Op 5 april, tijdens het bekerduel Feyenoord-Ajax, gooide een Feyenoord-supporter een aansteker naar Ajacied Davy Klaassen. Klaassen liep met een bebloed hoofd op het veld, de scheidsrechter legde daarop de wedstrijd tijdelijk stil. Na de onderbreking kwamen de teams terug het veld in, inclusief Klaassen, maar hij moest zich iets later toch vanwege fysieke klachten laten wisselen.
Dit ‘aanstekerincident’ staat niet op zichzelf. Al lange tijd heeft het voetbal te kampen met fans die van alles en nog wat op het veld gooien, van aanstekers tot munten, van bekers bier tot vuurwerk. Tijdens hetzelfde bekerduel tussen Feyenoord en Ajax, moest Feyenoord-verdediger Gernot Trauner opspringen om een vuurpijl te ontwijken. Afgelopen zomer kwam tijdens een wedstrijd tussen Ajax en FC Utrecht enkele meters achter Ajax-doelman Remko Pasveer een vuurwerkbom tot ontploffing.
Na het incident met de bloedende Klaassen was de maat vol voor voetbalbond KNVB. Voorheen kon de scheidsrechter bij een incident waarbij een voorwerp op het veld was gegooid, zelf beslissen of hij drastische maatregelen wilde nemen. De KNVB heeft de arbiters nu geïnstrueerd bij een dergelijk incident het duel altijd meteen stil te leggen.
Is een duel eenmaal stilgelegd, dan zijn er twee opties. Is een speler of een official geraakt door een voorwerp uit het publiek, dan wordt de wedstrijd meteen definitief gestaakt. Indien daarentegen niemand is geraakt, wordt de wedstrijd alleen tijdelijk stilgelegd. Mocht na de hervatting nóg een voorwerp richting het veld worden gegooid, dan wordt de wedstrijd alsnog definitief gestaakt.
Dit weekeinde kwamen beide scenario’s aan bod in de Eredivisie. De wedstrijd FC Groningen – NEC werd na 18 minuten definitief gestaakt nadat een grensrechter vanuit het publiek een beker bier op zijn kuit had gekregen. Die wedstrijd wordt dinsdag uitgespeeld zonder publiek. Het duel PSV – Ajax werd alleen tijdelijk stilgelegd. Een beker bier belandde op meters afstand van Ajax-speler Steven Berghuis op het gras. De wedstrijd werd na een onderbreking van een kwartier uitgespeeld.
‘Ja’, zegt sportrechtadvocaat Mitchell Bathoorn. ‘Er vindt namelijk sociale controle plaats.’ Tijdens de stilgelegde wedstrijden van afgelopen weekend gaven voetbalsupporters inderdaad uiting van hun onvrede over het gedrag van de biergooiers.
Ook Bathoorns collega Christian Visser noemt het ‘een maatregel die direct effect heeft’. ‘Iedereen heeft het erover. Het is ook bekend dat de supporters worden opgespoord en een straf krijgen. De KNVB pikt dit niet langer. En veel supporters weten dat nu.’
Op het gooien van een voorwerp richting het veld staat een stadionverbod, in hoogte variërend van 9 maanden tot 3 jaar. Visser: ‘Ik kan me ook voorstellen dat de persoon die een aansteker gooide naar Klaassen voor openlijke geweldpleging wordt gestraft.’ De afgelopen jaren is het gebruik van videobeelden om wangedrag van supporters te controleren toegenomen.
Met de huidige strikte regels waarschijnlijk niet, denken beide advocaten. Visser: ‘Supporters handelen vaak uit emotie. Vaak zie je dat zo’n beker wordt gegooid als er vlak voor hun neus een opstootje plaatsvindt. Ik zie het niet gebeuren dat ze daar helemaal mee ophouden.’ Volgens Visser wordt het een ‘onmogelijke logistieke opgave als je elke week twee wedstrijden moet staken’.
Ook Bathoorn meent dat de verscherpte maatregelen ‘te begrijpen zijn als reactie op wat er zich onlangs heeft afgespeeld’, maar hij verwacht dat ze op de lange termijn niet houdbaar zullen zijn. ‘Daarvoor worden de clubs, spelers, andere supporters en handhavers te hard gestraft.’
Hij pleit ervoor om in de toekomst de regels iets op te rekken en de videoscheidsrechter mee te laten kijken. ‘Bij twijfel kunnen zij het spel even stilleggen en de beelden bekijken. Op basis daarvan kunnen ze besluiten of het proportioneel is om de wedstrijd te staken. Dat hangt af van het gegooide voorwerp en of er echt richting een speler of een official is gegooid.’ Deze ruimte heeft de VAR nu niet.
Feyenoord hangt netten op. Daar is Visser niet enthousiast over: ‘Dan worden vijftigduizend supporters gestraft met een slecht zicht als gevolg van één iemand die zich misdraagt’.
Bathoorn is voor het uitrusten van de stadions van kleinere clubs met videobeelden. Ook moeten stadions volgens hem strenger controleren op vuurwerk en stadionverboden naleven, bijvoorbeeld door supporters met een stadionverbod digitaal te laten bewijzen dat ze niet in de buurt van het stadion zijn. Aan dat systeem wordt al gewerkt.
Het weren van publiek is ook een optie. Zo besloot de burgemeester van Leeuwarden, Sybrand van Haersma Buma, na aanhoudende incidenten dat bij de thuiswedstrijden van SC Cambuur voor de rest van dit seizoen geen uitpubliek mag zijn.
Ook het weren van (delen van) het thuispubliek, staat op de agenda. Minister Dilan Yeşilgöz (VVD) van Justitie waarschuwde daar al eerder voor. Ondanks dat de politie 300 duizend manuren per jaar kwijt is aan betaald voetbal, neemt het aantal incidenten niet af. Terwijl 150 tot 200 agenten iets anders zouden kunnen doen voor de samenleving als zij niet de stadions zouden hoeven te beveiligen. Iedereen is het zat.
De KNVB wilde maandag niet ingaan op vragen over de nieuwe aanpak bij het gooien van voorwerpen vanuit het publiek. Volgens een woordvoerder zijn de maatregelen pas net aangescherpt en is het nog ‘te vroeg’ om ze nu al te evalueren.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden