De Griekse zangeres Nana Mouskouri was ooit te gast in de tv-show van Dame Edna Everage, en het gesprek ging meteen over brillen. Mouskouri, bekend om haar kenmerkende, zwarte montuur, kreeg van Dame Edna ook een bril cadeau. Zelf droeg de Dame uiteraard haar extravagante, gouden exemplaar. Goud waren ook haar pumps, veelkleurig was haar gewaad en lila was haar pruik. En zo zaten ze daar, Nana en Edna, met naast hen twee andere gasten: filmster en vamp Zsa Zsa Gabor en feministisch schrijver Germaine Greer.
De vier vrouwen spraken vrijmoedig over brillen, mannen, leeftijd, huwelijk, minnaars – ondeugend, geestig, gevat en erg grappig. Het gesprek diende vooral als kapstok om Dame Edna haar wisecracks, oneliners en anekdotes te laten vertellen. Maar de gasten wisten dat van tevoren, en hadden geen enkele moeite met hun rol: die van figurant in de Grote Dame Edna Show.
Over de auteur
Hein Janssen schrijft sinds 1987 voor de Volkskrant over theater en richt zich vooral op toneel en musical.
Van die vier bovengenoemde vrouwen was er overigens één een man: Edna zelf, een creatie van de Australische entertainer Barry Humphries, die dit weekend op 89-jarige leeftijd aan complicaties van een heupoperatie in Sydney is overleden. Humphries besloot in 2012 – hij was toen 78 – niet meer op tournee te gaan, maar dook af en toe nog wel op onverwachte momenten op. Zoals een jaar later, toen Dame Edna ineens in vol ornaat plaatsnam in de koninklijke loge van The Royal Variety Show, waar ook (toen nog) prins Charles en zijn geliefde Camilla zaten. Dame Edna kreeg een briefje toegestopt, stapte op, en zei dat er voor haar een betere plaats gevonden was. Tot grote hilariteit van het publiek werd zelfs de aanstaande koning gedegradeerd tot figurant.
Soms is een personage zo succesvol dat de artiest daarachter zelf helemaal verdwijnt. Humphries studeerde in jaren vijftig enige tijd rechten maar koos al snel voor het theater. In 1958 speelde hij al een Australische huisvrouw, als een soort voorstudie van Dame Edna Everage. Toen de Engelse zender ITV hem veel later contracteerde voor een show met Dame Edna als host, werd Humphries wereldwijd een succes. In Nederland werd de Dame Edna Experience uitgezonden door de VARA; vaste onderdelen waren het afzeiken van assistent Madge Allsop en het valluik waardoor gasten soms verdwenen als ze te veel aandacht opeisten.
Toch wilde iedereen maar wat graag op Edna’s sofa plaatsnemen: van Sean Connery tot Dusty Springfield, van Charlton Heston tot Jane Fonda en Cher.
Het bracht hem behalve roem ook rijkdom, zoals hij in 1994 onomwonden vertelde in het Amsterdamse theater Carré. Want los van de tv-shows bleef Humphries tot op gevorderde leeftijd veelvuldig optreden in theaters over de hele wereld. Door zijn succes, zo zei hij in Carré, kon hij zich Cartier-horloges permitteren en in zijn huis hingen schilderijen van David Hockney aan de muur. Barry Humphries was niet alleen in zijn vak, maar ook privé nogal mateloos: hij trouwde vier keer en had vier kinderen.
Op die uitzinnige Carré-avond, waarin hij op hilarische wijze het publiek te kijk zette als een stel slechtgeklede, niet bijster intelligente en vooral om zichzelf lachende Hollanders, trad hij ook op in het voorprogramma, maar dan als een ander personage: Sir Leslie Patterson. Heel erg ordinair, niet leuk, en met veel te platte grappen – het contrast met de gevatte en vileine Dame Edna kon niet groter zijn.
Het fenomeen dragqueen staat in Nederland op dit moment weer volop in de belangstelling, zowel in negatieve als positieve zin. In het populaire RTL4-programma Make up your mind traden BN-ers als Albert Verlinde, Huub Stapel en Hans Klok op als dragqueens. Je zou dit tv-amusement emancipatoir kunnen noemen, in een tijd waarin dragqueens worden bedreigd als ze optreden tijdens voorleesmiddagen voor kinderen.
Barry Humphries was geen dragqueen die uiting gaf aan een diepgevoelde, innerlijke behoefte zich als vrouw te manifesteren. Zijn Dame Edna was een personage dat hij in de loop der jaren zo vervolmaakte dat het een ode werd aan een vorm van vrijgevochten, vrijpostig en vrijmoedig entertainment, iets dat vandaag de dag steeds zeldzamer wordt.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden