In principe mag ieder bedrijf of persoon geld doneren aan een politieke partij. Het geld moet wel uit Nederland komen. Alleen mensen die mogen stemmen in Nederland, kunnen doneren aan een partij. Bedrijven die willen doneren, moeten in Nederland ingeschreven staan.
Er zijn wel regels om transparanter te maken hoe de partijen geld krijgen. Anonieme giften boven de 250 euro zijn bijvoorbeeld verboden. Ook moeten partijen alle donaties boven de 1.000 euro vermelden in hun financiële jaarverslag. Als een partij een donatie van boven de 10.000 euro ontvangt, moet zij het ministerie van Binnenlandse Zaken binnen drie dagen op de hoogte stellen. Ook mag een persoon of bedrijf per jaar maximaal 100 duizend euro schenken.
Deze regels gelden slechts voor landelijke partijen. Lokale partijen hoeven alleen een giftenreglement op te stellen en te publiceren. Daarin moeten ze vermelden van wie partijen giften accepteren en bij welk bedrag ze een donatie openbaar maken. Totale transparantie is voor lokale partijen dus niet verplicht.
Landelijke partijen krijgen subsidie van de overheid, en moeten daarom aan meer regels voldoen. Vorig jaar verdeelden de landelijke partijen rond de 28 miljoen euro met elkaar. Om in aanmerking te komen voor een subsidie, moet een partij in de Eerste of Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn. Ook moet een partij meer dan duizend leden hebben.
Omdat lokale partijen geen subsidie ontvangen, staan ze bij verkiezingen op achterstand op partijen als VVD en CDA, die een deel van de subsidies kunnen doorsluizen naar lokale afdelingen. De lokale afdelingen kunnen van dat geld campagnes financieren of mediatraining geven aan kandidaten. Om die achterstand te verkleinen, proberen lokale partijen geld binnen te halen via donaties, al bestaat daarover nauwelijks transparantie.
Het OM vindt dat De Mos zich voor het karretje van ondernemers liet spannen in ruil voor donaties aan de partij en noemt dat corruptie. De Mos zegt dat hij belangen behartigt van mensen die hij spreekt en dat zij hem willen belonen met een donatie.
De rechter gaat mee met De Mos en vindt donaties aan een partij een ‘toonbeeld van worteling met de maatschappij’. De rechtbank ziet geen direct verband tussen het handelen van De Mos en de donaties aan zijn partij. Bovendien profiteerde De Mos niet persoonlijk van de donaties.
Het kan zijn dat De Mos wel degelijk harder werkte als wethouder voor zijn achterban, aldus de rechter, maar dat maakt het nog geen corruptie. Volgens de rechter moeten politici, en niet een rechtbank, over deze werkwijze oordelen. De rechtbank sprak De Mos daarom vrij van lidmaatschap van een criminele organisatie, omkoping, schending van het ambtsgeheim, meineed en mensensmokkel.
Minister Bruins Slot werkt aan een wetswijziging om ondermijning in de politiek tegen te gaan. Vanaf 2024 kunnen lokale politieke partijen ook aanspraak maken op subsidies. Ze maakt hiervoor 8 miljoen euro vrij. De lokale partijen krijgen ook transparantieregels die vergelijkbaar zijn met die van landelijke partijen.
Giften boven de 200 euro moeten openbaar worden gemaakt, anonieme giften boven de 50 euro zijn verboden. Bedragen boven de 2.000 euro moeten worden doorgegeven aan de minister. Ook mogen de partijen geen geld meer aannemen uit het buitenland. Het is de bedoeling dat de wet vanaf 2024 gaat gelden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden