‘Goeiemorgen, met Monique.’ […] ‘Hoe hoog is dat?’ [….] ‘Daar kunnen wij niet bij, dan zult u even de brandweer moeten bellen.’
Achter een glazen balie in een Rotterdams gebouwtje zit de gepensioneerde Monique Mekes. Ze neemt hier ‘minstens veertig uur per week’ telefoontjes aan die binnenkomen voor de Dierenambulance Rotterdam (DAR). ‘Een duif zit klem op een hoog balkon’, zegt ze tegen haar echtgenoot. ‘Ga jij naar de meerkoeten?’
‘Yo, de meerkoeten’, antwoordt Jack Mekes – blauwe uniformbroek, fluorescerend gele jas, autosleutels in de hand. In zijn dierenambulance liggen vangstokken voor honden, schepnetten voor vissen, dwangkooien voor katten en een slangenhaak, maar verreweg de meeste meldingen gaan over vogels ‘die heel gek doen’, zegt hij. ‘Ken je de film The Exorcist? Waarin een meisje heel raar en akelig met haar hoofd draait? Zo ziet vogelgriep eruit.’
Zoals verreweg de meeste dierenambulancemedewerkers zijn Monique en Jack Mekes vrijwilligers. Door de aanhoudende, ernstige vorm van vogelgriep die eind 2020 in Nederland werd geconstateerd (het zeer besmettelijke type H5N8), stuiten alle dierenambulancecentrales inmiddels op ‘een schreeuwend tekort’ aan menskracht.
‘We brengen zo’n 150 à 300 kilo aan dode dieren per week naar de destructie’, berekent Monique aan de hand van statistieken in haar administratie. ‘Daarvan bestaat minstens 70 procent uit vogels. Voorheen was het totaal gemiddeld rond de 100 kilo per week.’ Ook het aantal zieke vogels dat naar dierenopvang Vogelklas Karel Schot wordt gebracht, is volgens haar aanmerkelijk gestegen. ‘Er komen veel meer meldingen binnen dan we aankunnen.’ Voor de deur staan vijf dierenambulances, maar er is maar capaciteit voor één.
Onderweg naar de Zevenhuizerplas in de wijk Nesselande vertelt Jack Mekes dat dode vogels nu, in tegenstelling tot drie jaar geleden, vaak in groepen worden gevonden. ‘Vogelgriep tast het zenuwstelsel aan, waardoor ze heel plotseling symptomen krijgen. Een collega van me heeft al eens veertien dode meeuwen en een aalscholver tegelijk opgehaald. Een andere collega heeft een paar zilvermeeuwen letterlijk dood uit de lucht zien vallen. Zoiets wil je niet op je voorruit, hè. Denk je eens in: een zwaan weegt al snel 8 tot 10 kilo.’
Mekes’ verzorgingsgebied strekt zich uit van Nesselande in Oost-Rotterdam, helemaal tot aan de Maasvlakte in de Noordzee. In het dagelijks leven reviseert hij als fulltime mechanisch monteur pompen, afsluiters en terugslagkleppen in de waterzuivering. ’s Avonds en in de weekeinden haalt hij al zeventien jaar zieke en dode dieren op.
De Dierenambulance Rotterdam draait op vrijwilligers, donaties en ‘een beetje inkomsten van de gemeente’, die voor het ophalen van een dood wild dier tussen 31 en 35 euro per rit betaalt, afhankelijk van de afstand. ‘Maar de gestegen brandstofkosten gieren de pan uit.’
Op en rond de Siciliëboulevard in Nesselande liggen niet, zoals gemeld, drie dode meerkoeten. Een hond is ermee vandoor gegaan of iemand heeft ze in een ondergrondse vuilcontainer gegooid, vermoedt Mekes. Op de terugweg plukt hij met beschermingsmiddelen een aangereden eend van de trambaan en een dode, half opgevreten zilvermeeuw uit een weiland. ‘Als deze meeuw aan vogelgriep is gestorven, hebben alle dieren die aan hem hebben gevreten het nu ook’, benadrukt hij. ‘Het verspreidt zich als een gek.’ De eend en de zilvermeeuw stopt hij in vuilniszakken in een blauwe container waarvan hij het deksel stevig vastdraait om besmetting te voorkomen.
‘Je moet tegen dit werk kunnen’, zegt bestuurder Johan van der Ende van de Dierenambulance Rotterdam. ‘Ik heb via de krant en RTV Rijnmond geprobeerd nieuwe vrijwilligers te krijgen, maar ze blijven nooit lang. Ze denken: leuk, voor zieke dieren zorgen. Maar kadavers opruimen hoort erbij, en dat is sinds de vogelgriep enorm toegenomen.’
Van der Ende heeft binnenkort met de gemeente Rotterdam een overleg over een vrijwilligerstoelage, want dat helpt tegen het capaciteitsprobleem, verwacht hij. ‘De gemeente wil immers ook niet dat dode vogels blijven liggen.’
Op het terrein van de DAR staat een manshoge koel- annex vriescel, naast een zeecontainer waarin eigenaren van overleden huisdieren afscheid kunnen nemen. In de koelcel liggen dode huisdieren waarvan de eigenaar zich nog kan melden, in de vriescel staan vier grote containers vol dode vogels, waarvan de zwanen de meeste ruimte innemen. Mekes kiept zijn kleine ton met eend en zilvermeeuw in een van de containers leeg. ‘Het maakt niet uit waar ik ze ingooi, de hele vriescel is inmiddels als besmet geclassificeerd.’
Ook Henk Beugeling van Dierenambulance Zuid-Holland Zuid, het gebied dat grenst aan dat van Mekes, spreekt van een ‘enorme’ toename aan vogelkadavers sinds drie jaar geleden de meest besmettelijke vogelgriepvariant in Nederland werd vastgesteld. Voor die tijd was er een kadaverpiek in het voor- en najaar als wilde vogels op trek gaan, ‘daarna zakte het weer in. Maar sinds drie jaar is het aantal kilo’s dode vogels onverminderd hoog.’
Ook hij hoopt dat gemeenten de dierenambulances gaan helpen. ‘We lopen tegen enorm hoge kosten aan’, bevestigt hij. ‘Voor elke wilde vogel hijsen we ons helemaal in pak en handschoenen, dan vangen we hem, brengen we hem naar de vogelopvang, dan moeten we ons omkleden en ontsmetten, en bij de volgende melding begint het hele feest weer opnieuw. Dat komt allemaal ten laste van onze organisatie. Het is bijna niet meer te doen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden