Donald Trump, die hij als kandidaat en later president bewierookte. Nadat Trump zijn herverkiezing had verloren en verdween van sociale media, leek Carlson hem de rol van conservatief opperbaken afhandig te maken: de presentator had immers nog wel een miljoenenpubliek.
Tucker Carlson liet zijn programma fungeren als springplank voor talloze complottheorieën – en Fox News stond dat toe, gesterkt door de klinkende cijfers. In zijn show voedde Carlson de angst dat wit christelijk Amerika bedreigd wordt. Hij verspreidde de extreem-rechtse ‘omvolkingstheorie’, waarin witte christenen vanwege een sinister, elitair complot vervangen zouden worden door niet-witte immigranten.
Op televisie hield hij een invoelend interview met de tiener Kyle Rittenhouse, die met een machinegeweer twee mensen doodschoot tijdens een Black Lives Matter-protest. Hij opperde dat George Floyd, een zwart slachtoffer van politiegeweld, zou zijn gestorven door drugs en niet door de knie van een witte agent in zijn nek.
De smaadzaak die Dominion aanspande tegen Fox News heeft Carlson in een ander daglicht geplaatst. De presentator prijkte bovenaan de getuigenlijst, wat in de rechtszaal een pijnlijk moment had kunnen opleveren voor hem en zijn werkgever. Dominion had bakkenvol interne communicatie verworven – en Carlson speelde een hoofdrol.
Uit sms’jes bleek dat Carlson de aantijgingen van stemfraude in zijn eigen show niet geloofde (‘Absurd!’). Ook zijn mening over president Donald Trump bleek behoorlijk anders dan hij publiekelijk verkondigde. ‘Ik haat hem met passie’, sms’te Carlson in 2021. Hij hoopte hem niet meer in zijn show te hoeven ontvangen. ‘Ik kan echt niet wachten.’ Twee weken geleden was Trump weer bij Carlson te gast.
Vanwege de schikking heeft Carlson zich niet publiekelijk hoeven verantwoorden. Toch is hij niet uit de juridische problemen. Zijn voormalige redacteur Abby Grossberg heeft een zaak aangespannen vanwege de ‘vrouwonvriendelijke en discriminatoire’ werksfeer op Carlsons redactie.
Carlsons vertrek is onmiddellijk. De uitzending van afgelopen vrijdag blijkt gelijk zijn laatste. Een opvolger is nog niet aangewezen. Het programma gaat voorlopig verder onder de naam Fox News Tonight. Minuten na de aankondiging dook de aandelenprijs van Fox Corporation met 5 procent. Ter vergelijking: na de recordschikking vorige week was dat slechts 2 procent.
De grote vraag: op welk ander medium zal Carlson voortaan zijn bezorgde blik tonen? En verhuizen zijn kijkers met hem mee?
Ook twee Nederlanders zijn in de loop der jaren te gast bij Tucker Carlson. De eerste is historicus Rutger Bregman, die schrijft voor De Correspondent. Bregman krijgt internationale aandacht als hij tijdens een bijeenkomst van het World Economic Forum (WEF) in Davos de deelnemers in een panel terechtwijst. Al die vrome praatjes over de wereld verbeteren zijn onzin, meent Bregman, als rijke mensen tegelijkertijd belasting ontwijken: ‘Belasting, belasting, belasting, de rest is bullshit.’
Een week later, in februari 2019, mag Bregman zijn boodschap herhalen bij Carlson. Die denkt dat die goed aansluit bij z’n antiglobalistische, WEF-hatende achterban. Alleen krijgt die het interview nooit te zien. Want Bregman neemt niet alleen rijken in Davos de maat, maar ook de miljonairs die werken voor Fox News, zoals Tucker Carlson. Want waarom pleiten ze zelf eigenlijk altijd tegen hogere belastingen? Na wat kritische opmerkingen van Bregman gaat Carlson los: ‘Why don’t you go fuck yourself?’ Bregman deelt de beelden van het interview uiteindelijk zelf.
Een tweede Nederlander die te gast is bij Carlson is wel een echte geestverwant: Eva Vlaardingerbroek, een voormalig kandidaat-Kamerlid voor Forum voor Democratie. Met rode boerenzakdoek om haar nek geknoopt, mag ze de Nederlandse stikstofcrisis ‘duiden’: een zaak waar internationaal radicaal-rechts zich in augustus 2022 opeens druk om maakt, na grootschalige boerenblokkades op snelwegen.
Volgens Vlaardingerbroek is de crisis niets minder dan een verzinsel van de overheid om land van boeren te stelen. Want de overheid wil het land gebruiken om huizen voor immigranten te bouwen, zo echoot Vlaardingerbroek radicaal-rechts complottheorieën. Boeren zijn een sta-in-de-weg voor de ‘globalistische agenda’ van de overheid. Daarna mag ze er nog meerdere keren op los fabuleren bij Carlson. Half april beweert ze dat de overheid het eten van insecten - zogenaamd in het kader van het klimaat - probeert op te dringen aan de bevolking als ‘gehoorzaamheidstest’.
Joram Bolle
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden